მარჯან სატრაპი, „პერსეპოლისის“ ავტორი, 56 წლის ასაკში გარდაიცვალა

ფრანგ-ირანელი გრაფიკული ნოველისტი, კინორეჟისორი და ილუსტრატორი მარჯან სატრაპი, რომლის ავტობიოგრაფიული გრაფიკული ნოველა „პერსეპოლისი“ კომიქსების ლიტერატურის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ნაწარმოებად იქცა, 56 წლის ასაკში პარიზში გარდაიცვალა. მისმა ოჯახმა გარდაცვალების შესახებ 2026 წლის 4 ივნისს, ხუთშაბათს განაცხადა.france24+2

„მწუხარებისგან გარდაცვლილი“

AFP-სთვის გაგზავნილ განცხადებაში სატრაპის ოჯახმა აღნიშნა, რომ იგი „მწუხარებისგან გარდაიცვალა, მისი მეუღლისა და ცხოვრების სიყვარულის, მათიას რიპას გარდაცვალებიდან ერთი წლისა და ცოტა მეტი ხნის შემდეგ.“ რიპა, შვედი პროდიუსერი, მსახიობი და სცენარისტი, 2025 წლის 8 აპრილს გარდაიცვალა. მრავალი ცნობით, სატრაპი მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ თვეების განმავლობაში საზოგადოებრივ ცხოვრებას ჩამოშორებული იყო.ara+3

ხელოვნებისა და წინააღმდეგობის ცხოვრება

დაბადებული 1969 წლის 22 ნოემბერს, რაშთში, ირანში, სატრაპი გაიზარდა ისლამური რევოლუციისა და ირან-ერაყის ომის პერიოდში — გამოცდილება, რომელიც საფუძვლად დაედო „პერსეპოლისს“, რომელიც პირველად 2000 წელს ფრანგულ ენაზე გამოქვეყნდა. შავ-თეთრი გრაფიკული მემუარები მოგვითხრობს მისი ბავშვობის შესახებ თეოკრატიული მმართველობის ქვეშ და ევროპაში ემიგრაციაში გატარებული მოზარდობის წლებზე. მისმა ინგლისურმა თარგმანმა, რომელიც 2003 წელს გამოვიდა, მას საერთაშორისო აღიარება მოუტანა.wikipedia+1

სატრაპი იყო 2007 წლის „პერსეპოლისის“ ანიმაციური ფილმის თანარეჟისორი, რომელიც ოსკარზე საუკეთესო ანიმაციური ფილმის კატეგორიაში იყო ნომინირებული. მან გადაიღო რამდენიმე მხატვრული ფილმი, მათ შორის „ხმები“ (2014) რაიან რეინოლდსის მონაწილეობით და „რადიოაქტიური“ (2019), მარი სკლოდოვსკა-კიურის ბიოგრაფიული ფილმი.nobelpeaceprize

საკუთარი შემოქმედების გარდა, სატრაპი ირანში ადამიანის უფლებების დაუღალავი დამცველი იყო. 2023 წლის სექტემბერში მან გამოაქვეყნა „ქალი, სიცოცხლე, თავისუფლება“, გრაფიკული ნოველა, რომელიც 20 მხატვართან ერთად შექმნა მაჰსა ჯინი ამინის გარდაცვალების შემდეგ დაწყებული საპროტესტო მოძრაობის მხარდასაჭერად. 2025 წლის იანვარში მან საჯაროდ უარი თქვა საფრანგეთის საპატიო ლეგიონის ორდენზე და მიზეზად ირანის მიმართ ქვეყნის „თვალთმაქცობა“ დაასახელა.artforum+1

მემკვიდრეობა

სატრაპის შემოქმედებამ ხიდი გადო კულტურებსა და ხელოვნების ფორმებს შორის, რითაც ირანული გამოცდილება ხელმისაწვდომი გახადა მილიონობით მკითხველისა და მაყურებლისთვის მთელ მსოფლიოში. მისი გრაფიკული მემუარები დღემდე ფართოდ ისწავლება სკოლებსა და უნივერსიტეტებში, ხოლო „პერსეპოლისი“ ათეულობით ენაზეა ნათარგმნი. მის გარდაცვალებას გამოეხმაურნენ ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციები, მათ შორის ნარგეს მოჰამადის ფონდი, რომელმაც ხაზი გაუსვა მის მუდმივ ერთგულებას სიტყვის თავისუფლებისადმი.x