ბაიეს გობელენი დიდ ბრიტანეთში 1000 წლის განმავლობაში პირველად გამოიფინება

ბაიეს გობელენი, მე-11 საუკუნის საკულტო ხელოვნების ნიმუში, რომელიც ასახავს ინგლისის ნორმანთა დაპყრობას, დიდ ბრიტანეთში თითქმის 1000 წლის განმავლობაში პირველად გამოიფინება ბრიტანეთსა და საფრანგეთს შორის დადებული ისტორიული შეთანხმების ფარგლებში. როგორც Reuters-ი და The Associated Press-ი იტყობინებიან, მყიფე, 70-მეტრიანი (230-ფუტიანი) ქსოვილი ლონდონის ბრიტანეთის მუზეუმში 2026 წლის სექტემბრიდან 2027 წლის ივლისამდე იქნება წარმოდგენილი, სანაცვლოდ კი საფრანგეთს გადაეცემა საგანძური სატონ ჰუს კოლექციიდან და ლუისის ჭადრაკის ფიგურები.

1066 წლის ნორმანთა დაპყრობა

1066 წლის ნორმანთა დაპყრობა ინგლისის ისტორიაში გარდამტეხი მომენტი იყო, როდესაც ნორმანდიის ჰერცოგმა უილიამმა (მოგვიანებით ცნობილი როგორც უილიამ დამპყრობელი) ინგლისი დაიპყრო და კონტროლი დაამყარა. მას შემდეგ, რაც მეფე ედუარდ აღმსარებელი მემკვიდრის გარეშე გარდაიცვალა, უილიამმა ინგლისის ტახტზე პრეტენზია შორეული გენეალოგიური კავშირის საფუძველზე განაცხადა. დაპყრობა დაიწყო 1066 წლის 14 ოქტომბერს ჰასტინგსის გადამწყვეტი ბრძოლით, სადაც უილიამის ძალებმა დაამარცხეს მეფე ჰაროლდ გოდვინსონი, რომელიც თვალში ისრის მოხვედრის შედეგად დაიღუპა. ამ გამარჯვების შემდეგ უილიამი ლონდონისკენ დაიძრა, 1066 წლის შობის დღეს ვესტმინსტერის სააბატოში ინგლისის მეფედ ეკურთხა და 1071 წლისთვის, ქვეყნის მასშტაბით სხვადასხვა აჯანყების ჩახშობის შემდეგ, დაპყრობა დაასრულა.worldhistory+5

დაპყრობამ ინგლისი საფუძვლიანად გარდაქმნა და ისეთი ხანგრძლივი ცვლილებები შეიტანა, რომლებმაც ერის განვითარება განსაზღვრა. მათ შორისაა: ანგლო-საქსური ელიტის ნორმანდიელი დიდებულებით ჩანაცვლება; ძალაუფლების ცენტრალიზაცია; ეკლესიის რესტრუქტურიზაცია; მოტ-ენ-ბეილის ტიპის ციხესიმაგრეებისა და რომანული არქიტექტურის შემოტანა; ფეოდალიზმის ფართო დანერგვა; ჩრდილოეთ ინგლისის განადგურება უილიამის „ჩრდილოეთის აოხრების“ კამპანიის დროს (1069-70); „განკითხვის დღის წიგნის“ შექმნა, რომელიც მიწის ყოვლისმომცველ აღწერას წარმოადგენდა; კონტინენტურ ევროპასთან ვაჭრობის გაზრდა; ინგლისური და ფრანგული ისტორიების გადაჯაჭვულობა; და ფრანგული ენის მნიშვნელოვანი გავლენა ინგლისურ ენაზე, რომელმაც ათასობით ახალი სიტყვა შეითვისა. ამ შემოჭრამ ფაქტობრივად საფუძველი ჩაუყარა ინგლისსა და საფრანგეთს შორის 900-წლიან მეტოქეობას, თუმცა თავად უილიამმა თავისი მმართველობის დიდი ნაწილი ინგლისის ნაცვლად ნორმანდიაში გაატარა.historic-uk+2

