AI տվյալների կենտրոնները դուրս են մնացել ՄԱԿ-ի COP31 կլիմայական օրակարգից

Արհեստական բանականության ոլորտի բուռն զարգացումը և էլեկտրաէներգիայի պահանջարկի կանխատեսվող աճը պաշտոնապես չեն քննարկվի այս նոյեմբերին Թուրքիայի Անթալիա քաղաքում կայանալիք ՄԱԿ-ի կլիմայական գագաթնաժողովում։ Ըստ Politico-ի՝ ոչ մի երկիր չի առաջարկել տվյալների կենտրոնները ներառել COP31-ի օրակարգում, ինչի հետևանքով էներգիայի պահանջարկի ամենաարագ աճող աղբյուրներից մեկը դուրս է մնում պաշտոնական կլիմայական բանակցությունների շրջանակից:politico

COP31-ը նախատեսված է նոյեմբերի 9-ից 20-ը, և դրա օրակարգը հագեցած է արդեն իսկ առկա առաջնահերթություններով՝ հանածո վառելիքից հրաժարվելու 2023 թվականի պարտավորությունների կատարում, հարմարվողականության նպատակների սահմանում և տնտեսական աջակցության մոբիլիզացում զարգացող երկրների համար, որոնք գտնվում են գլոբալ տաքացման առաջնագծում։ Տվյալների կենտրոնները, չնայած իրենց արագ ընդլայնվող ազդեցությանը, չեն ընդգրկվել օրակարգում:unfccc

Արտանետումների աճող խնդիրը

Միջազգային էներգետիկ գործակալությունը (ՄԷԳ) գնահատում է, որ տվյալների կենտրոնների էլեկտրաէներգիայի սպառումը կարող է գրեթե կրկնապատկվել մինչև 2030 թվականը՝ 2025 թվականի 485 տերավատ-ժամից հասնելով 950 տերավատ-ժամի։ Գործակալությունը կանխատեսում է, որ տվյալների կենտրոնների CO2 արտանետումները մինչև 2035 թվականը կարող են հասնել մոտ 350 միլիոն մետրիկ տոննայի, ինչը համեմատելի է Մեծ Բրիտանիայի տարեկան արտանետումների հետ։ ՄԱԿ-ի Եվրոպայի տնտեսական հանձնաժողովի այս ամիս հրապարակված զեկույցը զգուշացրել է, որ տվյալների կենտրոնները կառուցվում են ավելի արագ, քան էներգացանցերը կարող են սպասարկել, ինչը մտահոգություններ է առաջացնում հուսալիության և շղթայական խափանումների վերաբերյալ:news.un+1

«Բոլոր կառավարությունները չափազանց դանդաղ են գործում կլիմայի հարցում, և չկա ոչինչ, որն ավելի արագ է զարգանում, քան տեխնոլոգիաները, հատկապես՝ AI-ն», — Politico-ին ասել է ԱՄՆ կլիմայական հարցերով նախկին դիվանագետ Էրվին Ռոուզը, որը գլխավորել է ՄԱԿ-ի կլիմայական գործընթացի տեխնոլոգիական հանձնաժողովը:politico

Կամավոր ջանքեր, ոչ թե պաշտոնական պարտավորություններ

ՄԱԿ-ը սկսել է անդրադառնալ այս խնդրին պաշտոնական բանակցություններից դուրս։ Հունիսին գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշը կոչ է արել AI ընկերություններին բացահայտել շրջակա միջավայրի վրա իրենց ազդեցությունը և մինչև 2030 թվականը հանձնառություն ստանձնել մաքուր էներգիայի օգտագործման վերաբերյալ։ ՄԱԿ-ի ակադեմիական կառույցը զգուշացրել է, որ տվյալների կենտրոնների կառուցման մրցավազքը կարող է վտանգել բնապահպանական կառավարումը։ Իսկ COP31-ի նախագահության գործողությունների օրակարգը էլեկտրաֆիկացումը դարձրել է առաջնահերթություն՝ առաջարկելով, որ մինչև 2035 թվականը համաշխարհային էներգիայի սպառման 35 տոկոսը ստացվի էլեկտրականությունից:climatechangenews+3

Սակայն Ավստրալիայի նման երկրներում բացը հիմնականում լրացվում է գազով։ Ավստրալիայի էներգետիկ շուկայի օպերատորի 2026 թվականի կանխատեսումը ցույց է տալիս, որ տվյալների կենտրոնները մինչև 2035-36 թվականները տարեկան կսպառեն մոտ 34 տերավատ-ժամ էներգիա՝ այժմյան մոտ 5 տերավատ-ժամի փոխարեն, ընդ որում՝ աճը կենտրոնացած է այն նահանգներում, որոնք հիմնվում են ամենաաղտոտված էներգացանցերի վրա:thepoint

Կլիմայական դիվանագիտության սահմանափակումները

Որոշ փորձագետներ պնդում են, որ պաշտոնական բանակցությունները կարող են լավագույն հարթակը չլինել։ «Ես հույս չունեմ, որ COP-ը հանկարծակի կլուծի այս խնդիրը», — ասել է Climate Analytics-ի ղեկավար Բիլ Հերը։ Փոքր կղզի-պետությունների դաշինքի գլխավոր բանակցող Անն Ռասմուսենն ավելի կտրուկ է արտահայտվել. «Մենք բացարձակապես չենք կարող մեզ թույլ տալ կառուցել վաղվա տեխնոլոգիաները անցյալի կործանարար համակարգերի հիմքի վրա»:politico