Hæstiréttur Noregs ógildir leyfi fyrir þremur olíuvinnslusvæðum

Hæstiréttur Noregs úrskurðaði föstudaginn 13. nóvember að leyfi stjórnvalda fyrir olíu- og gasvinnslusvæðunum Breidablikk, Tyrving og Yggdrasil væru ógild. Dómstóllinn komst að þeirri niðurstöðu að ríkið hefði ekki metið loftslagsáhrif af brennslu eldsneytisins sem svæðin framleiða. Framleiðsla mun þó ekki stöðvast. Dómstóllinn dæmdi í málinu á grundvelli málsmeðferðar og orkumálaráðuneytið verður nú að endurmeta hvert svæði fyrir sig til að ákveða hvort hægt sé að gefa leyfin út að nýju, að því er Reuters greindi frá.reuters.com

Málið var höfðað af Greenpeace og Natur og Ungdom. Ellefu dómarar dæmdu í málinu í stað fimm, sem er venjan í stórum málum, og þeir dæmdu með sex atkvæðum gegn fimm í hag samtakanna. Ríkinu var gert að greiða meira en 5 milljónir norskra króna í málskostnað, samkvæmt fréttum EPA sem Yonhap og Anadolu Agency vitnuðu í.aa.com.tr+1

Kröfur dómstólsins

Dómstóllinn sagði að losunarmat stjórnvalda hefði aðeins náð til losunar frá vinnslunni sjálfri. Þau hefðu sleppt "losun frá bruna" sem verður þegar olían og gasið er brennt, en slík losun "verður að vera háð umhverfismati" áður en þróunaráætlun er samþykkt, að sögn AFP. Það mat verður að innihalda losun sem á sér stað utan Noregs. Einnig verður að vega saman losun frá öðrum núverandi og samþykktum verkefnum á norska landgrunninu, að sögn Anadolu.afp.com+1

Equinor ↗ 0.44% og Aker BP, sem reka svæðin, voru ekki aðilar að málinu. Vegna þess sagði dómstóllinn að úrskurðurinn ógildi ekki sjálfkrafa leyfi þeirra. Breidablikk hjá Equinor og Tyrving hjá Aker BP eru þegar í vinnslu. Yggdrasil hjá Aker BP, sem er stærst af þremur, á að hefja vinnslu á næsta ári.reuters.com

Viðbrögð stjórnvalda og umhverfissamtaka

"Úrskurðurinn þýðir að ríkið hefur skyldu til að vinna málið aftur og við munum gera það," sagði Fredrik Sejersted ríkislögmaður við Reuters. Terje Aasland, orkumálaráðherra, sagði að dómstóllinn hefði "gert það mjög skýrt að þetta þýðir ekki að starfsemi á svæðunum þremur verði að stöðvast." Hann bætti við að ráðuneytið þyrfti að kynna sér úrskurðinn áður en ákveðið verður hvernig haldið verður áfram.news.com.au+1

Haldis Tjeldflaat Helle, sem leiðir Greenpeace í Noregi, sagði að ákvörðunin "breyti norskri olíustefnu að eilífu". Jenny Sandvig, lögmaður samtakanna, sagði að þau muni íhuga að stefna rekstraraðilunum beint til að stöðva vinnslu.reuters.com+1

Víðtækari lagaleg þróun

Samtökin höfðuðu málið árið 2023. Héraðsdómur dæmdi þeim í vil í janúar 2024 og áfrýjunardómstóll staðfesti þá niðurstöðu í nóvember 2025. Noregur hefur orðið helsti gasbirgir Evrópu eftir að rússneskar sendingar drógust saman, svo fylgst var náið með úrskurðinum erlendis. Svipaðar áskoranir hafa borið árangur annars staðar, þar á meðal hjá hæstarétti Bretlands árið 2024. Í október 2025 sagði Mannréttindadómstóll Evrópu einnig að ríki verði að meta losun frá brennslu jarðefnaeldsneytis áður en verkefni eru samþykkt.greenpeace.org+2