Trump tilkynnir varanlegt öryggissamkomulag við Danmörku um Grænland

Donald Trump Bandaríkjaforseti tilkynnti á föstudag að Bandaríkin hefðu gert það sem hann kallar „eilífðarsamning“ við Danmörku og Grænland, sem veitir Bandaríkjunum varanleg yfirráð yfir öryggismálum á eyjunni og heimild til að auka hernaðarviðveru þar. Samningurinn, sem gengur ekki svo langt að fela í sér fullveldisframsal eins og Trump sóttist eftir áður, bannar andstæðingum Bandaríkjanna að reisa bækistöðvar eða gera viðkvæmar fjárfestingar á Grænlandi án skriflegs samþykkis frá Washington.

„Ég er ánægður með að tilkynna að Bandaríkin hafa gert samning við Konungsríkið Danmörku og Grænland, sem veitir Bandaríkjunum varanleg yfirráð yfir öryggismálum og öðrum þörfum á Grænlandi,“ skrifaði Trump á Truth Social. Hann bætti við að fyrirkomulagið myndi ekki kosta Bandaríkin neitt.axios+1

Danmörk og Grænland staðfestu samninginn í sameiginlegri yfirlýsingu og sögðu að formleg undirritun ætti sér stað í næstu viku á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna í New York, þótt samningurinn þurfi enn að fara í gegnum þingferli í báðum löndum áður en hann tekur gildi.thehill+1

Hvað felst í samningnum

Samkvæmt háttsettum bandarískum embættismanni sem kynnti samninginn fyrir Fox News, fá Bandaríkin varanlegan aðgang, bækistöðvaréttindi og yfirflugsréttindi á Grænlandi, ásamt heimild til að reisa frekari hernaðarmannvirki án þess að þurfa samþykki Dana eða Grænlendinga. Samningurinn takmarkar möguleika Kína, Rússlands og annarra ríkja utan NATO á að reisa herstöðvar eða fjárfesta í viðkvæmum geirum á eyjunni.foxnews

Marco Rubio utanríkisráðherra kallaði þetta „stóran sigur fyrir Bandaríkin“ og sagði við Fox News Digital að samningurinn tryggði „varanlega öryggishagsmuni Bandaríkjanna á norðurslóðum án kostnaðar fyrir bandaríska skattgreiðendur.“foxnews

Samningurinn byggir á varnarsamningi frá 1951 sem þegar veitti Bandaríkjunum víðtækan hernaðaraðgang, þar á meðal rekstur Pituffik geimstöðvarinnar. Politico benti á að ekki væri strax ljóst hvernig nýja fyrirkomulagið væri frábrugðið núgildandi samningi, sem hefur heldur enga fyrningardagsetningu.politico+1

Viðbrögð frá Danmörku og Grænlandi

Jens-Frederik Nielsen, forsætisráðherra Grænlands, sagði í yfirlýsingu að samningurinn viðurkenndi hagsmuni Grænlands og sess okkar í alþjóðlegu samstarfi. Það er okkur öllum til hagsbóta. Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur, sagði samninginn viðurkenna fullveldi og landhelgi konungsríkisins og rétt grænlensku þjóðarinnar til sjálfsákvörðunar.france24+2

Löng leið að málamiðlun

Trump hefur verið upptekinn af Grænlandi allt frá því áður en hann sneri aftur í Hvíta húsið í janúar 2025, og hefur stundum neitað að útiloka að taka eyjuna með hervaldi, orðræða sem spennti samskipti við Danmörku og NATO. Leiðtogar Dana og Grænlendinga sögðu ítrekað að Grænland væri ekki til sölu og sjö evrópskir þjóðhöfðingjar gáfu út sameiginlega yfirlýsingu fyrr á þessu ári þar sem fullveldi eyjarinnar var staðfest.independent+1

Mánuðir af hljóðlátum samningaviðræðum milli Rubios, Stephens Millers ráðgjafa Hvíta hússins, og embættismanna Dana og Grænlendinga leiddu að lokum til málamiðlunar. Eins og Reuters greindi frá fyrr á föstudag leiðir samningurinn til aukinnar hernaðarviðveru Bandaríkjanna en nær ekki þeim metnaði Trumps að eignast yfirráðasvæðið.reuters+1