ქნესეთმა მიიღო კანონი 7 ოქტომბრის ეჭვმიტანილთათვის სამხედრო ტრიბუნალის შექმნის შესახებ

ისრაელის ქნესეთმა ორშაბათს აბსოლუტური უმრავლესობით დაუჭირა მხარი სპეციალური სამხედრო ტრიბუნალის შექმნას იმ პალესტინელების გასასამართლებლად, რომლებიც დააკავეს 2023 წლის 7 ოქტომბრის ჰამასის მიერ ხელმძღვანელობილი თავდასხმების დროს და მის შემდეგ. ამით შეიქმნა სამართლებრივი ჩარჩო, რამაც შესაძლოა გამოიწვიოს სასიკვდილო განაჩენები მათთვის, ვინც დამნაშავედ იქნება ცნობილი გენოციდსა და სხვა ბრალდებებში.

კანონმდებლობამ, რომელმაც მეორე და მესამე მოსმენით ფართო ორპარტიული მხარდაჭერა მიიღო, იერუსალიმში აარსებს სპეციალურ სამხედრო სასამართლოს, რათა გაასამართლოს დაახლოებით 350-დან 400-მდე ეჭვმიტანილი, რომლებიც ისრაელის ტერიტორიაზე 2023 წლის 7-დან 10 ოქტომბრამდე პერიოდში დააკავეს. კანონპროექტის თანაავტორები არიან რელიგიური სიონიზმის წევრი სიმჩა როტმანი და ოპოზიციონერი კანონმდებელი იულია მალინოვსკი პარტია „ისრაელი ჩვენი სახლიდან“.ynetnews+3

"თანამედროვე ეიხმანის სასამართლო"

კანონმდებლებმა და ოფიციალურმა პირებმა ეს პროცესები ისრაელის იურისპრუდენციაში ისტორიულ მომენტად შეაფასეს. იუსტიციის მინისტრმა იარივ ლევინმა კვირას გამართულ პრესკონფერენციაზე განაცხადა, რომ კანონი "უზრუნველყოფს არა მხოლოდ მართლმსაჯულების აღსრულებას, არამედ იმასაც, რომ საშინელი ხოცვა-ჟლეტის ისტორიული ჩანაწერი — მსხვერპლთა, მძევლებისა და პასუხისმგებელ პირთა შესახებ — თაობებს შემორჩება".timesofisrael

მალინოვსკიმ დაგეგმილ პროცესებს "თანამედროვე ეიხმანის სასამართლო" უწოდა, რითაც გაიხსენა ისრაელის მიერ 1961 წელს ნაცისტი ომის დამნაშავის ადოლფ ეიხმანის გასამართლება — ერთ-ერთი იმ ორ შემთხვევათაგან, როდესაც ისრაელმა სიკვდილით დასჯა გამოიყენა. იმ საქმისგან განსხვავებით, რომელიც ერთ ბრალდებულს ეხებოდა, ეს სასამართლო პროცესები მოიცავს ასობით ეჭვმიტანილს თავდასხმის მრავალი ადგილიდან, მათ შორის ბეერის, ნოვას მუსიკალური ფესტივალისა და ნირ ოზის ჩათვლით.ynetnews+1

საკვანძო სხდომები — მათ შორის შესავალი სიტყვები, განაჩენები და სასჯელის დანიშვნა — გადაიცემა სპეციალურ ვებსაიტზე და ჩაიწერება სახელმწიფო არქივისთვის. ბრალდებულები პროცესებში მონაწილეობას ძირითადად ციხიდან, ვიდეოკავშირის საშუალებით მიიღებენ.jpost+1

ბრალდებები და სამართლებრივი ჩარჩო

ტრიბუნალს ექნება უფლებამოსილება, გაასამართლოს ეჭვმიტანილები ებრაელი ხალხის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულებისთვის, კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულებისთვის, ომის დანაშაულებისთვის და გენოციდისთვის ისრაელის 1950 წლის გენოციდის პრევენციის კანონის საფუძველზე. გენოციდის ბრალდებით მსჯავრდებას მოჰყვება სავალდებულო სასიკვდილო განაჩენი, თუმცა სამართლებრივი ექსპერტები აფრთხილებენ, რომ გენოციდური განზრახვის დამტკიცება ბევრ შემთხვევაში შესაძლოა რთული იყოს.timesofisrael+2

თითოეული სასამართლო პანელი შედგება სამი მოსამართლისგან, ხოლო სასიკვდილო განაჩენის შემთხვევაში აპელაცია ავტომატურად გააქტიურდება და მას განიხილავს პანელი, რომელსაც უზენაესი სასამართლოს გადამდგარი მოსამართლე უხელმძღვანელებს. კანონმდებლობა ასევე კრძალავს ამ კანონით ბრალდებული ან მსჯავრდებული პირების გათავისუფლებას მომავალი პატიმართა გაცვლის გარიგებების ფარგლებში.jpost+2

კრიტიკა და ვადები

უფლებადამცველმა ორგანიზაციებმა დაგმეს კანონმდებლობა. Adalah-მა, ისრაელში არაბული უმცირესობის უფლებათა იურიდიულმა ცენტრმა, განაცხადა, რომ ეს "წარმოადგენს კანონის უზენაესობის სრულ კრახს" და გააფრთხილა, რომ პროცესები "სამაგალითო სასამართლო პროცესების" (show trials) ტოლფასი იქნება. Amnesty International-მა განაცხადა, რომ კანონპროექტი რისკის ქვეშ აყენებს "შეუქცევადი სასჯელის ნორმალიზებას, რომელიც არღვევს ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სტანდარტებს".newarab

ბუდურ ჰასანმა, Amnesty-ის მკვლევარმა ისრაელსა და ოკუპირებულ პალესტინურ ტერიტორიებზე, განაცხადა, რომ 7 ოქტომბრისთვის პასუხისმგებლობა "უნდა დადგეს სამართლიანი, დამოუკიდებელი და გამჭვირვალე სამართლებრივი პროცესების გზით, საერთაშორისო სამართლის შესაბამისად".newarab

სამხედრო პირების შეფასებით, სრულ იმპლემენტაციას შესაძლოა წელიწადთან ახლოს დასჭირდეს, მოსამზადებელი სამუშაოები მოიცავს სპეციალური სასამართლო დარბაზის მოწყობასა და საპროკურორო ინფრასტრუქტურის შექმნას. კანონმდებლობა განცალკევებულია 2026 წლის მარტში მიღებული სასიკვდილო განაჩენის კანონისგან, რომელიც მიმართულია დასავლეთ სანაპიროზე მომხდარ სასიკვდილო თავდასხმებში მსჯავრდებული პალესტინელების წინააღმდეგ და არ ვრცელდება რეტროაქტიულად 7 ოქტომბრის ეჭვმიტანილებზე.timesofisrael+3