UNESCO áformar að setja líbanska kastala og Bajkalvatn á válista

Sameinuðu þjóðirnar búa sig undir að lýsa yfir nokkra staði víðs vegar um heiminn sem heimsminjar í hættu. Þar á meðal eru fimm kastalalar í stríðshrjáðum Suður-Líbanon, biblíulegur fornleifastaður á herteknu Vesturbakkanum og Bajkalvatn í Rússlandi, en heimsminjanefnd UNESCO kemur saman í Busan í Suður-Kóreu um helgina.

Staðir í hættu vegna hernaðarátaka

48. fundur heimsminjanefndarinnar fer fram dagana 19. til 29. júlí í BEXCO-ráðstefnumiðstöðinni í Busan. Þar munu 196 aðildarríki UNESCO greiða atkvæði um nýjar viðbætur á bæði heimsminjaskrána og válistann frá og með föstudeginum.whc.unesco+2

Búist er við að þrír staðir, sem ekki eru enn á neinum lista UNESCO, verði settir beint á válistann með flýtimeðferð. Á meðal þeirra eru fimm kastalalar í Suður-Líbanon, á svæði þar sem hernaðaraðgerðir Ísraelsmanna standa yfir. Einn þeirra, krossfaravirkið Qalaat al-Chakif, eða Beaufort-kastalinn, var hertekinn af ísraelskum hermönnum í maí. UNESCO sendi frá sér yfirlýsingu í byrjun júní þar sem lýst var yfir áhyggjum af staðfestum skemmdum á Beaufort-kastala og Chama'-virkinu þar skammt frá.arabnews+3

Fornleifastaðurinn Sebastia, sem talinn er vera hin biblíulega Samaría á herteknu Vesturbakkanum, gæti einnig fengið flýtimeðferð. Palestínumenn í nærliggjandi þorpi hafa lengi treyst á ferðaþjónustu við rústirnar og óttast að Ísrael gæti lokað algjörlega á aðgengi að þeim. Ísrael gekk úr UNESCO árið 2017 en er áfram meðlimur í heimsminjanefndinni.arabnews

Boma-Badingilo gras- og skógarsavannarnir í Suður-Súdan, þar sem milljón antílópur og gasellur flytjast árlega á milli Hvítu-Nílar og landamæra Eþíópíu, verða einnig bornir undir atkvæði til að fara beint á válistann vegna ógnar af völdum stríðs og loftslagsbreytinga.economictimes+1

Bajkalvatn og aðrir tilnefndir staðir

Auk þeirra staða sem fá flýtimeðferð gætu nokkrir staðir sem þegar eru á heimsminjaskrá verið færðir á válistann. Bajkalvatn í Rússlandi, dýpsta vatn heims sem geymir 20 prósent af ófrosnu ferskvatni jarðar, stendur frammi fyrir ógnum vegna mengunar, fjöldaferðamennsku, stórfellds skógarhöggs og lækkandi vatnsborðs vegna stíflu ofar í ánni í Mongólíu. Í skýrslu UNESCO frá árinu 2023 var varað við því að án tafarlausra aðgerða til að snúa við „vistfræðilegri hnignun“ vatnsins yrði þetta síberíska vatn sett á válista.whc.unesco+1

Fornborgin Týros í Suður-Líbanon, sem þegar er á heimsminjaskrá, er einnig tilnefnd eftir að harðar loftárásir Ísraelsmanna undanfarna mánuði skemmdu rústir frá rómverska tímanum. Forngríska byggðin Chersonesos í Tauris á Krímskaga, sem Úkraínumenn segja að standi frammi fyrir óleyfilegum uppgreftri og stórfelldum byggingaframkvæmdum frá innlimun Rússa árið 2014, gæti einnig bæst við.arabnews+2

Skilaboð en ekki refsing

„Við höfum kannski ekki burði til að senda friðargæsluliða… en við getum sent skilaboð til alls heimsins,“ sagði Lazare Eloundou Assomo, forstjóri heimsminjamiðstöðvar UNESCO, í samtali við AFP. „Þessir staðir eru mikilvægir og það verður að gera allt sem hægt er til að koma í veg fyrir eyðileggingu þeirra.“arabnews

Assomo sagði að skráning á válista væri ekki ávítur heldur úrræði til að hjálpa ríkjum að „finna fjármögnun, samstarfsaðila og athygli“ til að vernda betur staði í hættu. Á fundinum verður einnig fjallað um nýjar tilnefningar á heimsminjaskrána, þar á meðal innrásarstrendurnar í Normandí í Frakklandi og tvö leikhús sem byggð voru í Amasónskóginum í Brasilíu.arabnews