მეოთხე საუკუნის ბერძნული გემის ნანგრევები კუნძულ ვისთან აღმოაჩინეს

არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს საოცრად კარგად შემონახული ბერძნული გემის ნანგრევები, რომელიც თარიღდება ძვ. წ. IV საუკუნით, კუნძულ ვისთან, კომიჟას წყლებში. ეს მას ადრიატიკის ზღვაში ნაპოვნ ერთ-ერთ უძველეს გემის ნანგრევად აქცევს და უნიკალურ ინფორმაციას გვაწვდის რეგიონში ძველი ბერძნული კოლონიზაციისა და საზღვაო ვაჭრობის შესახებ.

ელინისტური კერამიკის აღმოჩენები

ვისთან აღმოჩენილმა გემის ნანგრევებმა მოგვცა კარგად შემონახული ელინისტური კერამიკის განსაკუთრებული კოლექცია, რაც არქეოლოგებს ძვირფას ინფორმაციას აწვდის ხმელთაშუა ზღვის უძველესი სავაჭრო ქსელების შესახებ. აღდგენილ არტეფაქტებს შორის არის დახვეწილი ელინისტური კერამიკა, ფუფუნების ჭურჭელი და ამფორები, რომლებიც სავარაუდოდ ზეითუნის ზეთს, სანელებლებსა და კონსერვირებულ საკვებს გადაჰქონდა ახლად დაარსებულ კოლონია ისაში. ეს აღმოჩენა ემთხვევა უფრო ფართო არქეოლოგიურ მტკიცებულებებს, რომლებიც აჩვენებს, რომ ადრიატიკის აღმოსავლეთ სანაპირო ელინისტური კერამიკის მიმოქცევის მნიშვნელოვანი კერა იყო, როგორც სამხრეთ იტალიიდან და საბერძნეთიდან შემოტანილი ნაწარმით, ისე ისასა და ფაროსის სახელოსნოებში ადგილობრივად წარმოებული კერამიკით.arkeonews+1

ამ ნანგრევებიდან მიღებული კერამიკული აღმოჩენები ხელს უწყობს ელინისტურ ადრიატიკაში კერამიკის წარმოებისა და განაწილების რთული სისტემების გააზრებას. კვლევები აჩვენებს, რომ კერამიკის უბრალოდ იმპორტის გარდა, ისასა და ფაროსის ბერძნულმა კოლონიებმა დააარსეს საკუთარი საწარმოო ცენტრები, სადაც ქმნიდნენ პოპულარული ელინისტური სტილის ადგილობრივ ვარიანტებს. ეს სახელოსნოები თავიანთ ნაწარმს ადრიატიკის აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ მდებარე დასახლებებში ყიდდნენ, რითაც ქმნიდნენ გამორჩეულ რეგიონულ კერამიკულ ტრადიციებს, რომლებიც ასახავდა როგორც ბერძნულ გავლენას, ისე ადგილობრივ ადაპტაციას. ვისის ნანგრევებიდან ამოღებული არტეფაქტების განსაკუთრებული შენახვა — ზოგიერთი ნივთი ისე გამოიყურება, „თითქოს გუშინ გაკეთდა“ — მკვლევრებს აძლევს უპრეცედენტო შესაძლებლობას შეისწავლონ ელინისტური ხელოსნობა და სავაჭრო პრაქტიკა.archaeopress+2

ტყვიით დაფარული ხის კორპუსი

ძვ. წ. IV საუკუნის ბერძნული გემის ნანგრევები, რომელიც ვისთან აღმოაჩინეს, გამოირჩევა საოცრად კარგად შემონახული ტყვიით დაფარული ხის კორპუსის სტრუქტურით, რაც არქეოლოგებს იშვიათ ინფორმაციას აწვდის გემთმშენებლობის უძველესი ტექნიკის შესახებ. წამყვანმა არქეოლოგმა იურიცა ბეზაკმა ხაზგასმით აღნიშნა ამ აღმოჩენის განსაკუთრებული ბუნება და აღნიშნა, რომ „ტყვიით დაფარული ხის კონსტრუქცია არაჩვეულებრივად არის შემონახული, რაც უნიკალურ ინფორმაციას გვაწვდის გემთმშენებლობის უძველესი ტექნიკის შესახებ“. ეს შენახვა მკვლევრებს საშუალებას აძლევს პირველწყაროდან შეისწავლონ, თუ როგორ აშენებდნენ და იცავდნენ ბერძენი გემთმშენებლები თავიანთ ხომალდებს.smarthistory

