S&P Global: Hürmüz Boğazı’ndaki kriz gıda krizi riskini tetikliyor

Analistler ve yetkililer, küresel gıda enflasyonunun önümüzdeki aylarda hızlanmasını ve 2027'ye kadar devam etmesini bekliyor. Savaş kaynaklı nakliye aksaklıkları, artan yakıt ve gübre maliyetleri ile El Niño kaynaklı kuraklık, tahıl arzını kısıtlıyor. The Business Times tarafından yayınlanan bir Reuters analizine göre, Asya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki tüketiciler en ağır baskıyla karşı karşıya. 19 Ekim Pazartesi günü S&P Global ↘ 0.62%, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklardan kaynaklanan enerji ve gübre şoklarının küresel bir gıda krizine dönüşebileceği konusunda uyardı.press.spglobal.com+1

Rapora göre, BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) baş ekonomisti Maximo Torero, "Yıl sonuna doğru, gelecek yılın başında ve muhtemelen tüm gelecek yıl boyunca daha büyük bir etki göreceğiz" dedi. FAO Gıda Fiyat Endeksi, Eylül ayında ortalama 136 puanla Kasım 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.businesstimes.com.sg

Fiyatlar zaten tırmanıyor

Buğday fiyatları 2026'da %30'dan fazla arttı. Önemli rotalardaki navlun oranları yaklaşık %50 yükseldi ve Endonezya'da pirinç fiyatları rekor kırdı. Reuters'ın haberine göre Mısır'da, büyük boy sübvansiyonsuz bir ekmeğin fiyatı Temmuz ayından bu yana 4 Mısır lirasından yaklaşık 5 liraya çıktı. Dünya Bankası, Haziran ayından sonra tahıl fiyatlarının %18, mısırın %26 ve buğdayın %22 arttığını belirtti. The Daily Star'ın haberine göre Avustralya, kısmen artan yakıt ve gübre maliyetleri nedeniyle kış mahsulünün %21 daha düşük olmasını bekliyor.worldbank.org+2

Gübre ve dizel darboğazları

Daniel Yergin'in ortak yazarı olduğu S&P Global Institute raporuna göre, küresel üre ticaretinin yaklaşık %29'u, kükürt ticaretinin neredeyse yarısı ve ticari amonyak ticaretinin yaklaşık %21'i normalde Hürmüz üzerinden geçiyor. Bangladeş'te sıvılaştırılmış doğal gaz kıtlığı, Mart ayından bu yana beş üre tesisinden dördünü kapattı. Tarihsel olarak 12 ila 20 dolar arasında seyreden bir varil dizel ile bir varil ham petrol arasındaki fiyat farkı, Eylül ayı başında 100 doların üzerine çıktı.press.spglobal.com

Çiftçilerin gübre girdilerine, dizele ve açık deniz yollarına olan bağımlılığına atıfta bulunan yazarlar, "Çatışma şimdi tüm bunları aynı anda test ediyor, tıpkı El Niño'nun hasadı test ettiği gibi" diye yazdı. Rapor ayrıca, düşük gelirli ülkelerde gıda maliyetlerinin hane halkı harcamalarının yaklaşık yarısını oluşturduğuna dikkat çekiyor.spglobal.com

El Niño riski artırıyor

FEWS NET'e göre El Niño, Eylül ayında çok güçlü seviyelere ulaştı. S&P Global'in modellemesi, Brezilya'nın soya fasulyesi tahminini 177 milyon metrik tona, mısır tahminini ise 137 milyona düşürdü. Şirket, Avustralya'nın buğday üretiminin mevcut 28 milyonluk tahminin altına, 22 milyon tona düşebileceğini belirtti.fews.net+1

Çiftçiler girdilerini hasattan aylar önce satın aldıkları için yazarlar, tam etkinin 2027'ye kadar gıda piyasalarına ulaşmayabileceğini söylüyor. Yazarlar, "Küresel bir gıda krizi kaçınılmaz değil. Ancak artık uzak bir risk de değil" ifadelerini kullandı.press.spglobal.com