Çin, yapay zeka modellerine yurt dışından erişimi kısıtlamayı değerlendiriyor

Çin'in açık ağırlıklı yapay zeka modelleri küresel çapta hızla yayılıyor. Moonshot AI'ın Kimi K3'ü ve rakip Çin sistemleri, geliştiricilere ve işletmelere, özel Amerikan platformlarına kıyasla çok daha düşük maliyetle güçlü alternatifler sunuyor.

Yeni Nesil Açık Modeller

Moonshot AI, Kimi K3'ü 16 Temmuz'da tanıttı ve önce modelin API'sini, ardından 27 Temmuz'da tam ağırlıklarını halka açtı. Sistem, uzmanlar karışımı mimarisi üzerine inşa edilmiş 2,8 trilyon parametreye, yerel görüntü anlama yeteneğine ve bir milyon tokenlık bağlam penceresine sahip. Bağımsız değerlendirici Artificial Analysis tarafından yapılan testlerde, sadece Anthropic'in Claude Fable 5'i ve OpenAI'ın GPT-5.6 Sol'u (her ikisi de kapalı kaynaklı modeller) gerisinde kalarak genel zeka sıralamasında dünya üçüncüsü oldu. API fiyatlandırması ise Claude Fable 5'in yaklaşık üçte biri seviyesinde.nytimes+2

Alibaba'nın ↗ 1.12% Qwen ekibi, 2,4 trilyon parametreli ve açık ağırlıklı olarak yayınlamayı planladığı yeni nesil Qwen3.8 modelinin ön izlemesini yaptı. Together AI, Kimi K3 ve gelecekteki modeller için birincil lansman platformu olarak hizmet vermek üzere Moonshot ile ortaklık kurarak geliştiricilere anında erişim sağladı.english.anhuinews+1

ABD'de Benimsenme Hızlanıyor

Bu değişim Amerikan iş yerlerinde şimdiden görülüyor. Associated Press'in bir raporu, ABD'li teknoloji yöneticilerinin kodlama, araştırma, e-posta ve belge yönetimi için Moonshot, Z.ai ve DeepSeek modellerini kullandığını ortaya koydu. Mozilla CTO'su Raffi Krikorian, AP'ye verdiği demeçte, daha önce Z.ai'nin GLM-5.2 modelini kullandıktan sonra birçok görevi Kimi K3'e taşıdığını belirtti. Washington Post, Çin yapay zeka modellerinin Ağustos 2025'te kümülatif indirme sayısında Amerikan modellerini geçtiğini ve aradaki farkın o günden bu yana açıldığını bildirdi. Devlet destekli People's Daily'ye göre, Çinli açık ağırlıklı büyük dil modellerinin dünya çapındaki toplam indirme sayısı 10 milyarı aştı.memeburn+3

Fiyatlandırma önemli bir etken. GLM-5.2, OpenRouter'da milyon girdi tokenı başına yaklaşık 0,76 dolardan listelenirken, OpenAI'ın GPT-5.2'si 1,75 dolar seviyesinde. Ancak Çin modelleri her zaman daha ucuz değil; Kimi K3, milyon girdi tokenı başına 3 dolardan listeleniyor ve bu da en iyi ABD rakipleriyle kıyaslanabilir bir seviye.memeburn

Jeopolitik Gerilimler ve APEC Onayı

23 Temmuz'da, ABD ve Çin dahil 21 APEC ekonomisinin bakanları, "güçlü güvenlik güvenceleriyle" inşa edilen açık kaynaklı yapay zeka geliştirmesine yönelik ilk APEC bakanlar düzeyindeki onay olan Chengdu Bildirisi'ni kabul etti. CNBC, ABD'nin etkinlikteki varlığının düşük profilli olduğunu ve 23 Temmuz itibarıyla stant açan tek Amerikan şirketlerinin Google Alphabet Inc. ↘ 0.62% ve Meta ↘ 7.95% olduğunu bildirdi.cnbc+3

Çin modelleri küresel ilgi görürken, Pekin kendi ikilemiyle karşı karşıya. Reuters ve Financial Times, Çin Ticaret Bakanlığı'nın Alibaba ve ByteDance dahil olmak üzere önde gelen yapay zeka şirketleriyle, en gelişmiş modellerine yurt dışından erişimi kısıtlamayı görüştüğünü bildirdi. Başkan Xi Jinping, 17 Temmuz'da Şanghay'daki Dünya Yapay Zeka Konferansı'nda Çin'in yapay zekada açıklığı desteklediğini ancak "kontrol kaybını önlemek için önlemleri sürekli artırması" gerektiğini söyledi.nytimes+1

Carnegie Uluslararası Barış Vakfı'ndan kıdemli uzman Matt Sheehan, New York Times'a verdiği demeçte, "Çin Komünist Partisi, özellikle Xi yönetiminde güvenliğe öncelik veriyor" dedi. "Eğer bu modeller bu kadar tehlikeli yeteneklere ulaşırsa, bunlara sınırsız erişime izin vermeleri pek olası değil."nytimes