Δίδυμοι πίνακες του Vermeer με κιθάρα επανενώνονται μετά από 300 χρόνια

Για πρώτη φορά μετά από πάνω από τρεις αιώνες, δύο σχεδόν πανομοιότυποι πίνακες μιας γυναίκας που παίζει κιθάρα εκτίθενται ο ένας δίπλα στον άλλο στο Kenwood House του Λονδίνου, αναζωπυρώνοντας ένα από τα πιο επίμονα μυστήρια της ιστορίας της τέχνης. Η έκθεση "Double Vision: Vermeer," που άνοιξε την 1η Σεπτεμβρίου 2025, φέρνει κοντά τον αυθεντικοποιημένο πίνακα Η κιθαρίστρια (1672) του Johannes Vermeer με το αινιγματικό αντίστοιχό του από το Μουσείο Τέχνης της Φιλαδέλφειας, σηματοδοτώντας την 350ή επέτειο από τον θάνατο του Ολλανδού δασκάλου.news.artnet+1

Ο πίνακας του Λονδίνου, μέρος της κληρονομιάς Iveagh στο Kenwood House, αποτελεί ένα από τα μόλις 37 έργα που αποδίδονται με βεβαιότητα στον Vermeer και φέρει την υπογραφή του. Το "δίδυμό" του από τη Φιλαδέλφεια, γνωστό ως Κυρία με κιθάρα, παραμένει αντικείμενο έντονης επιστημονικής συζήτησης για σχεδόν έναν αιώνα, καταλογογραφημένο ως "Αντίγραφο μετά τον Vermeer" στη Συλλογή John G. Johnson.english-heritage+3

Η επιστημονική ανάλυση αποκαλύπτει υλικές διαφορές

Πρόσφατες επιστημονικές έρευνες έχουν αποκαλύψει αδιάσειστα στοιχεία που διακρίνουν τα δύο έργα. Σύμφωνα με το Artnet News, ο πίνακας του Kenwood προετοιμάστηκε με ένα ανοιχτό γκρι-καφέ υπόστρωμα από λευκό μόλυβδο και κιμωλία, συνεπές με τους άλλους όψιμους πίνακες του Vermeer. Αντίθετα, η εκδοχή της Φιλαδέλφειας διαθέτει ένα σκούρο καφέ υπόστρωμα αποτελούμενο κυρίως από καμένη ώχρα.news.artnet

Η ανάλυση των χρωστικών αποκαλύπτει ακόμη πιο έντονες αντιθέσεις. Η εκδοχή του Λονδίνου χρησιμοποιεί φυσική υπερμαρίνη σε όλη την έκταση, μια ακριβή μπλε χρωστική από λάπις λάζουλι που ο Vermeer χρησιμοποιούσε χαρακτηριστικά εκτενώς στο έργο του. Ο πίνακας της Φιλαδέλφειας αντικαθιστά το μπλε με φθηνότερο λουλακί, ενώ χρησιμοποιεί λουλακί αναμεμειγμένο με κίτρινη ώχρα για τα πράσινα του τοπίου αντί για την πράσινη γη που βρίσκεται στο αυθεντικοποιημένο έργο.essentialvermeer+1

Αυτά τα τεχνικά ευρήματα ευθυγραμμίζονται με την έρευνα που διεξήχθη από ομάδες του Μουσείου Τέχνης της Φιλαδέλφειας σε συνεργασία με την Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσιγκτον, παράλληλα με νέες μελέτες από την English Heritage και την Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου.theartnewspaper+1

Η συζήτηση για την αυθεντικότητα εντείνεται

Η διαμάχη για την απόδοση απέκτησε δυναμική τον Μάρτιο του 2023, όταν ο Arie Wallert, πρώην επιστημονικός ειδικός στο Rijksmuseum του Άμστερνταμ, παρουσίασε ευρήματα σε ένα διεθνές συμπόσιο για τον Vermeer, υποδηλώνοντας ότι ο πίνακας της Φιλαδέλφειας θα μπορούσε πράγματι να είναι του ίδιου του Vermeer. Ο Wallert εντόπισε ίχνη υπερμαρίνης και κίτρινου μολύβδου-κασσιτέρου, υποστηρίζοντας ότι αυτοί ήταν "συνδυασμοί που κανείς άλλος δεν χρησιμοποιούσε εκείνη την εποχή".press.philamuseum+2

Ωστόσο, η κατάσταση του πίνακα της Φιλαδέλφειας περιπλέκει την αξιολόγηση. Περιγραφόμενος από τον Wallert ως ευρισκόμενος σε "σοκαριστική" κατάσταση, το έργο παρουσιάζει σημαντική επιφανειακή ζημιά από επιθετικές προσπάθειες καθαρισμού που πιθανότατα αφαίρεσαν τα τελικά στρώματα χρώματος. Ένα σημαντικό σκίσιμο στην κάτω δεξιά γωνία και εκτεταμένη τριβή έχουν αφήσει τον πίνακα σε αυτό που η English Heritage περιγράφει ως "διακυβευμένη κατάσταση".news.artnet+3

Οι συνθέσεις είναι σχεδόν πανομοιότυπες εκτός από μία βασική διαφορά: η εκδοχή της Φιλαδέλφειας απεικονίζει το μοντέλο χωρίς τις μπούκλες που φαίνονται στον πίνακα του Λονδίνου. Είναι σημαντικό ότι, ενώ ο Vermeer υπέγραψε το έργο του Kenwood, η εκδοχή της Φιλαδέλφειας στερείται της υπογραφής του.news.artnet+1

Ιστορική επανένωση στο Kenwood

Η έκθεση, η οποία διαρκεί έως τις 11 Ιανουαρίου 2026, αποτελεί μια άνευ προηγουμένου ευκαιρία για δημόσια σύγκριση. Σύμφωνα με την ανώτερη επιμελήτρια της English Heritage, Wendy Monkhouse, "Από τη δεκαετία του 1920, οι μελετητές αναρωτιούνται για τη σχέση μεταξύ αυτών των δύο πινάκων, αλλά αυτή η έκθεση δεν βγάζει συμπεράσματα, προσκαλώντας αντ' αυτού τους επισκέπτες να γίνουν μάρτυρες της τέχνης ενός από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες του 17ου αιώνα και να απαντήσουν οι ίδιοι σε αυτό το ερώτημα".finestresullarte

Η Jennifer Thompson, επιμελήτρια ευρωπαϊκής ζωγραφικής και γλυπτικής του Μουσείου Τέχνης της Φιλαδέλφειας, περιγράφει την έκθεση ως μια "συναρπαστική ευκαιρία" για να εξεταστεί "τι προσφέρουν η επιστήμη και η εμπειρογνωμοσύνη στην κατανόησή μας για τον Vermeer και τα υλικά και τις τεχνικές ζωγραφικής του 17ου αιώνα".news.artnet

Το Μουσείο Τέχνης της Φιλαδέλφειας συνεχίζει τη συνεργατική του έρευνα με ειδικούς στον Vermeer, εκθέτοντας τον πίνακα σε μη αποκατεστημένη κατάσταση για να επιτρέψει τη συνεχιζόμενη επιστημονική διερεύνηση. Καθώς τα ερευνητικά ευρήματα αναμένεται να δημοσιευθούν σε προσεχές επιστημονικό άρθρο, αυτή η ιστορική επανένωση μπορεί επιτέλους να επιλύσει ένα μυστήριο ενός αιώνα σχετικά με έναν από τους πιο ασύλληπτους δασκάλους της τέχνης.press.philamuseum+3