The Economist: ხელოვნური ინტელექტის ცნობიერებაზე დებატები კაცობრიობისთვის „საშიში ხაფანგია“

საკითხი იმის შესახებ, შეძლებენ თუ არა ხელოვნური ინტელექტის სისტემები ოდესმე ცნობიერების შეძენას, ფილოსოფიური მსჯელობიდან AI-ის კვლევების ცენტრალურ დებატად იქცა. The Economist-მა 22 აგვისტოს ნომრის მთავარი თემა სწორედ ამ საკითხს მიუძღვნა, მკვლევართა შორის კი მანქანური ცნობიერების პერსპექტივებთან დაკავშირებით აზრები სულ უფრო იყოფა.thenews+1

მზარდი სამეცნიერო აზრთა სხვადასხვაობა

დებატები ამ კვირაში გამწვავდა, როდესაც The Economist-მა გამოაქვეყნა სარედაქციო სტატია და ინტერაქტიული ბრიფინგი, სადაც განხილულია „ცხარე დებატები AI-ის ცნობიერების შესახებ“. მასალაში ხაზგასმულია, რომ ზოგიერთი ენობრივი დიდი მოდელი უკვე ფლობს ადამიანის ტვინში ცნობიერებასთან ასოცირებული სტრუქტურების ანალოგებს. მათ შორისაა „გლობალური სამუშაო სივრცე“ მოდულებს შორის ინფორმაციის ცირკულაციისთვის. ეს არის ფუნქცია, რომელიც ცნობიერების ერთ-ერთი წამყვანი სამეცნიერო თეორიიდანაა აღებული.economist+3

Anthropic-მა თავისი Claude-ის მოდელი თვითანალიზისთვის გაწვრთნა იმ იმედით, რომ როდესაც სისტემა ახალ სიტუაციებს წააწყდება, ის უფრო მორალურად იმოქმედებს. კომპანიამ ასევე მიიღო ზომები, რათა ჩეთბოტებს შეეძლოთ საუბრის დატოვება, თუ მომხმარებლები მათ შეურაცხყოფას აყენებენ, და პირობა დადო, რომ Claude-ის ძველ ვერსიებს შეინარჩუნებს. ეს არის სიფრთხილის ზომები, რომლებსაც ზოგიერთი მიიჩნევს მანქანური ცნობიერების არსებობის თუნდაც მცირე ალბათობის აღიარებად.thenews+1

„რთული პრობლემა“ კვლავ გადაუჭრელია

ამ მოვლენების მიუხედავად, 2026 წლის მონაცემებით, სამეცნიერო კონსენსუსი კვლავ ისეთია, რომ არცერთ არსებულ AI სისტემას ცნობიერება დადასტურებულად არ აქვს. მაისში arXiv-ზე გამოქვეყნებულ ნაშრომში აღნიშნული იყო, რომ საკითხი იმის შესახებ, შეიძლება თუ არა AI სისტემებს ჰქონდეთ ცნობიერება, „ამჟამად გადაუჭრელია“ ცნობიერების საყოველთაოდ აღიარებული თეორიის არარსებობის გამო. სუზან შნაიდერმა 20 აგვისტოს The Economist-ის სტატიაში მოუწოდა მკითხველს, ჩეთბოტის ინტელექტი ცნობიერებაში არ აერიოთ, და ხელოვნურ მსჯელობასა და სუბიექტურ გამოცდილებას შორის განსხვავება განიხილა.theconsciousness+3

ცნობიერების შემსწავლელი მკვლევრები სულ უფრო ხშირად გადადიან ალბათურ ჩარჩოებზე, რომლებიც მანქანურ ცნობიერებას რამდენიმე კონკურენტული თეორიის მიხედვით აფასებენ, ნაცვლად ერთი საბოლოო ტესტის ძიებისა. ივნისის კვლევის ავტორმა მეცნიერებმა გააფრთხილეს, რომ „ენობრივ დიდ მოდელებში ცნობიერების გამოვლინება არ მიიღწევა იმგვარად, რაც საკმარისად ჰგავს ჩვენსას ცნობიერი მდგომარეობის მისანიჭებლად“, თუმცა აღნიშნეს, რომ „ხელოვნური ინტელექტის სისტემებს, შესაძლოა სრულიად განსხვავებული არქიტექტურის მქონეს, ცნობიერების შეძენაში ხელი არაფერმა შეუშალოს.“sciencedaily+1

ხაფანგი კაცობრიობისთვის?

The Economist-ი საკითხის მნიშვნელობას მკაფიოდ აყალიბებს: AI სისტემების დახვეწასა და ყოველდღიურ ცხოვრებაში ღრმად დამკვიდრებასთან ერთად, მათი შექმნელები მათ ისე დააპროექტებენ, რომ გამოავლინონ ის, რასაც გამოცემა „ცნობიერების სიმულაკრს უწოდებს, შესაძლოა თვით ცნობიერების მოპოვებამდეც კი.“ 18-დან 29 წლამდე ამერიკელი უფროსების თითქმის მეხუთედი უკვე იტყობინება ჩეთბოტთან „ხანგრძლივი პირადი მეგობრობის“ შესახებ, ხოლო ჩინეთმა მიიღო ზომები, რათა ბოტებს ადამიანური თვისებები ჩამოაშოროს მომხმარებლების ემოციური დამოკიდებულების შესაზღუდად.thenews

ინტუიციური აღქმა იმისა, რომ ეს სისტემები „უბრალოდ მანქანებია“, გამოცემის გაფრთხილებით, სულ უფრო გაძნელდება. ეს კი, მისი შეფასებით, ადამიანთა მოდგმისთვის „საშიშ ხაფანგს“ ამზადებს.thenews