კენტერბერელი მქარგველების ოსტატობა

კენტერბერის ქარგვის სახელოსნოებმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს შუა საუკუნეების ინგლისური ხელსაქმის შექმნაში, მათ შორის შესაძლოა თავად ბაიეს გობელენის ნაწილების შექმნაშიც. ზოგიერთი მეცნიერი მიიჩნევს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ გობელენის დიზაინი კენტერბერიში შეიქმნა, მისი პანელები როგორც იქ, ისე უილტონის სააბატოში იყო ამოქარგული. კენტერბერი იყო უაღრესად პრესტიჟული Opus Anglicanum-ის („ინგლისური ნამუშევარი“) ცნობილი ცენტრი, ქარგვის გამორჩეული სტილი, რომელიც ხასიათდებოდა ქვედა მხრიდან კერვის ტექნიკით, რაც ატლასის ნაკერის ეფექტს ქმნიდა შევრონის ნიმუშით. ქალაქის მქარგველები კონცენტრირებულნი იყვნენ წმინდა მარიამ ლე ბოუს ტერიტორიაზე, წმინდა პავლეს ტაძრის მახლობლად, სადაც მათი ოსტატობა 1350 წლამდე, „შავ ჭირამდე“ ყვაოდა, რამაც ვაჭრობაზე მძიმე გავლენა მოახდინა.sofst+2

კენტერბერელი მქარგველების უნარი ჩანს ისეთ შემორჩენილ ნამუშევრებში, როგორიცაა წმინდა კუტბერტის კუბო დარემში, რომელიც იმ დროისთვის ევროპაში შეუდარებელ ხარისხს აჩვენებს: ფიგურები შემოხაზულია ღეროვანი ნაკერით, შევსებულია გაყოფილი ნაკერით და მორთულია ოქროს ძაფის შარავანდედებით, რომლებიც ქვედა მხრიდან კერვის ტექნიკითაა შესრულებული. სამწუხაროდ, კენტერბერული ოსტატობის მრავალი ბრწყინვალე მაგალითი რეფორმაციის დროს დაიკარგა ან განზრახ განადგურდა ძვირფასი მასალების აღდგენის მიზნით. 1370-იანი წლების თვალსაჩინო მაგალითში, კენტერბერის ტაძარში გადამუშავებულმა სამმა ძველმა სამოსელმა 250 ფუნტ სტერლინგზე მეტი ღირებულების ოქრო მოგვცა — უზარმაზარი თანხა, რომელიც ასახავს მრავალი ასეთი შედევრის როგორც ფუფუნებას, ისე საბოლოო ბედს.needlework-tips-and-techniques+1

ეპისკოპოს ოდოს დაკვეთა

ბაიეს გობელენი, სავარაუდოდ, შეუკვეთა ბაიეს ეპისკოპოსმა და კენტის გრაფმა ოდომ, რომელიც უილიამ დამპყრობლის დედის მხრიდან ნახევარძმა იყო. ამ თეორიას რამდენიმე მტკიცებულება ამყარებს: ოდო თვალსაჩინოდ ჩანს გობელენის სამ საკვანძო სცენაში, მათ შორის ნადიმის კურთხევისას, უილიამთან საბჭოში ჯდომისას და ბრძოლის დროს ჯარების გამხნევებისას. გარდა ამისა, ოდოს სამი მიმდევარი, რომლებიც „განკითხვის დღის წიგნშია“ მოხსენიებული, გობელენზეც ჩანს და ის აღმოაჩინეს ბაიეს ტაძარში, რომელიც თავად ოდომ ააშენა.anglo-saxon.archeurope+2

დაკვეთა, სავარაუდოდ, 1071-1082 წლებში განხორციელდა — მას შემდეგ, რაც უილიამ ჟუმიეჟელმა დაასრულა თავისი ქრონიკა „Gesta Normannorum Ducem“ (რომელმაც გავლენა მოახდინა ბევრ სცენაზე), მაგრამ უილიამის მიერ ოდოს დაპატიმრებამდე. მიუხედავად იმისა, რომ ისტორიულად ფრანგული ლეგენდა ნამუშევარს დედოფალ მატილდასა და მის მხლებელ ქალბატონებს მიაწერდა, მეცნიერული კონსენსუსი ახლა ოდოს ემხრობა, როგორც დამკვეთს. მიუხედავად გობელენის შეკვეთისა, ის სავარაუდოდ ინგლისში, ანგლო-საქსმა მხატვრებმა დააპროექტეს და შექმნეს, რადგან ოდოს ძალაუფლების ბაზა კენტში იყო, ხოლო ლათინური ტექსტი ანგლო-საქსურ ლინგვისტურ ელემენტებს შეიცავს. გობელენი შესაძლოა თავდაპირველად ოდოს სასახლის დარბაზის გასაფორმებლად იყო განკუთვნილი, სანამ მას თავის ტაძარს უანდერძებდა, სადაც ის რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში ინახებოდა.wikipedia+4