ირანი სამხედრო დარტყმით იმუქრება, თუ აშშ შეთანხმებას რამდენიმე კვირაში არ შეასრულებს

ირანის მაღალჩინოსანმა ორშაბათს გააფრთხილა ვაშინგტონი, რომ თეირანი განახორციელებს „დროულ და ზუსტ“ სამხედრო თავდასხმას აშშ-ის საზღვაო ბლოკადის გასარღვევად, თუ ამერიკული მხარე რამდენიმე კვირაში არ შეასრულებს ივნისის სამშვიდობო შეთანხმებით ნაკისრ ვალდებულებებს. ეს ნაბიჯი ირანის სტრატეგიის თავდაცვიდან თავდასხმაზე გადასვლას ნიშნავს, რადგან ორთვიანი შეთანხმება ფაქტობრივად კოლაფსის პირასაა.

ირანი აშშ-ს პირობების შესასრულებლად ვადას უწესებს

ოფიციალურმა პირმა სააგენტო Reuters-ს განუცხადა, რომ „ირანის მიერ დადგენილ მოკლე, რამდენიმე კვირიან ვადაში, აშშ-მა შეთანხმების ყველა პუნქტი უნდა შეასრულოს“, რაც შემდგომი მოლაპარაკებების წინაპირობაა. მანვე დასძინა, რომ შუამავლები თეირანის ულტიმატუმის დეტალებს ვაშინგტონსა და რეგიონის ქვეყნებს გაუზიარებენ.globalbankingandfinance+1

ორშაბათს ამოიწურა 17 ივნისს ხელმოწერილი ურთიერთგაგების მემორანდუმით გათვალისწინებული 60-დღიანი ვადა. ამ დოკუმენტის მიხედვით, აშშ-სა და ირანს უნდა ეწარმოებინათ მოლაპარაკებები საბოლოო ყოვლისმომცველ შეთანხმებაზე, რომელიც მოიცავდა ირანის ბირთვულ პროგრამას, სანქციების შემსუბუქებასა და ჰორმუზის სრუტეზე კონტროლს. მემორანდუმი სწრაფად ჩაიშალა იმის გამო, თუ ვინ გააკონტროლებდა საწყლოსნო გზას: თეირანი ამტკიცებს, რომ შეთანხმება მას ამ უფლებას აძლევს, ხოლო ვაშინგტონი ამ ინტერპრეტაციას უარყოფს.theglobeandmail

„დამტკიცებული ფაქტია, რომ აშშ სერიოზულად არ ეკიდება ცეცხლის შეწყვეტას და არცერთ პირობას არ შეასრულებს, ამიტომ მტერზე ზეწოლა ან შუამავლებზე იმედის დამყარება მუდმივი ზავის მოლოდინში არარეალისტურია“, განაცხადა ოფიციალურმა პირმა.globalbankingandfinance

კონფლიქტი დასასრულის გარეშე

ომი 28 თებერვალს დაიწყო, როდესაც ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა და ისრაელმა ირანზე ფართომასშტაბიანი დარტყმები განახორციელეს. მას შემდეგ, ჰორმუზის სრუტეში ნაოსნობა, სადაც კონფლიქტამდე დღეში დაახლოებით 20 მილიონი ბარელი ნავთობი გადაიზიდებოდა, ირანის მიერ დიდწილად ბლოკირებულია. აშშ-ის ენერგეტიკის მინისტრმა კრის რაიტმა გასულ კვირას განაცხადა, რომ სპარსეთის ყურეს ყოველდღიურად მაინც ტოვებს 14-დან 15 მილიონამდე ბარელი ნავთობი აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ესკორტის ოპერაციის წყალობით, თუმცა ექსპერტები დაობენ იმაზე, თუ რამდენად ეფექტურად ამცირებს ეს ირანის გავლენას.wikipedia+2

პრეზიდენტმა ტრამპმა 7 ივლისს შეთანხმება „დასრულებულად“ გამოაცხადა და აშშ-მა ირანის პორტების საზღვაო ბლოკადა აღადგინა. ორივე მხარე აგრძელებს სამხედრო ოპერაციებს, ივლისის ბოლოს კი გავრცელდა ინფორმაცია ირანზე აშშ-ის ზედიზედ 13-ღამიანი დარტყმების შესახებ. ტრამპმა პარასკევს გამართულ მიტინგზე განაცხადა, რომ ამერიკელები უნდა მოემზადონ საწვავის მაღალი ფასების შესანარჩუნებლად და ასევე აღნიშნა, რომ აშშ ჰორმუზის სრუტეს „ამერიკის შეერთებული შტატების ტერიტორიად“ გამოაცხადებს.cbsnews+1

რეგიონული შუამავლობა მარცხდება

ომანის, პაკისტანისა და კატარის მცდელობები, დაებრუნებინათ მხარეები მოლაპარაკებების მაგიდასთან, ჩიხში შევიდა. ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ომანის მიერ ორგანიზებულ მოლაპარაკებებში შეფერხებები „საკითხების სირთულესა“ და დაუსახელებელი ქვეყნების ჩარევას მიაწერა. ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა განაცხადა, რომ სრუტე არ გაიხსნება მანამ, სანამ აშშ არ დაუბრუნდება შეთანხმებას.cryptobriefing+1

ორშაბათს ორგანიზაცია The Soufan Center-მა შეაფასა, რომ ორივე მხარე საკუთარ სტრატეგიას წარმატებულად მიიჩნევს, თუმცა აღნიშნა არსებული კონსენსუსი იმის შესახებ, რომ საწყლოსნო გზა „არასოდეს დაუბრუნდება ომამდელ მდგომარეობას“, რის გამოც რეგიონის ლიდერები ინვესტიციებს ახორციელებენ ალტერნატიულ მარშრუტებში, რომლებიც სრუტეს სრულად უვლის გვერდს.thesoufancenter