Olíuverð yfir 105 dali eftir að Trump útilokar samning við Íran

Alþjóðlegt olíuverð rauk upp fyrir 105 dali á tunnu á fimmtudag þegar vaxandi fjandskapur milli Bandaríkjanna og Írans, ásamt yfirlýsingu Donalds Trump forseta um að hann leiti ekki eftir samningi við Teheran, olli óróa á orkumörkuðum og skók heimshagkerfið.

Brent-olía, viðmiðunarolía á heimsvísu, hækkaði um tæp 6% í yfir 107 dali á tunnu, á meðan West Texas Intermediate hækkaði um 6% í tæpa 102 dali, samkvæmt UPI, en þetta eru verð sem ekki hafa sést síðan í maí. Hækkunin kom í kjölfar ummæla Trump til fréttamanna á miðvikudag um að hann gerði ekki ráð fyrir að olíuverð myndi lækka fyrr en rétt eftir miðkjörtímabilskosningarnar í nóvember. „Rétt eftir kosningar mun olíuverð fara lækkandi,“ sagði Trump. „Það mun lækka og við munum ná því niður.“upi+2

Átökin hafa í reynd lokað Hormuz-sundi, siglingaleið sem áður flutti um 20% af olíu heimsins, og kyrkt flæði olíu og gass til alþjóðlegra markaða. Bardagar hófust á ný í mánuðinum eftir tímabil tiltölulegrar róar í ágúst, þar sem Íran reyndi að ráðast á bandarísk herskip og bandaríski herinn eyðilagði að minnsta kosti átta íranska tankskip síðan á laugardag. Húta-fylgismenn Írans í Jemen réðust á orkumannvirki í Sádi-Arabíu í vikunni og særðu yfir 70 óbreytta borgara.cnbc+2

Efnahagslegar afleiðingar breiðast út

Seðlabanki Evrópu hækkaði á fimmtudag þrjá helstu stýrivexti sína um 25 punkta vegna viðvarandi verðbólguþrýstings af völdum átakanna. Innlánsvextir munu hækka í 2,50% frá og með 16. september. Gögn frá ágúst sýndu að verðbólga á evrusvæðinu mældist 3,3% og orkuverð hækkaði um 14,3%. Seðlabankinn spáir því að verðbólga verði að meðaltali 3,0% árið 2026.qz

Í Bandaríkjunum náði bensínverð meti fyrir verkalýðsdaginn á mánudag, samkvæmt AAA, og díselolía fór í 5,98 dali á gallonið. Landsmeðaltal fyrir venjulegt bensín hækkaði í 4,28 dali á gallonið, sem er 14 senta hækkun á einni viku. Hagstofa Bandaríkjanna greindi frá því á fimmtudag að framleiðsluverð hafi hækkað í ágúst, að miklu leyti vegna átakanna.clickorlando+2

Skuldabréfaávöxtun hækkaði einnig. Í Bretlandi náði ávöxtun 10 ára ríkisskuldabréfa hæsta stigi síðan 2007, á meðan ávöxtun 10 ára þýskra ríkisskuldabréfa fór í 3,451%, sem er stig sem síðast sást árið 2011.bbc+1

Viðvaranir um verra ástand

Daan Struyven hjá Goldman Sachs ↘ 0.36% varaði við því á CNBC að vaxandi stríð gæti ýtt olíuverði yfir 120 dali á tunnu. S&P Global ↘ 0.98% sagði á fimmtudag að þeir búist ekki við að olíuframleiðsla í Miðausturlöndum nái fyrra stigi fyrir lok árs 2027.cnbc+1

Á sama tíma tilkynnti Alþjóðaorkumálastofnunin á fimmtudag að heimskonsum á kolum stefni í metfjölda á þessu ári, með 1,2% spáðri hækkun þar sem þjóðir sem eiga erfitt með að tryggja sér olíu og gas snúa sér að kolum til raforkuframleiðslu. Wall Street Journal News Corp ↘ 0.03% greindi frá því seint á miðvikudag að ráðgjafar Hvíta hússins hafi sagt Trump að stríðið gæti varað lengur en kjörtímabil hans sem lýkur í janúar 2029, sem stangast á við margra mánaða fullvissu um að átökin væru að ljúka.upi+2

Ken Rogoff, hagfræðiprófessor við Harvard, lýsti ríkjandi stemningu á Wall Street: „Íransstríðið er óleyst og það veldur óróa á Wall Street vegna þess að það virðist ekki vera að enda.“clickorlando