1930-ականների կորուսյալ լուսանկարները օգնում են եզդիներին վերականգնել իրենց ժառանգությունը ISIS-ից հետո

Փենսիլվանիայի համալսարանի հետազոտողները օգնել են Իրաքի եզդիական համայնքին վերագտնել իրենց ժառանգության թանկարժեք բեկորները 1930-ականներին հնագետների կողմից արված գրեթե 300 սև-սպիտակ լուսանկարների միջոցով, ինչը հալածված կրոնական փոքրամասնությանը հազվագյուտ հնարավորություն է տալիս տեսնել իրենց անցյալը, նախքան այն գրեթե ջնջվեր ISIS-ի բռնության հետևանքով:

Պատկերները հայտնվել են Փենսիլվանիայի համալսարանի հնագիտության և մարդաբանության թանգարանի արխիվներում, որտեղ դրանք գրեթե մեկ դար ցրված են եղել պեղումների հազարավոր լուսանկարների մեջ: ABC News-ի համաձայն՝ ասպիրանտ Մարկ Մարին Վեբը 2022 թվականին առաջին անգամ նկատել է եզդիական սրբավայրի լուսանկարը՝ գրեթե տասը տարի այն բանից հետո, երբ ISIS-ի ծայրահեղականները ոչնչացրել էին իրական կառույցը համայնքի դեմ իրենց ահաբեկչական արշավի ժամանակ:abcnews.go

Կորուսյալ կապերի գտում

Վեբը, Վիկտորիայի համալսարանի գրադարանների հետդոկտորանտ հետազոտող Նաթանիել Բրանտի հետ համատեղ, սկսել է համակարգված կերպով որոնել թանգարանի ֆայլերը՝ մոռացված լուսանկարները նույնականացնելու և կազմելու համար: Լուսանկարները սկզբնապես արվել են Փենսիլվանիայի համալսարանի հնագետների կողմից, որոնք 1930-ականներին պեղումներ էին իրականացնում Իրաքի հյուսիսում գտնվող հին մեսոպոտամիական Թեփե Գավրա և Թել Բիլլա վայրերում:english.aawsat+1

Հնագետները՝ Եփրեմ Ավիգդոր Սփայզերի ղեկավարությամբ, բարեկամական հարաբերություններ են հաստատել տեղի եզդիական համայնքի հետ և փաստագրել նրանց առօրյա կյանքը, հարսանիքները, կրոնական հավաքները և մշակութային պրակտիկաները: Այս լուսանկարները պատկերում են մի կենսունակ համայնք, որը հետևում էր իր ավանդույթներին այն վայրում, որը հետագայում դարձավ 21-րդ դարի ամենաավերիչ ցեղասպանություններից մեկի էպիկենտրոնը:english.aawsat

Հուզական վերամիավորումներ

Ամբողջ աշխարհում ցրված եզդի սերունդների համար լուսանկարները ներկայացնում են կորուսյալ ընտանեկան պատմության անսպասելի վերադարձ: Անսամ Բաշերը, որն այժմ Անգլիայում ուսուցչուհի է, հավաքածուի մեջ հայտնաբերել է իր տատիկի և պապիկի հարսանեկան լուսանկարները 1930-ականների սկզբից:english.aawsat+1

«Ոչ ոք չէր պատկերացնի, որ իմ տարիքի մարդը կկորցնի իր պատմությունը ISIS-ի հարձակման պատճառով», — ասել է 43-ամյա Բաշերը Arab News-ի հաղորդմամբ: «Իմ ալբոմները, մանկության լուսանկարները, բոլոր տեսանյութերը, իմ երկու եղբայրների հարսանեկան տեսանյութերն ու լուսանկարները անհետացան: Եվ հիմա տեսնել, որ իմ պապիկի և նախապապիկի լուսանկարը հանկարծակի կենդանացավ, սա մի բան է, որի համար ես իսկապես երջանիկ եմ»:arabnews

Հիշողության պահպանում ցուցահանդեսների միջոցով

Հետազոտողները գործարկել են «Սերսալ» նախագիծը, որը կրում է եզդիական Նոր տարվա անունը, որպեսզի այս վիզուալ հուշերը վերադարձնեն համայնքին: Առաջին հանրային ցուցադրությունները տեղի են ունեցել 2025 թվականի ապրիլին՝ եզդիական Նոր տարվա տոնակատարությունների ժամանակ, որտեղ ցուցանմուշները բացօթյա էին ցուցադրված այն նույն վայրերում, որտեղ լուսանկարները արվել էին գրեթե մեկ դար առաջ:english.aawsat+1

«Երբ նրանք եկան Սինջար, նրանք շրջեցին և ոչնչացրեցին բոլոր կրոնական և մշակութային վայրերը, ուստի այս լուսանկարներն ինքնին շատ ուժեղ դիմադրություն են ցույց տալիս ոչնչացման այդ ակտի դեմ», — ասել է Բրանտը The Associated Press-ին: Հետազոտողները թվային արխիվը եզդիական համայնքի համար հասանելի են դարձրել ոչ առևտրային նպատակներով:english.aawsat

Նախագիծը լուծում է մշակութային պահպանման կրիտիկական խնդիրը մի համայնքի համար, որը դարեր շարունակ հալածանքների է ենթարկվել և վերապրել է այն, ինչ ՄԱԿ-ը որակել է որպես ցեղասպանություն, երբ ISIS-ը 2014 թվականին սպանեց հազարավոր եզդիների և շատերին ստիպեց գնալ աքսորի կամ սեռական ստրկության:abcnews.go+1