Փանահին Ստյուարտին ասել է, որ Օսկարից հետո կվերադառնա Իրան՝ չնայած բանտային դատավճռին

Իրանցի կինոռեժիսոր Ջաֆար Փանահին Ջոն Ստյուարտին «The Daily Show»-ում ասել է, որ մարտի 15-ին Օսկարի մրցանակաբաշխությունից անմիջապես հետո ծրագրում է վերադառնալ Իրան, թեև նրան սպասում է մեկ տարվա ազատազրկում։ Մարտի 3-ին հեռարձակված հարցազրույցի ընթացքում Փանահին խիստ հիշեցում է արել այն վտանգների մասին, որոնց բախվում են արվեստագետները Իսլամական Հանրապետությունում. «Եթե Իրանում արտաբերեիք այն ամենի նույնիսկ մեկ հարյուրերորդական մասը, ինչ հենց նոր ասացիք, պատիժը կլիներ մահը»:yahoo

Փանահիի It Was Just an Accident ֆիլմը՝ դրամա նախկին քաղբանտարկյալների մասին, ովքեր առևանգում են մի տղամարդու, որին համարում են իրենց խոշտանգողը, Օսկարի 98-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ առաջադրված է «Լավագույն միջազգային գեղարվեստական ֆիլմ» և «Լավագույն օրիգինալ սցենար» անվանակարգերում։ Ֆիլմը 2025 թվականի Կաննի կինոփառատոնում արժանացել է «Ոսկե արմավենու» և Օսկարի համար ներկայացվել է որպես Ֆրանսիայի պաշտոնական հայտ:abcnews+2

Հեռակա կարգով կայացված դատավճիռ

2025 թվականի դեկտեմբերին Թեհրանի դատարանը Փանահիին դատապարտել է մեկ տարվա ազատազրկման և երկու տարով արգելել է ճանապարհորդել «համակարգի դեմ քարոզչական գործունեության համար», հայտնել է նրա փաստաբան Մոստաֆա Նիլին, որը հայտարարել է բողոքարկման ծրագրերի մասին։ Դատավճիռը կայացվել է այն ժամանակ, երբ Փանահին Նյու Յորքում էր և ֆիլմի համար ստանում էր երեք Gotham Awards մրցանակ։ Սա 65-ամյա ռեժիսորի համար նմանատիպ մեղադրանքներով երրորդ դատավճիռն էր:The Associated Press+2

Փանահին բազմիցս հայտարարել է վերադառնալու իր մտադրության մասին։ «Չվերադառնալը կնշանակեր ընդունել գրաքննությունը, ընդունել այն, որ նրանք որոշեն, թե որտեղ ֆիլմեր նկարահանեմ, որտեղ՝ ոչ», — ասել է նա ABC News-ին։ Դեկտեմբերին Մարոկկոյի կինոփառատոնում նա Associated Press-ին ասել է. «Ես ունեմ միայն մեկ անձնագիր՝ իմ երկրի անձնագիրը, և ցանկանում եմ պահպանել այն»:abcnews+1

Համահեղինակի ձերբակալությունն ու ազատ արձակումը

Այլախոհության մարդկային գինը կրկին ընդգծվել է Փանահիի համահեղինակ Մեհդի Մահմուդիանի ձերբակալությամբ, որը Թեհրանում կալանավորվել է փետրվարի 1-ին։ Նա 16 այլ ակտիվիստների հետ ստորագրել էր բաց նամակ, որը դատապարտում էր գերագույն առաջնորդ այաթոլլա Ալի Խամենեիի դերը համազգային բողոքի ակցիաների բռնի ճնշման գործում։ Փանահին ստորագրողների թվում էր։ Մահմուդիանը 17 օր կալանքում մնալուց հետո գրավի դիմաց ազատ է արձակվել, սակայն նրա ձերբակալությունը Օսկարից շաբաթներ առաջ միջազգային քննադատության է արժանացել:NBC News+2

Փանահին The New York Times-ին ասել է, որ Մահմուդիանի հետ խոսել է ձերբակալությունից ընդամենը ժամեր առաջ։ «Ես նրան իմ վերջին հաղորդագրությունն ուղարկել եմ առավոտյան ժամը 4-ին։ Հաջորդ օրվա կեսօրին պատասխան չէի ստացել»:nytimes

Կինոարտադրությունը ռեժիմի պայմաններում

«The Daily Show»-ում Փանահին նկարագրել է, թե ինչպես իրանցի կինոռեժիսորները չեն կարողանում արտահայտել այն ամենի նույնիսկ մի մասը, ինչ ազատորեն ասվում է ամերիկյան լրատվամիջոցներում, և նշել է, որ վերջին բողոքի ակցիաների ժամանակ իր գործընկեր ռեժիսորներից մեկը սպանվել է։ Ստյուարտի հարցազրույցը հաջորդել է մի մենախոսության, որը քննադատում էր Իրանում ԱՄՆ-ի ռազմական գործողությունները, ինչը լրացուցիչ ծանրություն է հաղորդել զրույցին, երբ Փանահին խոսել է խաղաղ բողոքի նկատմամբ ռեժիմի անհանդուրժողականության մասին:avclub+1

Փանահին, որը 2022 թվականին 86 օր անցկացրել է Իրանի Էվինի բանտում և ռեժիսորական գործունեության 20-ամյա արգելք է կրել, հերքել է հերոսի պիտակը։ «Երբ խոսում եք հերոսության մասին, պետք է հարցնեք՝ «Ի՞նչի համեմատ»։ Եթե դա համեմատություն է այն մարդու հետ, ով 10 կամ 15 տարի բանտարկված է եղել, ապա ես բանտում անցկացրել եմ ընդամենը մի քանի ամիս», — ասել է նա:yahoo