Թուրքիայում հայտնաբերվել է եզակի դիզայնով հին հռոմեական ժողովարան

Թուրքիայի հարավ-արևմուտքում գտնվող հին Լաոդիկեա քաղաքում աշխատող հնագետները հայտնաբերել են 2000 տարվա հնության ժողովարան՝ արտասովոր ճարտարապետական առանձնահատկություններով, որոնք նախկինում երբեք չեն տեսել տարածաշրջանում: 2025 թվականի պեղումների սեզոնի ընթացքում կատարված այս ուշագրավ հայտնագործությունը բացահայտում է հնգանկյուն արտաքին պատերով և վեցանկյուն ներքին դիզայնով կառույց, որը առաջինն է իր տեսակի մեջ հին Անատոլիայում:

Եզակի ճարտարապետությունը մարտահրավեր է նետում հնագիտական նախադեպերին

Նոր հայտնաբերված շենքն առանձնանում է իր ոչ ավանդական հատակագծով, որը հակասում է հռոմեական ճարտարապետական տիպիկ օրինաչափություններին: Պամուկկալեի համալսարանի պեղումների տնօրեն, պրոֆեսոր Ջելալ Շիմշեկի խոսքով՝ կառույցը ներկայացնում է «առաջին դեպքը, երբ մենք Անատոլիայում հանդիպել ենք նման ճարտարապետական դիզայնի»: Նույնիսկ ավելի լայն հռոմեական աշխարհում Շիմշեկը նշել է, որ «նման փորձարարական հատակագծերը չափազանց հազվադեպ են»:arkeonews+1

Շենքը ծառայել է որպես Լաոդիկեայի վարչական և դատական կենտրոն՝ տեղավորելով 600-ից 800 խորհրդի անդամ 17 նստատեղերի շարքերում, որոնք դասավորված էին վերին և ստորին հատվածներում: Մ.թ.ա. առաջին դարի վերջով՝ կայսր Օգոստոսի կառավարման ժամանակաշրջանով թվագրվող կառույցը շարունակաբար օգտագործվել է մինչև յոթերորդ դարը:archaeology+2

Անհատականացված կառավարում փորագրված անունների միջոցով

Հատկանշական են քարե նստատեղերի վրա անմիջապես փորագրված արձանագրությունները, որոնք բացահայտում են խորհրդի այն նախագահների և անդամների անունները, ովքեր ծառայել են այս հին խորհրդարանում: Նստատեղերի այս անհատականացումը աննախադեպ պատկերացում է տալիս հռոմեական նահանգային կառավարման սոցիալական հիերարխիայի և քաղաքական կազմակերպման մասին: Ժողովը ներառում էր «երեցներ, երիտասարդներ և քաղաքացիներ», ինչը ցույց է տալիս բազմազան ներկայացուցչական համակարգ, որը կառավարում էր ոչ միայն Լաոդիկեան, այլև վերահսկում էր շրջակա տարածաշրջանի «յոթից 10 քաղաքները»:news.artnet+2

Շենքի կենտրոնում հնագետները հայտնաբերել են նստած արձան, որը, ենթադրաբար, ներկայացնում է գործող գլխավոր դատավորին կամ ադմինիստրատորին: Արձանի գլուխը առնվազն երկու դարով ավելի հին է, քան մ.թ. երկրորդ դարի մարմինը, ինչը հուշում է, որ նոր դիմանկարներ են պատվիրվել և տեղադրվել գոյություն ունեցող արձանի վրա՝ ժամանակի ընթացքում ղեկավարության փոփոխության հետ մեկտեղ:news.artnet

Ռազմավարական դիրքը քաղաքային համալիրում

Խորհրդարանական շենքը կենտրոնական դիրք է զբաղեցրել Լաոդիկեայի քաղաքացիական ենթակառուցվածքում, որի կողքին եղել են պաշտոնական վարչական փաստաթղթեր պարունակող արխիվային դահլիճներ, իսկ հարավում՝ քաղաքի ագորան: Կայքը ներառում էր նաև հսկայական բաղնիքային համալիր և այն, ինչ հնագետները անվանում են «հռոմեական Անատոլիայում երբևէ կառուցված ամենամեծ մարզադաշտը»:news.artnet

Փոքր Ասիան և արևելյան Միջերկրական ծովը կապող առևտրային ուղիների վրա Լաոդիկեայի շահավետ դիրքը, բերրի հողի հետ մեկտեղ, քաղաքին հնարավորություն տվեց դառնալ հռոմեական Փռյուգիա նահանգի վարչական և դատական կենտրոնը: Քաղաքը, որը թուրք հնագետների կարծիքով սկզբնապես հիմնադրվել է անատոլիական ժողովուրդների կողմից մ.թ.ա. 5500 թվականի շրջակայքում, այլ ոչ թե հույների կամ հռոմեացիների կողմից, ինչպես նախկինում կարծում էին, դարձել է տարածաշրջանի ամենակարևոր առևտրային հանգույցներից մեկը:hurriyetdailynews+1

Այս հայտնագործությունը մեծացնում է Լաոդիկեայի աճող հնագիտական նշանակությունը: Նախկին պեղումները բացահայտել են որմնանկարներով տրավերտինե պատեր, կայսր Տրայանոսի 3-մետրանոց արձան, զարդարված սյունազարդ շատրվան և քանդակներ, որոնք պատկերում են Հոմերոսի «Ոդիսականի» դիցաբանական տեսարանները: Հին քաղաքը, որը գտնվում է ժամանակակից Դենիզլիի մոտակայքում, մնում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկում և շարունակում է կարևոր պատկերացումներ տալ հռոմեական կառավարման և քաղաքաշինության վերաբերյալ:archaeology+2