ფრენკ გერი, ბილბაოს გუგენჰაიმის მუზეუმის არქიტექტორი, 96 წლის ასაკში გარდაიცვალა

ფრენკ გერი, კანადელ-ამერიკელი არქიტექტორი, რომლის ტიტანით მოპირკეთებულმა გუგენჰაიმის მუზეუმმა ბილბაოში ესპანეთის კლებადი ინდუსტრიული ქალაქი გარდაქმნა და არქიტექტურის, როგორც კულტურული სანახაობის, ახალი ერა დაიწყო, პარასკევს, კალიფორნიის ქალაქ სანტა მონიკაში მდებარე საკუთარ სახლში გარდაიცვალა. ის 96 წლის იყო.

მეგან ლოიდმა, მისმა შტაბის უფროსმა, დაადასტურა, რომ გერი ხანმოკლე რესპირატორულ დაავადებას ემსხვერპლა.nytimes+3

გერის გარდაცვალება აღნიშნავს კარიერის დასასრულს, რომელმაც ფუნდამენტურად შეცვალა თანამედროვე არქიტექტურა და აჩვენა, თუ როგორ შეიძლება გაბედული დიზაინი გახდეს ეკონომიკური კატალიზატორი ქალაქებისთვის მთელ მსოფლიოში. მისმა სკულპტურულმა, ემოციურად გამომხატველმა შენობებმა – რომლებიც ხასიათდება ტალღოვანი ფორმებით და ისეთი მასალების ინოვაციური გამოყენებით, როგორიცაა ტიტანი და უჟანგავი ფოლადი – დაეხმარა იმის განსაზღვრას, თუ რა შეიძლებოდა ყოფილიყო არქიტექტურა მე-20 საუკუნის ბოლოს და 21-ე საუკუნის დასაწყისში.latimes+2

ბილბაოს ეფექტი და გლობალური გავლენა

როდესაც ბილბაოს გუგენჰაიმის მუზეუმი 1997 წელს გაიხსნა, კრიტიკოსებმა მას გარდამტეხი უწოდეს. New York Times-ის არქიტექტურის კრიტიკოსმა ჰერბერტ მუსჩამპმა მას „ბილბაოს სასწაული“ უწოდა, ხოლო არქიტექტორმა ფილიპ ჯონსონმა ნაგებობის პირველად ხილვისას ცრემლები ვერ შეიკავა. მუზეუმმა გახსნის წელს 1,3 მილიონი ვიზიტორი მიიზიდა და ადგილობრივი ეკონომიკისთვის წლიურად დაახლოებით 400 მილიონი ევრო გამოიმუშავა, რამაც წარმოშვა ტერმინი „ბილბაოს ეფექტი“, რომელიც აღწერს არქიტექტურის ძალას გაჭირვებული ქალაქების გამოცოცხლებისთვის.nytimes+4

გერის სხვა მნიშვნელოვან ნამუშევრებს შორისაა ლოს-ანჯელესში მდებარე უოლტ დისნეის საკონცერტო დარბაზი, რომელიც 2003 წელს დასრულდა და ბანკერ ჰილის თავზე მბზინავ ღირშესანიშნაობად იქცა. პარიზში 2014 წელს გახსნილი ლუი ვიტონის ფონდი გამოირჩეოდა შუშის იალქნებით, რომლებიც შენობას გამჭვირვალე გემივით ახვევდა და წარმოადგენდა იმას, რასაც კრიტიკოსები გერის გვიანდელ შემოქმედებაში „ახლად დახვეწილ“ მიმართულებას უწოდებდნენ.latimes+4

ტორონტოდან ლოს-ანჯელესამდე

დაიბადა ფრენკ ოუენ გოლდბერგის სახელით 1929 წლის 28 თებერვალს ტორონტოში. გერი ოჯახთან ერთად ლოს-ანჯელესში 1947 წელს გადავიდა მას შემდეგ, რაც მამამისმა გულის შეტევა გადაიტანა. 1954 წელს მან გვარი შეიცვალა და გერი გახდა, რათა თავიდან აეცილებინა ანტისემიტიზმი. მისმა კარიერამ ფართო ყურადღება 1978 წელს მიიპყრო, როდესაც მან რადიკალურად გარდაქმნა საკუთარი სახლი სანტა მონიკაში, მოკრძალებული ჰოლანდიური კოლონიური ბუნგალო გოფრირებული ლითონით, პლაივუდითა და მავთულბადით შეფუთა.nytimes+2

გერიმ 1989 წელს მიიღო პრიცკერის პრემია, არქიტექტურაში უმაღლესი ჯილდო. მას დარჩა მეუღლე ბერტა, რომელზეც 1975 წელს დაქორწინდა, და ოთხი შვილი.latimes+4