Համաշխարհային նավթի ավելի քան 43%-ն արդյունահանվում է հակամարտության գոտիներից

Իրանի վրա ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հարձակումներից վեց ամիս անց, որոնք հանգեցրին Միջազգային էներգետիկ գործակալության (ՄԷԳ) կողմից պատմության մեջ նավթի մատակարարման ամենամեծ խափանում անվանված իրադարձությանը, աշխարհում նավթի արդյունահանման ավելի քան 43%-ն այժմ բաժին է ընկնում զինված հակամարտություններից տուժած երկրներին. այս մասին են վկայում երեքշաբթի օրը հրապարակված Reuters-ի հաշվարկները:reuters

ՄԷԳ-ի տվյալների վրա հիմնված վերլուծությունը ցույց է տվել, որ Իրանի պատերազմի, ռուս-ուկրաինական հակամարտության, Լիբիայի շարունակվող անկայունության և վենեսուելական արտահանման նկատմամբ ԱՄՆ սահմանափակումների մեջ ներգրավված երկրները 2025 թվականին միասին արդյունահանել են օրական մոտ 45 միլիոն տակառ. սա ընդգծում է համաշխարհային էներգետիկ մատակարարումների կենտրոնացումը ակտիվ մարտական գործողությունների գոտիներում:marketscreener+1

Պարսից ծոցի խափանումները և լարված նավարկության երթուղիները

Ամենամեծ առանձին խափանումը բխում է Իրանի մասնակցությամբ պատերազմից, որը սահմանափակել է հոսքերը Հորմուզի նեղուցով. ջրային ուղի, որով պատմականորեն անցնում էր համաշխարհային առևտրային նավթի մոտ մեկ հինգերորդը: Վերլուծաբանները Պարսից ծոցում նավթի ընթացիկ խափանումները գնահատում են օրական 5-ից 7 միլիոն տակառ, նույնիսկ երբ Սաուդյան Արաբիան վերաուղղորդել է արտահանման մի մասը Կարմիր ծովով, իսկ Ծոցի այլ արտադրողներ փնտրել են այլընտրանքային ուղիներ:firstpost+1

Հուլիսին Կարմիր ծովում և Եգիպտոսի Սուեզի ջրանցքի մոտ տեղի ունեցած հարձակումները ցույց տվեցին, թե որքան արագ կարող են ռիսկերը տարածվել հակամարտության բուն գոտուց դուրս՝ սպառնալով ոչ միայն հում նավթի հասանելիությանը, այլև դրա փոխադրման կարողությանը:economictimes+1

Նավթավերամշակման ճգնաժամը խորացնում է իրավիճակը

Ծոցի և Ուկրաինայի պատերազմները միասին նվազեցրել են նավթավերամշակման համաշխարհային կարողությունները շուրջ 10%-ով՝ լրացուցիչ ճնշում գործադրելով վառելիքի շուկաների վրա: Ուկրաինան հարվածներ է հասցրել ռուսական նավթավերամշակման գործարաններին ընդհուպ մինչև արևելքում գտնվող Օմսկ (ուկրաինական վերահսկողության տակ գտնվող տարածքից շուրջ 2700 կիլոմետր հեռավորության վրա), ինչը Մոսկվային ստիպել է արգելել բենզինի և դիզելային վառելիքի արտահանումը ներքին վառելիքի դեֆիցիտի ֆոնին:reuters+1

ՄԷԳ-ի օգոստոսյան «Նավթի շուկայի զեկույցը» կանխատեսում էր, որ նավթի համաշխարհային մատակարարումը 2026 թվականին կնվազի օրական 4,3 միլիոն տակառով, ընդ որում՝ Ամերիկայի աշխարհամասի աճը միայն մասնակիորեն կփոխհատուցի Մերձավոր Արևելքի և Ռուսաստանի կորուստները:iea

Նվազող անվտանգության բարձիկը

ՄԷԳ-ը ցնցումը մեղմելու համար արտակարգ պահուստներից ռեկորդային ծավալներ է բաց թողել, սակայն այդ բացթողումներն այժմ հիմնականում սպառված են, նույնիսկ երբ համաշխարհային պաշարները շարունակում են նվազել: Վառելիքի բարձր գները դարձել են գնաճի հիմնական շարժիչ ուժը՝ նպաստելով փոխառությունների բարձր արժեքին և նպաստելով ԱՄՆ պետական պարտքի հասնելուն ռեկորդային 40 տրիլիոն դոլարի:marketscreener+1

«Հերթական ցնցման համար լուսանցքը գնալով ավելի է նեղանում», հայտնել է Reuters-ը (Thomson Reuters Corporation ↘ 4.69%)՝ նշելով, որ խափանումներն իրենց ընդգրկունությամբ և տևողությամբ գերազանցել են նախկին էներգետիկ ճգնաժամերը:reuters