CERN, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nı 1,5 milyar dolarlık yükseltme için kapattı

Dünyanın en güçlü parçacık hızlandırıcısı, CERN'in Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nı kapatmasıyla Pazartesi günü sessizliğe büründü. Bu, makineyi Yüksek Parlaklıklı LHC'ye dönüştürecek dört yıllık bir revizyon olan Uzun Kapatma 3'ün (Long Shutdown 3) başlangıcını işaret ediyor.phys+2

Bir Dönemin Sonu

Yıllar öncesinden planlanan kapatma, LHC'nin mevcut formundaki 18 yıllık operasyonlarını sona erdiriyor. Bu süre zarfında çarpıştırıcı, en önemlisi 2012'de ATLAS ve CMS iş birlikleri tarafından gerçekleştirilen Higgs bozonunun keşfi olmak üzere çığır açan sonuçlar verdi. Makinenin son fizik sezonu Mart 2026'da başladı ve 13,6 TeV'deki proton çarpışmaları Haziran sonuna kadar devam etti.facebook+4

Yükseltmenin 1,2 milyar İsviçre frangına, yani yaklaşık 1,5 milyar dolara mal olması bekleniyor. Binlerce uzman, 27 kilometrelik halkanın 1,2 kilometrelik bir bölümündeki tüm bileşenleri değiştirmek için CERN'in tesislerinde ve tünellerinde çalışacak. Çalışmalar, yeni 11-12 tesla süper iletken mıknatısların ve ATLAS ile CMS dedektörlerindeki çarpışma oranlarını artırmak için tasarlanmış süper iletken "yengeç" (crab) boşluklarının kurulumunu içeriyor.interestingengineering+2

Sırada Ne Var

HiLumi LHC veya HL-LHC olarak bilinen yenilenmiş makinenin 2030'da faaliyete geçmesi ve yaklaşık on yıl boyunca çalışması planlanıyor. Parlaklığı, yani parçacık çarpışma hızını on katına kadar artırarak fizikçilerin kullanımına sunulan veri hacmini önemli ölçüde genişletecek.theregister+3

Bu ek veriler, Higgs bozonunun özelliklerinin daha hassas ölçümlerini sağlayacak ve karanlık madde dahil olmak üzere Standart Model'in ötesindeki fenomenlerin aranmasını genişletecek. Yükseltmenin ayrıca yeni parçacıklar için keşif aralığını mevcut LHC'ye kıyasla yüzde 20 ila 30 oranında artırması bekleniyor.physicsworld+2

Planlı Bir Geçiş

CERN, kapatmanın hızlandırıcının sonu değil, bir dönüşüm olduğunu vurguladı. İnşaat 2018'de başladığında HL-LHC proje lideri fizikçi Lucio Rossi, "Bu büyük bir yükseltme ve iyi bir yatırım. LHC'nin ömrünü 2040'a kadar iki katına çıkaracak" dedi.physicsworld

Daha geniş hızlandırıcı kompleksinin ve deneysel tesislerin bölümleri 2028'in ortalarından itibaren yeniden faaliyete geçmeye başlayacak, tam kapsamlı HL-LHC ise 2030 başlangıcına hazırlanacak. LHC'nin son çalışmasından elde edilen verilerin analizi, kapatma dönemi boyunca devam edecek.home+1