გაეროს ანგარიშით, ზღვის დონე რეკორდული ტემპით იწევს

ორშაბათს პალაუში გამოქვეყნებული ორი ანგარიში მსოფლიო ოკეანეების მძიმე მდგომარეობას ასახავს: ზღვის დონე უფრო სწრაფად იწევს, ვიდრე ოდესმე, ხოლო მარჯნის რიფები დეგრადაციის ციკლშია მოქცეული და მათი აღდგენის შანსი მცირდება. ორივე დოკუმენტი წყნარი ოკეანის კუნძულების ლიდერების 55-ე ფორუმზე, კორორში (პალაუ), წარადგინეს.freemalaysiatoday+1

ზღვის დონის რეკორდული მატება

გაეროს ანგარიშის მიხედვით, ზღვის დონე რეკორდული ტემპით იზრდება, რაც ოკეანეების დათბობითა და მყინვარების დნობითაა გამოწვეული. 2024 წელს ზღვის დონემ 5,9 მილიმეტრით აიწია, რაც აღემატება 2014-2023 წლების საშუალო წლიურ მაჩვენებელს (4,7 მმ). წყნარი ოკეანის კუნძულოვანი ქვეყნები გლობალურ საშუალოზე ორჯერ უფრო სწრაფად განიცდიან ამ პროცესს. ანგარიში აფრთხილებს, რომ 2050 წლისთვის შესაძლოა 1,2 მილიარდამდე ადამიანი იძულებით გადაადგილებული გახდეს.news.un+2

ანგარიშმა ასევე გამოავლინა დაფინანსების დეფიციტი: განვითარებად ქვეყნებს ზღვის დონის მატებასთან ადაპტაციისთვის 310-დან 365 მილიარდ დოლარამდე სჭირდებათ, თუმცა 2023 წელს ამ მიზნით მხოლოდ 26 მილიარდი დოლარი იყო გამოყოფილი.straitstimes+1

გაეროს გენერალური მდივნის მოადგილემ, ამინა მოჰამედმა, პალაუში გამოსვლისას G20-ის ლიდერებს მოუწოდა, დაესწრონ ოქტომბერში ტუვალუს მიერ ორგანიზებულ შეხვედრას, რომელიც თურქეთში გასამართი გაეროს კლიმატური სამიტის წინ გაიმართება. „ჩვენ ვფიქრობთ, რომ მათ უნდა მიიღონ მონაწილეობა და რეალურად ჩაერთონ იმ ნაბიჯების განხილვაში, რაც აუცილებელია“, – განაცხადა მან. პალაუს გარემოს დაცვის მინისტრმა, სტივენ ვიქტორმა, მხარი დაუჭირა ამ მოწოდებას: „ჩვენ გვჭირდება, რომ ისინი მოვიდნენ და საკუთარი თვალით ნახონ“.freemalaysiatoday

მარჯნის რიფები დეგრადაციის გზაზე

მარჯნის რიფების მონიტორინგის გლობალურმა ქსელმა გამოაქვეყნა მეშვიდე გლობალური შეფასება – „მსოფლიოს მარჯნის რიფების მდგომარეობა: 2025“, რომელიც 120 ქვეყნის 37 000 რიფის მონაცემებს ეყრდნობა. ანგარიშის თანახმად, მყარი მარჯნის საფარი გლობალურად დაახლოებით 25%-მდე შემცირდა (1980-იან წლებში ეს მაჩვენებელი 30-40%-ზე მეტი იყო), რაც კლიმატის ცვლილებით გამოწვეული საზღვაო სიცხის ტალღების შედეგია.cbc+2

მარჯნის გათეთრების ოთხი გლობალური მოვლენიდან სამი ბოლო 15 წლის განმავლობაში მოხდა. ავსტრალიის საზღვაო მეცნიერებათა ინსტიტუტის წამყვანი ავტორი, მანუელ გონსალეს რივერო, აფრთხილებს, რომ „აღდგენის ფანჯარა სულ უფრო მცირდება“. Wildlife Conservation Society-ის მარჯნის რიფების დირექტორმა, ემილი დარლინგმა, სიტუაცია პირდაპირ აღწერა: „ჩვენ ნელ-ნელა ვხარშავთ მარჯნებს სიკვდილამდე“.cbc

მზარდი კრიზისი

დამატებითი შეშფოთების საფუძველს იძლევა ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნებული კვლევა, რომლის თანახმად, ელ-ნინიოს მოვლენები ბოლო 40 წლის განმავლობაში უფრო გაძლიერდა 1850 წლამდე პერიოდთან შედარებით. ეს დასკვნა გალაპაგოსის კუნძულებზე მარჯნის ჩონჩხებში შემონახულ ქიმიურ კვალს ეფუძნება. ვინაიდან რეკორდული ელ-ნინიოს პიკი მოსალოდნელია, რიფები, რომლებსაც ბოლო გათეთრების შემდეგ აღსადგენად ძლივს ერთი წელი ჰქონდათ, ახალი თერმული სტრესის წინაშე დგანან.cbc

„თუ დღეს აქ ვართ, სად ვიქნებით 10 წელიწადში?“ – განუცხადა დარლინგმა CBC News-ს. „ჩვენ ვიცით, რომ ამ დათბობის დიდი ნაწილი უკვე გარდაუვალია და მაშინაც კი, თუ დღეს შევცვლით მიმართულებას, ჯერ კიდევ ბევრი გვაქვს გასაკეთებელი“.cbc