ტყვიის ფენით დაფარვა იყო გავრცელებული დამცავი ზომა, რომელსაც ხმელთაშუა ზღვის უძველესი გემთმშენებლები იყენებდნენ ხომალდის სიცოცხლის ხანგრძლივობის გასაზრდელად. მსგავსი ტექნიკა დაფიქსირდა სხვა მნიშვნელოვან ნანგრევებშიც, მათ შორის იმავე პერიოდის კირენიას გემზე, რომელსაც ჰქონდა „ტყვიის ფენა მთელ კორპუსზე“ და ანტიკითერას ნანგრევებში, სადაც გათხრების დროს „ტყვიის კორპუსის საფარის ფრაგმენტები“ აღმოაჩინეს. ეს დამცავი ფენა მრავალ მიზანს ემსახურებოდა: ზღვის ორგანიზმებისგან, როგორიცაა გემის მატლები, ზიანის თავიდან აცილება, ხის ფიცრებში წყლის შეწოვის შემცირება და კორპუსის გამაგრება წყალქვეშა ობიექტებთან შეჯახებისგან. ვისის ნანგრევების კორპუსის სტრუქტურის განსაკუთრებული შენახვა, სადაც ზოგიერთი ელემენტი ისე გამოიყურება, „თითქოს გუშინ გაკეთდა“, არქეოლოგებს აძლევს უპრეცედენტო შესაძლებლობას, დეტალურად შეისწავლონ საზღვაო ინჟინერიის ეს უძველესი გადაწყვეტილებები.wikipedia+2

ისას ბერძნული კოლონიზაცია

ისა, რომელიც დაარსდა ძვ. წ. 397 წელს, იყო პირველი ბერძნული კოლონია ადრიატიკის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, დაარსებული სირაკუზის ტირანის, დიონისე უფროსის მიერ. მდებარეობს რა კუნძულ ვისის ჩრდილოეთ ბოლოში, ეს სტრატეგიული დასახლება აშენდა გრადინას ბორცვზე, რომელიც გადაჰყურებს ღრმა ყურეს, ადრე ცნობილს როგორც წმინდა გიორგის ნავსადგური. კოლონიას ჰქონდა დახვეწილი ურბანული განლაგება ტერასული ქუჩებით, რომლებიც ზღვისკენ ეშვებოდა, დაყოფილი ჩრდილოეთ-სამხრეთის (სტენოპოი) და აღმოსავლეთ-დასავლეთის (პლატეი) ქუჩებით, რაც ქმნიდა ერთგვაროვან საცხოვრებელ უბნებს. თავისი აყვავების პერიოდში ისა გახდა ძლიერი დამოუკიდებელი პოლისი, რომელიც ჭრიდა საკუთარ ვალუტას და აარსებდა ქალიშვილ კოლონიებს, მათ შორის ტრაგურიონს (თანამედროვე ტროგირი) და ეპეტიონს (თანამედროვე სტობრეჩი).ebsco+3

კოლონიის გავლენა მთელ რეგიონში ვრცელდებოდა, სანამ ის უფრო დიდ პოლიტიკურ კონფლიქტებში არ გაეხვა. პირველი ილირიული ომის (ძვ. წ. 229-219) დროს ისას რეგიონული დომინირება შესუსტდა. მოგვიანებით, რომაული სამოქალაქო ომის დროს, ქალაქი პომპეუსის მხარეს დადგა იულიუს კეისრის წინააღმდეგ — გადაწყვეტილება, რომელიც ძვირი დაუჯდათ, როდესაც კეისარმა ძვ. წ. 47 წელს გაიმარჯვა. სასჯელის სახით, ისამ დაკარგა ავტონომია და დაქვეითდა oppidum civium Romanorum-მდე (რომაელი მოქალაქეების ქალაქი), რითაც დამოკიდებული გახდა სალონას რომაულ კოლონიაზე. არქეოლოგიურმა გათხრებმა გამოავლინა ისას წარსულის მნიშვნელოვანი ნაშთები, მათ შორის ელინისტური კედლები, რომლებიც ქმნიან არარეგულარულ ოთხკუთხედს (265 x 360 მ), თეატრი, რომელიც დაახლოებით 3000 ადამიანს იტევდა, და სხვადასხვა არტეფაქტები, რომლებიც ახლა სპლიტისა და ზაგრების მუზეუმებშია დაცული.reddit+1