ABD ve İran, imzadan günler sonra nükleer anlaşma şartları konusunda çatıştı

Trump Salı günü yaptığı açıklamada, İran'ın IAEA'nın kalıcı denetimlerini "tam ve eksiksiz" kabul ettiğini iddia etti, ancak Tahran, Bürgenstock görüşmeleri sırasında böyle bir taviz verilmediğini reddetti.reuters+1
İki taraf ayrıca İran'ın dondurulmuş varlıklarının nasıl harcanacağı konusunda da anlaşmazlık yaşıyor; ABD fonların Amerikan tarım ürünlerini satın almak için kullanılması gerektiğini söylerken, İran böyle bir yükümlülüğü reddediyor.Newsmax+1
Reuters'a göre, çelişkili açıklamalar, İran'a yönelik ABD yaptırımlarını kaldıran ancak nükleer programına herhangi bir sınırlama getirmeyen 60 günlük kırılgan ateşkes çerçevesini tehdit ediyor.reuters

Amerika Birleşik Devletleri ve İran, savaşı sona erdirmek için geçen hafta imzaladıkları çerçeve anlaşmanın temel unsurları konusunda kamuoyu önünde tartışıyor. Her iki taraf da nükleer denetimler ve dondurulmuş İran varlıklarının kullanımı konusunda üzerinde anlaşılanlar hakkında birbirinden keskin bir şekilde farklı açıklamalar yapıyor.

Denetim Anlaşmazlığı

Başkan Yardımcısı JD Vance, Pazartesi günü İsviçre'nin Bürgenstock tatil beldesinde gazetecilere verdiği demeçte, "İranlılar, IAEA müfettişlerini ülkelerine geri davet etmeyi kabul ettiler" diyerek bunu "Amerikan halkı için önemli bir dönüm noktası" olarak nitelendirdi. Saatler sonra, İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Esmail Baghaei, bu tür denetimler için herhangi bir protokol olmadığını ve İran'ın İsviçre'de Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı başkanı Rafael Grossi ile herhangi bir görüşme yapmadığını söyledi.timesofisrael+1

Başkan Trump, Salı günü Truth Social'da "İran, gelecekte (Sonsuza kadar!!!) en üst düzey nükleer denetimleri tam ve eksiksiz olarak kabul etti" paylaşımını yaparak tartışmayı tırmandırdı ve "eğer bunu kabul etmeselerdi, başka müzakere olmayacağını" uyarısında bulundu. İran, nükleer programının görüşmeler sırasında tartışma konusu bile olmadığını reddetti.Internazionale+1

Dondurulmuş Varlıklar ve Tarımsal Alımlar

İki taraf ayrıca İran'ın yurt dışındaki milyarlarca dolarlık dondurulmuş varlığıyla ne yapabileceği konusunda da anlaşmazlık içinde. Trump, Truth Social'da Hazine Bakanlığı'nın İran varlıklarını "ABD tarafından kontrol edilen bir emanet hesabına serbest bırakacağını ve bunların, büyük Amerikalı çiftçilerimizden mısır, buğday ve soya fasulyesi dahil olmak üzere, yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'nden gıda ve tıbbi malzeme alımı için kullanılacağını" yazdı.Newsmax

Vance, bu düzenlemeyi tasarladığı için Jared Kushner'a övgüde bulundu ve Katar'ın süreci denetleyeceğini söyledi. Ancak İran Merkez Bankası Başkanı Abdolnaser Hemmati, bu iddiayı kesin bir dille reddederek, İran'ın "mutabakat zaptına göre Amerika Birleşik Devletleri'nden tarım ürünleri satın alma yükümlülüğü olmadığını" söyledi. Baghaei, herhangi bir alımın Washington tarafından dikte edilen şartlara göre değil, "fiyat ve kaliteye" dayalı olacağını ekledi.dtnpf+2

Kırılgan Çerçeve

Anlaşmazlıklar, Washington'un İran'a yönelik yaptırımları kaldırmayı kabul ettiği ve Tahran'ın petrol satıp ödeme almasına izin veren geçen hafta imzalanan 60 günlük ateşkes mutabakat zaptını baltalama tehdidinde bulunuyor. Reuters'a göre, çerçevenin kendisi İran'ın nükleer programına herhangi bir sınırlama getirmiyor; bu konunun 60 günlük müzakere süreci içinde çözülmesi amaçlanıyor.reuters+1

İran'ın Cenevre'deki BM büyükelçisi Ali Bahreini, "iyi bir ilerleme" kaydedildiğini ve önümüzdeki günlerde yaptırımların kaldırılması ve nükleer faaliyetlere odaklanacak iki çalışma grubunun kurulacağını söyledi. Ancak Trump Salı günü, Tahran'ın "kötü davranması" durumunda "yapmam gerekeni yapacağım" uyarısında bulunarak, rakip anlatılar üzerine inşa edilmiş bir anlaşmanın istikrarsızlığının altını çizdi.ST

Kaynaklar (15)