ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს (IAEA) საბჭომ მიიღო რეზოლუცია, რომელიც ირანს ურანის მარაგების შესახებ ანგარიშის წარდგენას ავალდებულებს

ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს მმართველთა საბჭომ ოთხშაბათს მიიღო აშშ-ის მხარდაჭერილი რეზოლუცია, რომელიც ირანს ავალდებულებს, გაამჟღავნოს გამდიდრებული ურანის მარაგების სტატუსი და მისცეს ინსპექტორებს წვდომა ბირთვული მასალების შესამოწმებლად იმ ობიექტებზე, რომლებიც გასულ წელს ისრაელთან და შეერთებულ შტატებთან კონფლიქტის დროს დაიბომბა.reuters+1

რეზოლუცია, რომელიც შეერთებული შტატების მიერ მომზადდა და მხარი დაუჭირეს ბრიტანეთმა, საფრანგეთმა და გერმანიამ, კენჭისყრაზე გავიდა ვენაში საბჭოს კვარტალური შეხვედრის დროს, რომელიც 8 ივნისს დაიწყო. ის მოითხოვს, რომ თეირანმა უზრუნველყოს "ზუსტი ინფორმაცია ბირთვული მასალების აღრიცხვისა და უსაფრთხოების კონტროლის ქვეშ მყოფი ბირთვული ობიექტების შესახებ" და მისცეს IAEA-ს "ყველა საჭირო წვდომა ამ ინფორმაციის გადასამოწმებლად", რაც ორივე ნაბიჯს "არსებითად და გადაუდებლად" აფასებს.wanaen+3

ერთი წელი ინსპექციების გარეშე

კენჭისყრა გაიმართა მას შემდეგ, რაც 2025 წლის ივნისში 12-დღიანი კონფლიქტის დროს აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებმა გაანადგურა ან დააზიანა ირანის რამდენიმე ბირთვული დანადგარი. ამ თავდასხმების შემდეგ, IAEA-ს ინსპექტორები ვერ ახერხებენ მნიშვნელოვან ბირთვულ ობიექტებზე წვდომას, რის გამოც სააგენტო ვერ ამოწმებს, არის თუ არა ხელუხლებელი ან გადატანილი ირანის დაახლოებით 440,9 კილოგრამი 60 პროცენტამდე გამდიდრებული ურანის მარაგი – რაც საკმარისია, შემდგომი გამდიდრების შემთხვევაში, ათზე მეტი ბირთვული იარაღის შესაქმნელად.reuters+4

IAEA-ს გენერალურმა დირექტორმა რაფაელ გროსიმ კვირის დასაწყისში მოუწოდა ირანს, "განაახლოს თანამშრომლობა" სააგენტოსთან, რათა ინსპექციები გაგრძელდეს. 2026 წლის თებერვლის IAEA-ს კონფიდენციალურმა ანგარიშმა გამოავლინა, რომ ირანის გამდიდრებული ურანის მნიშვნელოვანი ნაწილი ინახებოდა ისპაჰანის მიწისქვეშა გვირაბების კომპლექსში, რომელიც, როგორც ჩანს, გადაურჩა 2025 წლის ივნისის დარტყმებს.reuters+2

კაიროს შეთანხმება უკვე მკვდარია

ირანის თანამშრომლობის ჩარჩო IAEA-სთან თვეების წინ ჩამოიშალა. 2025 წლის სექტემბერში გროსიმ და ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა აბას არაღჩიმ კაიროში მიაღწიეს შეთანხმებას დაზარალებულ ბირთვულ ობიექტებზე ინსპექციების განახლების შესახებ. თუმცა, ეს შეთანხმება სწრაფად ჩაიშალა. მას შემდეგ, რაც 2025 წლის ნოემბერში IAEA-ს საბჭომ მიიღო კიდევ ერთი რეზოლუცია 19 ხმით მომხრე, სამი წინააღმდეგი და 11 თავშეკავებული, არაღჩიმ კაიროს შეთანხმება "მოკლულად" გამოაცხადა შეერთებული შტატებისა და ევროპული ძალების მიერ და გროსის გაუგზავნა ოფიციალური შეწყვეტის წერილი.aljazeera+4

ირანის მისიამ IAEA-ში დაგმო აშშ-ის მიერ მომზადებული უახლესი რეზოლუცია, როგორც "აგრესიის გამართლება", რაც მიანიშნებს, რომ თეირანი ნაკლებად სავარაუდოა, დაემორჩილოს მას. ეს ჩიხი საერთაშორისო საზოგადოებას უტოვებს მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ბირთვული მარაგის გადამოწმების მოქმედი მექანიზმის გარეშე.presstv