Գարեջրի, ներկի և կարտոֆիլի գները բարձրանում են. Իրանի պատերազմը խաթարում է մատակարարման շղթաները

ԱՄՆ-Իրան պատերազմի մեկնարկից վեց ամիս անց Հորմուզի նեղուցով բեռնափոխադրումների փլուզումը ցնցում է համաշխարհային մատակարարման շղթաները՝ բարձրացնելով ամենօրյա օգտագործման ապրանքների գները՝ գարեջրից ու ներկից մինչև կաթ և կարտոֆիլ ֆրի։ Տարբեր ոլորտների ընկերություններ այժմ ապրանքների և բեռնափոխադրումների թանկացումները բարդում են սպառողների վրա, իսկ տնտեսագետները զգուշացնում են, որ ամենավատը դեռ առջևում է։

Նավթային ցնցումից մինչև մթերային խանութներ

The Wall Street Journal News Corp ↘ 3.58%-ը այս շաբաթ հայտնել է, որ ընկերությունները, այդ թվում՝ Boston Beer The Boston Beer Company, Inc. ↘ 0.33%-ը, Sherwin-Williams The Sherwin-Williams Company ↘ 0.58%-ը, International Paper ↘ 0.03%-ը և Unilever ↘ 1.22%-ը, բաժնետերերին տեղեկացրել են գների վերջին կամ նախատեսվող բարձրացումների մասին՝ ծախսերի աճը փոխհատուցելու համար։ Reuters-ը ապրիլին հայտնել էր, որ Հորմուզի նեղուցի փաստացի փակումը սահմանափակել է քիմիկատների համաշխարհային մատակարարումը՝ ստիպելով Sherwin-Williams-ին և այլ ընկերությունների բարձրացնել գները:wsj+1

Գնաճային ճնշումը դուրս է գալիս վառելիքի սահմաններից։ Ավստրալիայում կաթի գները փետրվարից հունիս ընկած ժամանակահատվածում աճել են 6.17 տոկոսով, այն բանից հետո, երբ երկրի երկու խոշորագույն սուպերմարկետների ցանցերը ապրիլին բարձրացրել են սեփական ապրանքանիշի կաթի գները մինչև 12 տոկոսով՝ պատճառաբանելով դիզվառելիքի, պարարտանյութերի և փաթեթավորման ծախսերի աճը։ Oxford Economics-ից Հարի Մերֆի Քրուզը զգուշացրել է, որ «եթե բիզնեսները այս ավելացած ծախսերը բարդեն սպառողների վրա, նավթային ժամանակավոր ցնցումը կարող է վերածվել ավելի լայնածավալ և կայուն գնաճային խնդրի»:abc

Հումանիտար և քաղաքական ճգնաժամ

ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը ուրբաթ օրը հայտարարել է, որ Հորմուզի նեղուցով առևտուրը «փլուզվել է», էներգետիկ շուկաները «շրջվել են», իսկ սննդամթերքի և պարարտանյութերի գները կտրուկ աճել են, քանի որ մատակարարման շղթաները ամբողջ աշխարհում խաթարված են։ Նա վկայակոչել է Պարենի համաշխարհային ծրագրի կանխատեսումները, ըստ որոնց՝ մինչև 45 միլիոն մարդ կարող է բախվել սննդի սուր անբավարարությանը:arabnews

Միացյալ Նահանգներում բենզինի միջին գները կրկին բարձրացել են մեկ գալոնի դիմաց 4 դոլարից, իսկ Brent տեսակի նավթի գինը չորեքշաբթի օրը հասել է 90 դոլարի՝ ԱՄՆ-ի և Իրանի կողմից նոր հարվածների ֆոնին։ CNN-ի հարցումը ցույց է տվել, որ ամերիկացիների 65 տոկոսը կարծում է, որ նախագահ Թրամփի քաղաքականությունը վատթարացրել է տնտեսական վիճակը, իսկ գնաճի հարցում նրա վարկանիշը իջել է 25 տոկոսի:newstribune

Արագ լուծումներ չկան

Տնտեսագետները նշում են, որ գնաճային հետևանքները կպահպանվեն՝ անկախ հակամարտության զարգացումներից։ KPMG-ի գլխավոր տնտեսագետ Դայան Սվոնկը նշել է, որ պատերազմի հետևանքները, «հատկապես աշնանային բերքահավաքի և սննդամթերքի գների առումով», կզգացվեն մինչև 2027 թվականը։ Փենսիլվանիայի համալսարանի պրոֆեսոր և Ֆիլադելֆիայի Դաշնային պահուստային բանկի նախկին նախագահ Պատրիկ Հարկերը ասել է, որ վարչակազմը «լավ տարբերակներ չունի» նոյեմբերյան միջանկյալ ընտրություններից առաջ գները իջեցնելու համար:newstribune

Ավստրալիայի պահուստային բանկի կառավարիչ Միշել Բուլոքը այս շաբաթ ընդունել է, որ «ընկերությունները ձգտում են ծախսերը բարդել սպառողների վրա», միաժամանակ նշելով, որ գնաճը մնում է 3.8 տոկոս՝ թիրախային ցուցանիշից զգալիորեն բարձր։ Մեծ Բրիտանիայում Next մանրածախ առևտրի ընկերությունը զգուշացրել է պատերազմի հետևանքով 47 միլիոն ֆունտ ստերլինգի վնասի մասին և հայտարարել, որ գների հետագա բարձրացումներ կարող են լինել, եթե խափանումները վատթարանան:standard+1

«Դուք կարող եք ականատես լինել գնաճի դանդաղմանը, ինչը նշանակում է գների աճի ավելի դանդաղ տեմպ», — ասել է UNSW-ի տնտեսագետ Ռիչարդ Հոլդենը։ «Բայց գները հազիվ թե վերադառնան նախկին մակարդակին»:abc