OECD og IMF hvetja stjórnvöld til að draga úr útgjöldum þegar ávöxtunarkrafa ríkisskuldabréfa nær 15 ára hámarki

Tvær áhrifamestu efnahagsstofnanir heims sendu frá sér viðvaranir á miðvikudag þar sem þær hvöttu stjórnvöld til að hemja útgjöld á sama tíma og ávöxtunarkrafa ríkisskuldabréfa í þróuðum ríkjum heims hefur náð hæsta stigi í 15 ár, sem eykur áhyggjur af sjálfbærni vaxandi opinberra skulda.

Tvöfaldar viðvaranir frá París og New York

OECD sagði í efnahagshorfum sínum sem birtar voru á miðvikudag undir heitinu „Weathering Successive Shocks“, að hækkandi ávöxtunarkrafa „undirstriki meira en nokkru sinni fyrr þörfina á auknu átaki til að hefta og endurskipuleggja ríkisútgjöld, bæta skilvirkni hins opinbera og styrkja tekjur til að tryggja langtíma sjálfbærni skulda“. Stofnunin, sem hefur aðsetur í París, endurskoðaði hagvaxtarspá sína fyrir heiminn niður í 2,9 prósent fyrir árið 2026 og benti á að hærra orku- og landbúnaðarverð vegna átaka í Mið-Austurlöndum væri að hafa áhrif á horfurnar.kyfreepress+2

Kristalina Georgieva, framkvæmdastjóri, sagði við BBC á hliðarlínum allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna í New York að efnahagsáföll á heimsvísu hefðu verið „að ýta skuldastöðunni upp eins og stiga, en ekki til himna“ en að stjórnvöld hefðu „ekkert gert til að hefta þann vaxtakostnað“. Hún hvatti þróuð ríki til að „lækka skuldastöðuna, setja fjárlagahagræðingu í forgang og tryggja að seðlabankar standi við umboð sitt um verðstöðugleika“. „Það er ómögulegt að leggja nógu mikla áherslu á hversu mikilvægt það er að hafa kjark til að stíga þau skref sem nauðsynleg eru,“ bætti hún við. „Þetta eru pólitískt erfið skref að taka, en nauðsynleg skref.“bbc

Skuldamet og hækkandi kostnaður

Viðvaranirnar koma í kjölfar dapurlegrar stöðu ríkisfjármála. Bandarískar ríkisskuldir fóru yfir 40 billjónir dollara í fyrsta sinn í ágúst, en þær hafa tvöfaldast á um það bil áratug, samkvæmt gögnum fjármálaráðuneytisins. Í Bretlandi náðu vaxtagreiðslur af skuldum hæsta stigi í ágúst síðan mánaðarlegar skráningar hófust árið 1997. Opinberar skuldir Frakklands eru áætlaðar ná 120 prósentum af landsframleiðslu. Á sama tíma hafa skuldir ríkisstjórna á nýmörkuðum hækkað í um 78 prósent af landsframleiðslu, sem er hæsta hlutfall í gögnum sem ná aftur til 1880, samkvæmt spám IMF Fiscal Monitor, en það er meira en tvöföldun frá um 38 prósentum á tíma fjármálakreppunnar 2008.news.sbs+4

Í þróuðum hagkerfum hafa skuldir verið yfir 100 prósentum af landsframleiðslu í heilan áratug og gögn IMF gera ráð fyrir að það hlutfall hækki í átt að 115 prósentum fyrir árið 2031. Eigin skuldaskýrsla OECD fyrr á þessu ári benti á að opinberar og einkaskuldir hefðu náð metstigi árið 2025.coingabbar+1

Gervigreind og orka bæta við óvissu

Báðar stofnanirnar bentu á gervigreind sem flókinn þátt. Georgieva varaði við því að gervigreindarkerfi sem öðlast „eigið líf“ gætu skapað áhættu fyrir fjármálastöðugleika, á meðan OECD benti á að fjárfestingar tengdar gervigreind í gagnaverum væru að ýta undir vöxt í Bandaríkjunum, Kanada og Ástralíu, jafnvel þótt orkukostnaður vegna átaka í Mið-Austurlöndum væri að draga úr öðrum hagkerfum. Georgieva lýsti orkuáföllunum og fjárfestingasprengingunni í gervigreind sem „tveimur öflum sem ýta í gagnstæðar áttir“ í heimshagkerfinu.kyfreepress+1