500-ամյա ինկերի «կիպուն» բացահայտում է, որ հասարակ ժողովուրդը գրագետ էր

Հետազոտողները վերլուծել են 500-ամյա ինկերի կիպու, որը պարունակում էր մարդու մազեր, և պարզել են, որ դրա ստեղծողը հասարակ մարդ է եղել, այլ ոչ թե էլիտայի ներկայացուցիչ, ինչպես նախկինում ենթադրվում էրypradio+1:
104 սանտիմետր երկարությամբ մազափնջի քիմիական վերլուծությունը ցույց է տվել, որ սննդակարգը բաղկացած է եղել պալարներից, ընդեղենից և կանաչեղենից՝ քիչ քանակությամբ մսով և եգիպտացորենի գարեջրով, ինչը բնորոշ է Անդերի ստորին խավին և ոչ թե իշխող էլիտայինypradio+1:
Բացահայտումը մարտահրավեր է նետում իսպանական գաղութային հաշվետվություններին, որոնք պնդում էին, որ միայն բարձր կարգավիճակ ունեցող տղամարդ ազնվականները՝ կիպուկամայուկները, կարող էին ստեղծել այս բարդ հանգուցային համակարգերըypradio+1:
Հայտնագործությունը հուշում է, որ կիպուի գրագիտությունը ինկերի հասարակության մեջ ավելի տարածված էր, քան կարծում էին պատմաբանները, ինչը հնարավոր է կապում է հնագույն պրակտիկաները Անդերի հասարակ ժողովրդի կողմից կիպուի ժամանակակից օգտագործման հետypradio+1:
Հետազոտությունը կարող է խթանել ամբողջ աշխարհի թանգարաններում պահվող հարյուրավոր չուսումնասիրված կիպուների վերանայումը և առաջարկել ինկերի պատմությունը հասկանալու նոր ուղիներ՝ գաղութարարների հաշվետվությունների փոխարեն բնիկ աղբյուրների միջոցովypradio+1:

Մարդու մազերից պատրաստված 500-ամյա ինկերի կիպուի ուսումնասիրությունը հերքել է վաղեմի ենթադրությունները այն մասին, թե ով կարող էր ստեղծել և օգտագործել այս բարդ հաշվառման սարքերը՝ բացահայտելով, որ կայսրության հասարակ ժողովուրդը կարող էր գրագետ լինել հաղորդակցության այս հնագույն ձևի մեջ:

Երեքշաբթի օրը Science Advances ամսագրում հրապարակված հետազոտության մեջ Սենտ Էնդրյուսի համալսարանի մարդաբան Սաբին Հայլենդը վերլուծել է 1498 թվականով թվագրվող կիպուի հիմնական պարանի մեջ հյուսված 104 սանտիմետր երկարությամբ մարդու մազափնջի իզոտոպային կազմը:ypradio+3

Էլիտար տեսության մարտահրավերը

Բացահայտումները մարտահրավեր են նետում իսպանական գաղութային հաշվետվություններին, որոնք ենթադրում էին, որ միայն բարձր կարգավիճակ ունեցող ընտանիքներից սերված տղամարդ ազնվականները՝ կիպուկամայուկները, կարող էին արտադրել կիպուներ՝ հանգուցային պարանների սարքեր, որոնք ծառայում էին որպես ինկերի կայսրության տեղեկատվության գրանցման հիմնական համակարգ: Համարվում էր, որ այս բյուրոկրատներն ունեին բացառիկ վերապատրաստում կիպուի գրագիտության մեջ և օգտվում էին էլիտար սննդից, ներառյալ միսը և եգիպտացորենի առատ գարեջուրը:iflscience+2

Այնուամենայնիվ, մազերի իզոտոպային վերլուծությունը ցույց է տվել սննդակարգ, որը հիմնականում բաղկացած էր պալարներից, ընդեղենից և կանաչեղենից՝ քիչ քանակությամբ մսով և եգիպտացորենով, ինչը բնորոշ է հասարակ մարդու սննդակարգին և ոչ թե էլիտային: «Դա լիակատար շոկ էր», — ասել է Հայլենդը IFLScience-ին արդյունքների մասին: «Ես ասացի. «Ի՞նչ: Այս մարդը կարտոֆիլ և ընդեղե՞ն է ուտում»»:ypradio+1

Սննդակարգի վերլուծությունը նաև ցույց է տվել, որ կիպու ստեղծողը հավանաբար ապրել է Անդերի լեռնաշխարհում, ինչը համահունչ է հասարակ բնակչությանը և ոչ թե վարչական կենտրոններին, որտեղ կտեղակայվեին էլիտար կիպուկամայուկները:gizmodo

Ազդեցությունը ինկերի գրագիտության վրա

Հայտնագործությունը հուշում է, որ կիպուի գրագիտությունը ինկերի հասարակության մեջ ավելի տարածված էր, քան նախկինում հասկացվում էր: Ինչպես գաղութային, այնպես էլ ժամանակակից Անդերի համայնքներում կիպուի մեջ մազեր ներառելը ծառայում է որպես ստորագրություն, որը ցույց է տալիս հեղինակությունը և բովանդակության համար պատասխանատվությունը: Ինկերի ավանդույթի մեջ մազերը կրում էին մարդու էությունը, ինչը դրա ներառումը դարձնում էր հատկապես նշանակալից:sciencenews+1

«Որքան շատ էի նայում դրան, այնքան ավելի էի հասկանում, որ այն իրականում շատ գեղեցիկ է», — նշել է Հայլենդը կիպուի բարդ կառուցվածքի մասին, ներառյալ «փոքրիկ նուրբ հյուսքերը և զարդանախշերը», որոնք վկայում էին բարձր հմտության մասին՝ չնայած դրա ստեղծողի ցածր սոցիալական կարգավիճակին:iflscience

Այս բացահայտումները համընկնում են կիպուի ժամանակակից օգտագործման հետ, որտեղ հասարակ մարդիկ, ներառյալ գյուղացի ֆերմերները, հովիվները և գյուղացի կանայք, շարունակել են ստեղծել և օգտագործել այս սարքերը նույնիսկ 19-րդ և 20-րդ դարերում: Ժամանակակից կիպուները կառուցվածքային առումով տարբերվում են հնագույններից, բայց պահպանում են հանգույցների, գույների և պարանների դասավորության միջոցով տեղեկատվության կոդավորման նմանատիպ սկզբունքները:gizmodo+1

Հետազոտության ավելի լայն ազդեցությունը

Հետազոտությունը ներկայացնում է կիպու ստեղծողներին հասկանալու աննախադեպ մոտեցում, քանի որ պահպանված օրինակների մեծ մասը գալիս է թալանված դամբարաններից, որոնք խզել են կապը արտեֆակտների և դրանց ստեղծողների միջև: Ամբողջ աշխարհի թանգարաններում պահվում են հարյուրավոր չուսումնասիրված կիպուներ, և հետազոտողները ակնկալում են, որ այս մեթոդաբանությունը կարող է խթանել մարդու մազեր պարունակող այլ նմուշների նմանատիպ վերլուծությունները:gizmodo+1

«Ի վերջո, սա մեզ մոտեցնում է ինկերի աղբյուրների օգտագործմամբ ինկերի պատմությունները պատմելու հնարավորությանը», — NPR-ին ասել է Հարվարդի կիպուի հետազոտող Մենի Մեդրանոն, ով չի մասնակցել հետազոտությանը: «Մենք պետք է պատմենք ինկերի կայսրությունում գրագիտության, գրելու և հաշվառման մի պատմություն, որը շատ ավելի բազմազան է»:ypradio

Աղբյուրներ (37)