Hrávöruvísitala nær hæstu hæðum frá fjármálakreppunni 2008

Alþjóðlegir hrávörumarkaðir ganga nú í gegnum sína mestu hækkunarlotu í tæpa tvo áratugi. Verð á olíu, málmum og korni rýkur upp samtímis þar sem stríð í Miðausturlöndum, gríðarleg eftirspurn eftir innviðum fyrir gervigreind og veikari Bandaríkjadalur leggjast á eitt við að þrýsta hráefnisverði upp í hæðir sem ekki hafa sést frá fjármálakreppunni 2008.

FTSE/CRB-hrávöruvísitalan, sem mælir verð á 22 tegundum hrávöru og fylgst er náið með, fór yfir 423 stig þann 9. september og hefur hækkað um 42% frá áramótum, að sögn Korea Economic Daily. Þar með er vísitalan skammt frá sögulegu hámarki sínu, 474 stigum, sem náðist árið 2008. Þetta er í sjötta sinn frá lokum síðari heimsstyrjaldarinnar sem vísitalan hækkar um meira en 30% á einu ári.bloomingbit

Olía og stríð

Helsti hvati hækkunanna sem stendur eru átök Bandaríkjanna og Írans við Hormússund, en um 20% af olíu heimsins fer jafnan um sundið. Framvirkir samningar með Brent-hráolíu fóru yfir 101 dal á fatið á miðvikudag eftir að Íranar og Bandaríkjamenn gerðu sínar hörðustu árásir á skipasamgöngur frá því að stríðið hófst, að sögn Reuters. Bandaríkjaher eyðilagði fimm írönsk olíuskip fyrr í vikunni til að hefna fyrir flugskeytaárásir Írana á herskip bandaríska sjóhersins. Íran svaraði með því að skjóta flugskeytum á herstöð Bandaríkjanna í Jórdaníu og ráðast á skip nálægt sundinu.reuters+2

Orkumálastofnun Bandaríkjanna sagði á miðvikudag að flutningar um Hormússund yrðu takmarkaðir allt til loka ársins 2026, þar sem að meðaltali 5,7 milljónir fata á dag kæmust ekki leiðar sinnar, og að útflutningur myndi ekki ná sama stigi og fyrir stríð fyrr en á öðrum ársfjórðungi 2027. Stofnunin hækkaði spá sína um meðalverð á Brent-olíu á þessu ári í um 91 dal á fatið, sem er tæplega 5% hækkun frá fyrri spá.reuters+1

Kopar, gull og gervigreind

Ólíkt fyrri hrávörubólum, sem oftast byggðust eingöngu á olíuverði, drífa margir ólíkir geirar þessa hækkun áfram. Kopar náði metverði, 14.779 dölum á tonnið, á málmhöllinni í Lundúnum á mánudag. Hækkunin er drifin áfram af mikilli eftirspurn frá gagnaverum fyrir gervigreind, raforkukerfum og rafbílum, auk þess sem kaupum var flýtt áður en nýir bandarískir tollar tækju gildi, að því er The Wall Street Journal News Corp ↘ 1.27% greindi frá. Gull og silfur hafa hækkað um meira en 20% og 50% frá því fyrir ári, studd af eftirspurn eftir öruggum höfnum og kaupum seðlabanka í skugga veiks Bandaríkjadals.wsj+1

Verðbólguhættan

Hækkanirnar eru þegar farnar að breyta verðbólguspám á heimsvísu. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hækkaði spá sína um alþjóðlega verðbólgu á þessu ári í 4,7% í júlí, úr 4,4% í apríl. Goldman Sachs The Goldman Sachs Group, Inc. ↘ 0.90% hefur varað við því að Brent-olía gæti farið yfir 120 dali á fatið ef spenna í Mið-Austurlöndum varir áfram og olíuframleiðsla á svæðinu verður áfram langt undir því sem hún var fyrir stríð. Hver og ein af fimm fyrri ofurhækkunarlotum leiddi á endanum til hærri stýrivaxta og, í flestum tilfellum, efnahagskreppu.bloomingbit