IEA: Skortur á díselolíu á heimsvísu mun vara fram á árið 2027

Framboð á díselolíu á heimsvísu verður af skornum skammti langt fram á næsta ár, að sögn Alþjóðaorkumálastofnunarinnar (IEA) á miðvikudag. Stofnunin segir að eldsneytisútflutningur frá Miðausturlöndum eigi enn í erfiðleikum með að jafna sig eftir stríðið í Íran þrátt fyrir að hráolíuflutningar hafi tekið við sér, og að árásir Úkraínumanna haldi áfram að draga úr framleiðslu rússneskra olíuhreinsistöðva.wsj+1

Í olíumarkaðsskýrslu sinni í október segir IEA að díselolía sé undir miklum þrýstingi vegna truflana á framboði. Stofnunin bætti við að takmarkað framboð á miðeimingum muni líklega vara fram á árið 2027, þrátt fyrir að eftirspurn hafi minnkað. Viðvörunin kemur fyrir veturinn, þegar eftirspurn eftir díselolíu, sem einnig er mikið notuð til húshitunar, nær hámarki.marketscreener+2

Útflutningur minnkar og birgðir ganga til þurrðar

Stofnunin segir að framboð á díselolíu á heimsvísu hafi dregist saman um 1,7 milljónir tunna á dag á þriðja ársfjórðungi miðað við sama tíma í fyrra, eftir 1,5 milljóna tunna samdrátt á öðrum ársfjórðungi. Í september dróst samanlagður nettóútflutningur frá Miðausturlöndum og Rússlandi saman um meira en 60%. Aukinn útflutningur frá Bandaríkjunum og Kína bætti aðeins upp hluta af þessu tapi.marketscreener+1

Óvenju mikil minnkun á birgðum á öðrum ársfjórðungi og samdráttur á þriðja ársfjórðungi, sem gekk gegn eðlilegum árstíðabundnum mynstrum, hefur rýrt mikilvægar birgðir á díselolíu fyrir háveturinn, segir IEA. Jafnvel þótt framleiðsla hreinsistöðva taki fljótt við sér mun framboð ekki anna eftirspurn á fjórða ársfjórðungi, svo ólíklegt er að birgðir verði endurnýjaðar fyrir seinni hluta ársins 2027. Heildsöluverð á díselolíu náði methæðum, um 220 dali tunnan, í Evrópu og Bandaríkjunum í september. Orkumálastofnun Bandaríkjanna áætlaði meðalverð á díselolíu í smásölu þann mánuðinn 6,29 dali á gallonið.eia+1

Viðkvæmur bati á framboði

Framboð á olíu á heimsvísu jókst um 2,5 milljónir tunna á dag í september frá ágúst, einkum vegna aukinnar framleiðslu í Sádi-Arabíu og Sameinuðu arabísku furstadæmunum. Útflutningur frá Persaflóa fór í 13,9 milljónir tunna á dag, sem er um 75% af því sem var fyrir stríð. IEA varaði við því að endurnýjaðar árásir á flóasvæðinu geri batann viðkvæman. Hútí-fylkingin í Jemen hefur ráðist á Riyadh nokkrum sinnum undanfarna viku. Embættismenn í Sádi-Arabíu sögðu á miðvikudag að stjórnsýslubygging í eigu Saudi Aramco hefði verið skotmark árásar um nóttina.argusmedia+2

IEA gerir nú ráð fyrir að eftirspurn eftir olíu muni dragast saman um 2,6 milljónir tunna á dag árið 2026, niður í 102,4 milljónir tunna á dag. Stofnunin gerir ráð fyrir að framboð muni dragast saman um 5,8 milljónir tunna á dag á þessu ári og aukast síðan um 7,7 milljónir tunna á dag árið 2027. Skráðar birgðir á heimsvísu voru 509 milljónum tunna undir því sem var fyrir stríð í lok september.marketscreener+1

Viðbrögð stjórnvalda sæta gagnrýni

Sjö ríkja hópurinn (G7) hefur samþykkt að losa 100 milljónir tunna af díselolíu og hráolíu úr neyðarbirgðum. Gert er ráð fyrir að stjórn IEA útfæri smáatriðin á fundi 14. og 15. október. Í síðustu viku sagði Donald Trump forseti að Rússland myndi útvega 300.000 tonn af díselolíu samkvæmt samningi við Vladimir Pútín. IEA sagði að tilslakanir á hömlum á rússneskan útflutning myndu líklega ekki auka framboð að ráði á meðan rússneskar hreinsistöðvar væru skemmdar. Valdis Dombrovskis, framkvæmdastjóri hjá ESB, gagnrýndi samninginn og sagði að nú væri ekki tíminn til að slaka á refsiaðgerðum gegn Rússlandi.reuters+2