«Ջեյմս Ուեբ» աստղադիտակն առաջին անգամ ծանր ջուր է հայտնաբերել արտամոլորակի վրա

Աստղագետների միջազգային խումբը հայտնել է արտամոլորակի մթնոլորտում կիսածանր ջրի առաջին հայտնաբերման մասին: «Ջեյմս Ուեբ» տիեզերական աստղադիտակի միջոցով ուսումնասիրվել է Երկրից մոտ 700 լուսային տարի հեռավորության վրա գտնվող WASP-39b «տաք Յուպիտերը»: Հուլիսի 21-ին arXiv նախատպագրությունների սերվերում հրապարակված այս հայտնագործությունը նոր ուղի է բացում հեռավոր մոլորակների ձևավորման գործընթացն ուսումնասիրելու և հասկանալու համար, թե արդյոք ավելի փոքր, քարքարոտ աշխարհները կարող են մի օր բնակելիության նշաններ բացահայտել:arxiv+1

Տիեզերական մատնահետք

Կիսածանր ջուրը կամ HDO-ն սովորական ջրից տարբերվում է նրանով, որ ջրածնի մեկ ատոմը փոխարինված է դեյտերիումով: Դա ավելի ծանր իզոտոպ է, որն ունի հավելյալ նեյտրոն: Մոլորակի ջրում դեյտերիումի և ջրածնի հարաբերակցությունը ծառայում է որպես քիմիական մատնահետք՝ տեղեկատվություն պահպանելով այն մասին, թե որտեղ և ինչպես է ձևավորվել մոլորակը:astrobiology+1

Հետազոտողները միավորել են «Ջեյմս Ուեբ»-ի բոլոր չորս հիմնական գործիքների տվյալները: NIRISS, NIRCam, NIRSpec և MIRI: Ստացվել է, իրենց բնորոշմամբ, «մինչ օրս որևէ արտամոլորակի համար ստացված ամենամանրամասն հաղորդման սպեկտրը»: Հայտնաբերումը հասել է 4.81 սիգմա վիճակագրական հավաստիության: Խումբը չափել է D/H հարաբերակցությունը, որը կազմել է մոտ 4.0 × 10⁻³, ինչը զգալիորեն գերազանցում է մեր Արեգակնային համակարգի գազային հսկաների մոտ դիտարկված ցուցանիշները:ua+3

Ինչո՞ւ է դեյտերիումն այդքան շատ

Ի հայտ է եկել երկու հիմնական բացատրություն: WASP-39b-ն տաք աշխարհ է, որի մթնոլորտային ջերմաստիճանը մոտենում է 1000 աստիճան Ցելսիուսի, իսկ ձգողականությունը համեմատաբար թույլ է: Այդ պայմաններում ավելի թեթև ջրածինն ավելի հեշտությամբ է արտահոսում տիեզերք, քան ավելի ծանր դեյտերիումը, ինչը ժամանակի ընթացքում աստիճանաբար փոխում է հարաբերակցությունը:ua+1

Որպես այլընտրանք, մոլորակը կարող էր ձևավորված լինել իր աստղից հեռու՝ «ձյան գծից» այն կողմ, որտեղ նախամոլորակային սկավառակում կուտակվել են դեյտերիումով հարուստ սառույցներ: Ավելի ուշ այն կարող էր տեղափոխվել դեպի ներս՝ պահպանելով այդ քիմիական հետքը: «Այս տարածաշրջանի նախաաստղային սառույցների դիտարկումները ցույց են տալիս դեյտերիումի հարստացման աստիճան, որը համապատասխանեցված է WASP-39 b-ից ստացված D/H հարաբերակցությանը», գրել են հետազոտողները՝ հավելելով, որ այս վարկածը հաստատելու համար դեռ անհրաժեշտ է մանրամասն քիմիական մոդելավորում:sciencealert+1

Նշանակությունը կյանքի որոնման համար

WASP-39b-ն ինքնին բնակելի չէ. այն չափազանց բարձր ջերմաստիճանով և պինդ մակերևույթ չունեցող գազային հսկա է: Սակայն այստեղ փորձարկված մեթոդը հետագայում կարող է կիրառվել ավելի փոքր, չափավոր կլիմայով քարքարոտ արտամոլորակների վրա: «HDO-ն ներկայումս մնում է ամենամատչելի ցուցիչը իր առանձնահատուկ սպեկտրալ հատկանիշների շնորհիվ, և դրա հայտնաբերումը մոտ ապագայում կարող է հնարավոր լինել նույնիսկ չափավոր քարքարոտ արտամոլորակների վրա, որտեղ այն կարող է ծառայել որպես հավանական բնակելիության ցուցիչ», եզրակացրել են հեղինակները:sciencealert+1