JWST nær myndum af vetrarbraut sem blæs frá sér stjörnu-eldsneyti

Stjörnufræðingar hafa náð myndum af vetrarbraut sem er í því ferli að eyða sjálfri sér, með því að fylgjast með gríðarlegu skýi af köldu gasi sem kastast út úr ungu vetrarbrautakerfi sem sást aðeins 1,1 milljarði ára eftir Miklahvell. Uppgötvunin, sem birt var á þriðjudag í Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters, býður upp á einfalda skýringu á einni af þrálátustu gátum nútíma stjarneðlisfræði: hvers vegna svo margar massamiklar vetrarbrautir í snemmbúnum alheiminum virðast hafa hætt skyndilega að mynda stjörnur.eurekalert+1

Vetrarbraut sem lifir hratt og deyr ung

Vetrarbrautakerfið, sem kallast CRISTAL-02, var rannsakað með bæði James Webb geimsjónaukanum og Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA). Frekar en að vera ein stöðug vetrarbraut er CRISTAL-02 safn af stjörnumyndandi þyrpingum á lokastigum kosmísks áreksturs, sem myndar stjörnur á hraða sem nemur um 260 sólarmössum á ári – um það bil þrisvar sinnum hraðar en búist var við fyrir vetrarbraut af þeirri stærðargráðu á þeim tíma.astronomynow+1

En sama ofbeldið og knýr vöxt hennar innsiglar einnig örlög hennar. Athuganir leiða í ljós ský af köldu gasi sem nær um 7.000 ljósár frá vetrarbrautinni og hreyfist út á við á um 640 kílómetra hraða á sekúndu. Útstreymið fjarlægir gas á um 520 sólarmössum á ári – tvöfalt hraðar en nýjar stjörnur verða til.astronomynow

"Vetrarbrautin hefur öflugan vind sem kastar efni út tvisvar sinnum hraðar en vetrarbrautin myndar stjörnur," sagði aðalhöfundurinn Dr. Rebecca Davies frá Swinburne University of Technology í Melbourne. "Ef þessi hraða útblástur heldur áfram gæti vetrarbrautin verið dauð innan 50 milljóna ára."ras

Sprengistjörnur, ekki svarthol

Ólíkt áður séðum útstreymum sem eyða vetrarbrautum og eru knúin af risasvartholum, virðist vindurinn í CRISTAL-02 vera knúinn af sprengistjörnum – sprengidauða skammlífra massamikilla stjarna sem mynduðust í stjörnumyndunarhrinu sem samruninn olli. Rannsóknarteymið fann engin merki um virkt svarthol sem knýr útstreymið, þó að þeir geti ekki útilokað fyrri hrinur slíkrar virkni sem hafi síðan dofnað.ras+1

Vísindamennirnir sameinuðu sýn ALMA á kalt efni við athuganir JWST með nær-innrauðum litrófsrita á heitara jónuðu gasi, sem leiddi í ljós fjölþættan vind sem þýtur út á við í tveggja keilna lögun fyrir ofan og neðan vetrarbrautarskífuna.astronomynow

Útbreitt kosmískt fyrirbæri

Niðurstaðan gæti átt við um mun fleira en eina vetrarbraut. Davies benti á að nærri helmingur massamikilla vetrarbrauta á þessu tímabili sé að ganga í gegnum stóra samruna, sem bendir til þess að þetta ferli gæti verið algengt. "CRISTAL-02 býður upp á náttúrulega lausn á ráðgátunni um hvers vegna þessar massamiklu vetrarbrautir lifa hratt og deyja ungar," sagði hún.ras

Rannsóknin veitir eðlisfræðilegan valkost við framandi tillögur – svo sem hugmyndina um að dökka orka hafi hagað sér öðruvísi í snemmbúnum alheiminum – sem hafa verið notaðar til að skýra óvæntan fjölda dvalandi snemmbúinna vetrarbrauta sem JWST hefur afhjúpað síðan 2022.astronomynow+1