ტელესკოპებმა 8 მილიარდი სინათლის წლით დაშორებული ბლაზარიდან გამა-სხივები დააფიქსირეს

ესპანეთში, ლა-პალმაზე მდებარე როკე-დე-ლოს-მუჩაჩოსის ობსერვატორიის ტელესკოპებმა OP 313-დან მომავალი ძალიან მაღალი ენერგიის გამა-სხივები დააფიქსირეს, რითაც ის ამ ენერგიებზე ოდესმე დაფიქსირებულ ყველაზე შორეულ ბლაზარად იქცა. კვლევის შედეგები, რომლებიც 15 აგვისტოს CTAO LST-ისა და MAGIC-ის კოლაბორაციებმა გამოაქვეყნეს ჟურნალში Astronomy & Astrophysics, დეტალურად აღწერს იმ ფოტონებზე დაკვირვებას, რომლებმაც დედამიწამდე მოსაღწევად დაახლოებით 8 მილიარდი წელი იმოგზაურეს.phys+1

რეკორდული აღმოჩენა

OP 313, ბრტყელი სპექტრის მქონე რადიოკვაზარი, რომელიც 0.997 წითელ წანაცვლებაზე მდებარეობს, პირველად ძალიან მაღალ ენერგიებზე LST-1 პროტოტიპის ტელესკოპმა 2023 წლის დეკემბერში, უჩვეულო აფეთქების დროს დააფიქსირა. ერთობლივი ნაშრომი ახლა წარმოადგენს დეტალურ შემდგომ დაკვირვებებს, რომლებიც LST-1-ის 23-მეტრიანი სარკითა და MAGIC-ის ორმაგი 17-მეტრიანი ტელესკოპებით განხორციელდა, ხოლო მიღებული მონაცემები სხვა ობიექტების დაბალი ენერგიის გაზომვებთან არის გაერთიანებული.uni.lodz+2

OP 313-დან დაფიქსირებული გამა-სხივები გამოსხივდა ეპოქაში, რომელიც უშუალოდ მოჰყვა „კოსმოსურ შუადღეს“: პერიოდს დაახლოებით 11 მილიარდი წლის წინ, როდესაც სამყაროში ვარსკვლავებისა და გალაქტიკების ფორმირებამ პიკს მიაღწია. კოსმოსში მოგზაურობისას ეს ფოტონები ურთიერთქმედებდნენ გალაქტიკათშორის ფონურ სინათლესთან (დიფუზური გამოსხივების ველი, რომელიც შექმნილია კოსმოსური ისტორიის განმავლობაში არსებული ყველა ვარსკვლავისა და გალაქტიკის მიერ) და კარგავდნენ ინტენსივობას წყვილთა წარმოქმნის პროცესის შედეგად, რომლის დროსაც გამა-სხივების ენერგია ელექტრონ-პოზიტრონების წყვილებად გარდაიქმნება.phys+1

სამყაროს სინათლის ბალანსის განსაზღვრა

იმის გაანალიზებით, თუ როგორ შესუსტდა გამა-სხივების სიგნალი 8 მილიარდწლიანი მოგზაურობის განმავლობაში, მკვლევრებმა დაადგინეს მკაცრი ზედა ზღვარი გალაქტიკათშორისი ფონური სინათლის (EBL) მაქსიმალურ სიმკვრივეზე, რაც კი შეიძლება სამყაროში არსებობდეს. „ეს პროცესი ამცირებს გამა-გამოსხივების ინტენსივობას. დედამიწამდე, სადაც ტელესკოპებია განთავსებული, მხოლოდ სუსტი ნათება აღწევს, მიუხედავად იმისა, თუ რამდენად ძლიერი იყო გამოსხივება მის წყაროსთან“, განაცხადა აქსელ არბეტ-ენგელსმა, მაქს პლანკის ფიზიკის ინსტიტუტის მეცნიერმა და ნაშრომის თანაავტორმა.mpg

ჯგუფმა დაადგინეს, რომ ინტენსიური გამოსხივება გამოწვეული იყო OP 313-ის პლაზმურ ნაკადში სინათლის სიჩქარესთან მიახლოებულ სიჩქარემდე აჩქარებული რელატივისტური ელექტრონებით, რომლებმაც ენერგია გადასცეს დაბალი ენერგიის ფოტონებს და ისინი ძალიან მაღალი ენერგიის გამა-სხივებად აქციეს.phys+1

მომავლის ტელესკოპების საცდელი პოლიგონი

ეს აღმოჩენა წარმოადგენს LST-1-ის მუშაობის ადრეულ დადასტურებას, რომელიც ჯერ კიდევ ტესტირების ფაზაშია. 15 ოქტომბერს LST-ის კოლაბორაცია ლა-პალმას ობსერვატორიაში ოთხი ტელესკოპისგან შემდგარ სრულ სისტემას გახსნის, რაც მიზნად ისახავს ობსერვატორიის მგრძნობელობის 20 გევ-მდე (GeV) დაყვანას და გამა-სხივებზე დაკვირვების ჰორიზონტის კიდევ უფრო დიდ მანძილებზე გაფართოებას.uni.lodz+1