ვენეციის კინოფესტივალი სრულდება: ყურადღების ცენტრში ღაზას შესახებ დოკუმენტური ფილმის „ოქროს ლომის“ შანსებია

„ოსკარის“ მფლობელი ისრაელელი რეჟისორების, იუვალ აბრაჰამისა და რეიჩელ სზორის დოკუმენტური ფილმის, „NAZA“-ს პრემიერა, რომელიც ღაზაში პალესტინელი მშვიდობიანი მოქალაქეების წინააღმდეგ ისრაელის მიერ ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებას ეხება, 10 სექტემბერს ვენეციის 83-ე კინოფესტივალზე შედგა. ფილმს მაყურებელი რეკორდული, დაახლოებით 25-წუთიანი ფეხზე წამოდგომითა და ოვაციებით შეხვდა, რაც ფესტივალის ისტორიაში ყველაზე ხანგრძლივი ტაშია.deadline+2

ფილმს ისრაელის სამხედრო და პოლიტიკური წრეების მხრიდან მწვავე პროტესტი მოჰყვა. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა პარასკევს განაცხადეს, რომ „კატეგორიულად უარყოფენ“ დოკუმენტურ ფილმში გამოთქმულ ბრალდებებს, ხოლო ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა ნაფტალი ბენეტმა ფილმს ისრაელის წინააღმდეგ მიმართული „სისხლის ცილისწამება“ უწოდა.timesofisrael

„მკვლელობის ფაბრიკის“ შიგნით

თითქმის სამი წლის განმავლობაში თელ-ავივის სახურავებზე ფარულად გადაღებულ 80-წუთიან დოკუმენტურ ფილმში მონაწილეობს ისრაელის არმიისა და სპეცსამსახურების 24 მამხილებელი, რომელთა სახეები და ხმები ციფრულად არის შეცვლილი. რესპონდენტები აღწერენ ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებულ სისტემას, სახელწოდებით „ლავანდა“ (Lavender), რომელიც ღაზის სატელეკომუნიკაციო ქსელის მასობრივ თვალთვალს იყენებდა სამიზნეების დასადგენად სატელეფონო ზარების, გადაადგილებისა და სოციალური ინტერაქციის საფუძველზე.prothomalo+3

ფილმში ერთ-ერთი რესპონდენტი ამბობს: „ეს ხდებოდა მასშტაბურად, როგორც ქარხანაში“. მეორე კი დისტანციური მკვლელობის პროცესს „გიჟურად სახალისოს“ უწოდებს და მას ვიდეოთამაშს ადარებს. ფილმის სათაური მომდინარეობს ებრაული სამხედრო აკრონიმიდან, რომელიც აღნიშნავს დაგეგმილი საჰაერო დარტყმის შედეგად მშვიდობიანი მოსახლეობის სავარაუდო მსხვერპლს, რაც, ფაქტობრივად, წინასწარ დამტკიცებულ ზღვარს წარმოადგენს.middleeastmonitor+2

აბრაჰამმა Associated Press-ს განუცხადა, რომ რეჟისორების მიდგომა მარტივი იყო: „ჩვენ უბრალოდ ვთხოვეთ ამ ოფიცრებსა და ჯარისკაცებს, მოეყოლათ თავიანთი გამოცდილების შესახებ“. დოკუმენტური ფილმი ეფუძნება ადრეულ გამოძიებებს, რომლებიც გამოაქვეყნეს გამოცემებმა +972 Magazine, ებრაულენოვანმა Local Call-მა და The Guardian-მა.timesofisrael+3

ისრაელის პასუხი

ისრაელის თავდაცვის ძალებმა ეჭვქვეშ დააყენეს ფილმის ანონიმურ წყაროებზე დაყრდნობა და განაცხადეს, რომ მამხილებელთა ვინაობის „ვერიფიკაცია შეუძლებელია“, მათ შორის იმის, მსახურობდნენ თუ არა ისინი საერთოდ ჯარში ან რა სტატუსით. სამხედრო უწყება ამტკიცებს, რომ დარტყმების შესახებ ყველა გადაწყვეტილება მიღებული იყო „მხოლოდ ადამიანების მიერ… და არა ხელოვნური ინტელექტის მიერ“ და რომ მათი სამიზნეა „ტერორისტული ორგანიზაციები, პირველ რიგში ჰამასი, საერთაშორისო სამართლის შესაბამისად“.timesofisrael

ბენეტმა 11 სექტემბერს სოციალურ ქსელ X-ზე დაწერა: „ისრაელს რომ ღაზის მოსახლეობისთვის ზიანის მიყენება სდომებოდა, ჩვენს შვილებს არ გავგზავნიდით სახლიდან სახლში, ჩიხებსა და გვირაბებში საბრძოლველად, ჩვენივე ჯარისკაცების დაღუპვისა და დაჭრის საშინელი ფასად“.timesofisrael

ვენეცია და მის მიღმა

„NAZA“ ფესტივალის მთავარ კონკურსს გვიან, 23 აგვისტოს დაემატა, მას შემდეგ, რაც პროდიუსერებმა წყაროების ანონიმურობის უზრუნველყოფა დაასრულეს. ეს იყო ერთადერთი დოკუმენტური ფილმი, რომელიც წლევანდელ ფესტივალზე „ოქროს ლომისთვის“ იბრძოდა. ფესტივალი შაბათს დასრულდება ჟიურის პრიზების გამოცხადებით, რომელსაც მეგი ჯილენჰოლი ხელმძღვანელობს. აბრაჰამმა და სზორმა, პალესტინელ თანარეჟისორებთან, ბასელ ადრასთან და ჰამდან ბალალთან ერთად, 2025 წელს მოიპოვეს ამერიკის კინოაკადემიის ჯილდო („ოსკარი“) საუკეთესო დოკუმენტური ფილმისთვის „სხვა მიწა არ არსებობს“ (No Other Land), რომელიც დასავლეთ სანაპიროზე ისრაელელი მოსახლეების ძალადობას ეხება.labiennale+3

ფილმის ჩრდილოამერიკული პრემიერა დაგეგმილია 2026 წლის ნიუ-იორკის კინოფესტივალზე, რომელიც 25 სექტემბრიდან 12 ოქტომბრამდე გაგრძელდება.wikipedia