IMF: ირანთან ომის გამო ახლო აღმოსავლეთის ეკონომიკა 1.3%-ით შემცირდება

საერთაშორისო სავალუტო ფონდმა ხუთშაბათს, 22 ოქტომბერს განაცხადა, რომ ახლო აღმოსავლეთის, ჩრდილოეთ აფრიკისა და პაკისტანის ეკონომიკური მაჩვენებლები წელს 1.3%-ით შემცირდება, რაც აშშ-ის და ისრაელის მიერ ირანის წინააღმდეგ წარმოებულ ომს უკავშირდება. Reuters-ის ინფორმაციით, ფონდი 2027 წელს ზრდის 6.6%-მდე აღდგენას ელოდება. IMF-მა დუბაიში რეგიონული ეკონომიკური მიმოხილვა გამოაქვეყნა. ფონდის თქმით, ომმა რეგიონი ენერგეტიკული წარმოების, გადაზიდვების, ტურიზმის, ვაჭრობისა და ნდობის კუთხით დააზარალა. აღდგენის მიუხედავად, ამ ეკონომიკების მაჩვენებლები, სავარაუდოდ, ომამდელ პროგნოზებზე დაბალი დარჩება.charlotteobserver.com+1

აღდგენა ომის დასრულებაზეა დამოკიდებული

საბაზისო პროგნოზი ეფუძნება ვარაუდს, რომ კონფლიქტი 2027 წლის დასაწყისში შესუსტდება და ვაჭრობა წლის განმავლობაში ნელ-ნელა ნორმალურ კალაპოტში დაბრუნდება. IMF-მა მაინც გააფრთხილა საზოგადოება "განსაკუთრებით მაღალი გაურკვევლობის" შესახებ. "მთავარი რისკები ენერგეტიკული წარმოებისა და სავაჭრო მარშრუტების შემდგომ შეფერხებებს უკავშირდება, რამაც შესაძლოა ენერგომატარებლებზე ფასების ზრდა გამოიწვიოს", – აცხადებენ ფონდში. მათ დასძინეს, რომ ფინანსური პირობები შესაძლოა გამკაცრდეს, თუ ინვესტორები ხელოვნური ინტელექტისგან მოსალოდნელ პროდუქტიულობის ზრდას გადააფასებენ.charlotteobserver.com

2026 წლის პროგნოზი IMF-ის აპრილის შეფასებასთან შედარებით დაახლოებით 3 პროცენტული პუნქტით დაბალია, განაცხადა ჯიჰად აზურმა, ფონდის ახლო აღმოსავლეთისა და ცენტრალური აზიის დეპარტამენტის დირექტორმა. 2025 წელს რეგიონი 3.3%-ით გაიზარდა. "ჩვენ საშუალოვადიან პერსპექტივაში ომამდელ ტრაექტორიას ვერ დავუბრუნდებით, რადგან ამ შოკს სხვადასხვა სექტორზე მძიმე კვალი დაეტყობა", – განუცხადა აზურმა ჟურნალისტებს.english.aawsat.com+2

ნავთობის ექსპორტიორები ყველაზე მეტად დაზარალდნენ

ომის ეფექტი არათანაბარია. ყველაზე მეტად ის ნავთობის ექსპორტიორი ქვეყნები დაზარალდნენ, რომლებიც ენერგეტიკული წარმოებისა და გადაზიდვების შეფერხებების რისკის ქვეშ არიან. ნავთობის იმპორტიორებმა თავი უკეთ შეინარჩუნეს, რასაც ხელი შეუწყო ფულადმა გზავნილებმა, ტურიზმმა, ხელსაყრელმა ფინანსურმა პირობებმა და მთავრობის მიერ მომხმარებლების ფასების ზრდისგან დასაცავად გადადგმულმა ნაბიჯებმა. აზური სპარსეთის ყურის თანამშრომლობის საბჭოს (GCC) ქვეყნებში V-სებრ აღდგენას ელოდება. მისი თქმით, ნავთობის იმპორტიორ ქვეყნებში ზრდა 2026 და 2027 წლებში უნდა გააქტიურდეს, ხოლო GCC-ის მიმდინარე ანგარიშის პროფიციტი 2025 წლის მშპ-ის დაახლოებით 5%-დან 2026 წელს 1.3%-მდე შემცირდება.english.aawsat.com+1

IMF-ის მსოფლიო ეკონომიკური მიმოხილვის მიხედვით, ქვეყნების პროგნოზები აჩვენებს, თუ რამდენად ღრმაა ზიანი. საუდის არაბეთის ეკონომიკა წელს 3.3%-ით შემცირდება, ხოლო 2027 წელს 7.9%-ით გაიზრდება. ფონდი არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში 3.9%-იან, ხოლო ირანის მშპ-ში 7.6%-იან კლებას ელოდება. ორნიშნა კლებაა პროგნოზირებული ერაყისთვის, ქუვეითისთვის, კატარისა და ბაჰრეინისთვის, რომელთა ნავთობობიექტებიც საბრძოლო მოქმედებების შედეგად დაზიანდა. ომანი ერთადერთი ყურის ქვეყანაა, რომლის ეკონომიკაც 2026 წელს ზრდას აჩვენებს.omanobserver.om

საბრძოლო მოქმედებები ირანის საზღვრებს გასცდა და საუდის არაბეთსა და იემენსაც მოედო, საზღვაო ენერგეტიკული მიმოსვლა კი კვლავ შეფერხებულია. აზურმა მანამდე განაცხადა, რომ პროგნოზი "კრიტიკულად არის დამოკიდებული იმაზე, თუ რამდენად სწრაფად მოხდება ენერგეტიკული წარმოებისა და ვაჭრობის ნორმალიზება".b360nepal.com+1