Breskir ráðherrar íhuga að leggja á aðgangseyri fyrir ferðamenn í söfnum

Breska ríkisstjórnin íhugar nú alvarlega að innleiða aðgangseyri fyrir erlenda gesti í helstu þjóðminjasöfnum og listasöfnum landsins. Þetta væri breyting sem markaði endalok 25 ára stefnu um ókeypis aðgang fyrir alla að stofnunum á borð við Breska safnið (British Museum), National Gallery og Tate.

The Guardian greindi frá því á þriðjudag að ráðherrar íhugi gjöldin sem hluta af víðtækari stefnu til að styrkja fjármögnun listageirans sem á í vök að verjast. Ríkisstjórnin viðurkennir þörfina á "sjálfbærum fjármögnunarlausnum" í svari sínu við úttekt á Arts Council England. Tillagan myndi halda aðgangi ókeypis fyrir breska ríkisborgara á meðan erlendir ferðamenn myndu greiða fyrir sig – sem samræmist nálgun stofnana á borð við Louvre-safnið í París, sem hækkaði miðaverð fyrir gesti utan ESB í 32 evrur í janúar 2026.The Guardian+1

Geiri undir álagi

Íhugunin kemur í kjölfar vaxandi fjárhagsþrýstings á safnageirann. Milli áranna 2010 og 2023 dróst grunnfjármögnun til breskra lista- og menningarstofnana saman um 18 prósent, samkvæmt The Independent. National Gallery tilkynnti nýlega um áform um niðurskurð vegna 8,2 milljóna punda halla, á meðan Tate hefur rekið starfsemi sína með fjárlagahalla og fækkað starfsfólki um 7 prósent. Skýrsla frá Ríkisendurskoðun Bretlands (National Audit Office) sem birt var í mars leiddi í ljós að þau 15 söfn sem njóta stuðnings menningar-, fjölmiðla- og íþróttaráðuneytisins fengu 484 milljónir punda í ríkisstyrki á árunum 2024-25, en eru í auknum mæli háð eigin tekjuöflun sem er viðkvæm fyrir efnahagssveiflum.independent+1

ITV News greindi frá því í janúar að fjármálaráðuneytið hefði reynt að binda enda á ókeypis aðgang að söfnum fyrir erlenda ríkisborgara fyrir fjárlög nóvembermánaðar 2025, þar sem embættismenn höfðu jafnvel mótað áætlun um að afnema ókeypis aðgang algjörlega – áætlun sem hefði getað sparað allt að 480 milljónir punda á ári. Tillögunni var hafnað eftir andstöðu frá menningarmálaráðherrum.ITV News

Hindranir við innleiðingu og andstaða iðnaðarins

Sérhvert gjaldtökukerfi stendur frammi fyrir hagnýtum og hugmyndafræðilegum hindrunum. Hodge-úttektin á Arts Council England, sem birt var í desember 2025, mælti með því að ríkisstjórnin íhugaði að rukka erlenda gesti aðeins þegar nýlega tilkynnt kerfi með rafrænum skilríkjum nái "almennri útbreiðslu", sem myndi gera söfnum kleift að greina á milli íbúa og ferðamanna.gov

Nokkrir áhrifamiklir safnstjórar hafa andmælt hugmyndinni. Maria Balshaw, fráfarandi forstjóri Tate, sagði við The Financial Times að það sendi röng skilaboð að rukka erlenda gesti fyrir að sjá söfn sem safnað hefur verið saman víðsvegar að úr heiminum. "Við erum með dótið ykkar, en við ætlum að rukka ykkur fyrir að koma inn? Mér líkar ekki sú hugmynd," sagði hún. Talsmaður Breska safnsins sagði að "enginn áform væru um að rukka gesti fyrir almennan aðgang".theartnewspaper+1

Aðrir eru hlynntir breytingunni. Mark Jones, fyrrverandi forstjóri Breska safnsins, hefur haldið því fram að ókeypis aðgangur fyrir alla sé "afturhaldssamur og ósanngjarn" og gagnist ferðamönnum "sem, eðli málsins samkvæmt, eru ekki sérstaklega illa staddir". Sir Geoffrey Clifton-Brown, formaður fjárlaganefndar, sagði að það væri innan verksviðs ráðuneytisins að íhuga "mismunandi valkosti til að innleiða lítið gjald fyrir gesti". Annar valkostur sem sumir, þar á meðal hugveitan Cultural Policy Unit, mæla með er ferðamannagjald á gistingu upp á 3 til 5 pund á nótt – líkan sem þegar er notað í borgum eins og París, Feneyjum og Berlín.independent+2