ტრამპმა გრენლანდიასთან დაკავშირებით დანიასთან აშშ-ის უსაფრთხოების მუდმივი შეთანხმება გამოაცხადა

პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა პარასკევს გამოაცხადა, რომ შეერთებულმა შტატებმა დადო "უსასრულო სიცოცხლის" შეთანხმება დანიასთან და გრენლანდიასთან, რაც აშშ-ს ანიჭებს მუდმივ კონტროლს არქტიკული კუნძულის უსაფრთხოებაზე და იქ სამხედრო ყოფნის გაფართოების შესაძლებლობას. გარიგება, რომელიც არ სცდება სუვერენიტეტის იმ გადაცემას, რასაც ტრამპი ადრე ესწრაფოდა, კრძალავს აშშ-ის მოწინააღმდეგეების მიერ გრენლანდიაში ბაზების დაარსებას ან მგრძნობიარე ინვესტიციების განხორციელებას ვაშინგტონის წერილობითი თანხმობის გარეშე.

"მოხარული ვარ განვაცხადო, რომ ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა დადო შეთანხმება დანიის სამეფოსთან და გრენლანდიასთან, რაც შეერთებულ შტატებს ანიჭებს მუდმივ კონტროლს უსაფრთხოებაზე და ყველა სხვა საჭიროებაზე გრენლანდიაში", – დაწერა ტრამპმა Truth Social-ზე. მან დაამატა, რომ ეს შეთანხმება "შეერთებული შტატებისთვის არანაირ ხარჯს არ მოითხოვს".axios+1

დანიამ და გრენლანდიამ დაადასტურეს გარიგება ერთობლივ განცხადებაში და აღნიშნეს, რომ ფორმალური ხელმოწერა მოსალოდნელია მომავალ კვირას ნიუ-იორკში, გაეროს გენერალური ასამბლეის დროს, თუმცა ძალაში შესვლამდე შეთანხმებამ ორივე ქვეყნის საპარლამენტო პროცედურები უნდა გაიაროს.thehill+1

რას მოიცავს შეთანხმება

აშშ-ის მაღალჩინოსნის თქმით, რომელმაც Fox News-ს გააცნო შეთანხმების დეტალები, აშშ იღებს მუდმივ წვდომას, ბაზირების და გადაფრენის უფლებებს გრენლანდიაში, ასევე დამატებითი სამხედრო ობიექტების შექმნის შესაძლებლობას დანიის ან გრენლანდიის თანხმობის გარეშე. გარიგება კრძალავს ჩინეთის, რუსეთის და სხვა არანატოელი ქვეყნების მიერ კუნძულზე სამხედრო ბაზების დაარსებას ან მგრძნობიარე სექტორებში ინვესტირებას.foxnews

სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ ამას "აშშ-ისთვის უზარმაზარი გამარჯვება" უწოდა და Fox News Digital-ს განუცხადა, რომ შეთანხმება "მუდმივად უზრუნველყოფს აშშ-ის უსაფრთხოების ინტერესებს არქტიკაში აშშ-ის გადასახადის გადამხდელებისთვის ნულოვანი დანახარჯით".foxnews

შეთანხმება ეფუძნება 1951 წლის თავდაცვის ხელშეკრულებას, რომელიც აშშ-ს უკვე აძლევდა ფართო სამხედრო წვდომას გრენლანდიაში, მათ შორის Pituffik-ის კოსმოსური ბაზის ოპერირებას. Politico-მ აღნიშნა, რომ მაშინვე არ იყო ნათელი, თუ რით განსხვავდება ახალი შეთანხმება არსებული ხელშეკრულებისგან, რომელსაც ასევე არ აქვს ვადის გასვლის თარიღი.politico+1

რეაქციები დანიიდან და გრენლანდიიდან

გრენლანდიის პრემიერ-მინისტრმა იენს-ფრედერიკ ნილსენმა განაცხადა, რომ შეთანხმება "აღიარებს გრენლანდიის ინტერესებს და ჩვენს ადგილს საერთაშორისო თანამშრომლობაში. ეს ყველასთვის სასარგებლოა". დანიის პრემიერ-მინისტრმა მეტე ფრედერიკსენმა თქვა, რომ გარიგება "აღიარებს სამეფოს სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას და გრენლანდიელი ხალხის თვითგამორკვევის უფლებას".france24+2

კომპრომისისკენ მიმავალი გრძელი გზა

ტრამპი გრენლანდიაზე 2025 წლის იანვარში თეთრ სახლში დაბრუნებამდე იყო ფოკუსირებული და ზოგჯერ არ გამორიცხავდა კუნძულის სამხედრო ძალით აღებას – რიტორიკა, რომელმაც დაძაბა ურთიერთობები დანიასთან და ნატოსთან. დანიელმა და გრენლანდიელმა ლიდერებმა არაერთხელ განაცხადეს, რომ გრენლანდია გასაყიდი არ არის, ხოლო ევროპის შვიდმა სახელმწიფოს მეთაურმა მიმდინარე წლის დასაწყისში გამოსცა ერთობლივი განცხადება, რომლითაც დაადასტურეს კუნძულის სუვერენიტეტი.independent+1

რუბიოს, თეთრი სახლის მრჩეველ სტივენ მილერსა და დანიელ და გრენლანდიელ ოფიციალურ პირებს შორის თვეების განმავლობაში მიმდინარე ჩუმმა მოლაპარაკებებმა საბოლოოდ კომპრომისი გამოიღო. როგორც Reuters-მა პარასკევს ადრე გაავრცელა, გარიგება იწვევს აშშ-ის სამხედრო ყოფნის გაფართოებას, მაგრამ შორს არის ტრამპის თავდაპირველი ამბიციისგან, შეიძინოს ტერიტორია.reuters+1