Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hvetur ríkar þjóðir til að draga úr skuldum

Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn (IMF) birti ársskýrslu sína fyrir árið 2026 á miðvikudaginn undir yfirskriftinni „Að sigla í ótryggum heimi“ (Navigating a Precarious World). Þar er varað við því að vaxandi opinberar skuldir, landfræðileg áföll og hröð útbreiðsla gervigreindar séu að móta heimshagkerfið og þrengja svigrúm stjórnvalda.imf+1

Kristalina Georgieva, framkvæmdastjóri IMF, nýtti útgáfu skýrslunnar, sem var tímasett samhliða allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna í New York, til að senda ríkum þjóðum skýr skilaboð. Í viðtali við BBC sagði hún að efnahagsleg áföll hafi „hækkað skuldastig eins og stiga sem liggur ekki til himna“, en stjórnvöld hafi brugðist við vaxandi lántökukostnaði.bbc

Skuldavandi í Bandaríkjunum og Bretlandi

Georgieva nefndi Bandaríkin og Bretland sem dæmi um þá fjárhagslegu pressu sem þróuð hagkerfi standa frammi fyrir. Opinberar skuldir Bandaríkjanna fóru yfir 40 billjónir dollara í síðasta mánuði, en þær hafa tvöfaldast á einum áratug. Í Bretlandi námu lántökur ríkisins 18,3 milljörðum punda í ágúst, sem er um 20% yfir fyrra ári og umfram opinberar spár, á meðan vaxtagreiðslur af skuldum náðu hæsta stigi í ágúst síðan mælingar hófust árið 1997.news.sbs+1

„Það eru tvær nauðsynlegar aðgerðir sem verður að grípa til: að draga úr skuldastöðu, forgangsraða fjárhagslegri samþjöppun og tryggja að seðlabankar uppfylli hlutverk sitt um verðstöðugleika,“ sagði Georgieva við BBC. Hún hvatti stjórnmálamenn til að sýna „hugrekki“ við að innleiða umbætur sem eru „pólitískt erfiðar“ en nauðsynlegar.bbc

Gervigreind, viðskipti og hóflegar horfur

Skýrslan greinir fjóra þætti sem móta heiminn: vaxandi opinberar skuldir, bylgja fjárfestinga í gervigreind sem umbreytir hagkerfum og vinnumarkaði, breytingar á viðskiptamynstri vegna orkukreppu og hröð þróun stöðugra rafmynta (stablecoins) og stafrænna gjaldmiðla seðlabanka. Hagvöxtur á heimsvísu árið 2026 verður um 3% samkvæmt sjóðnum, með áhættu sem hallar frekar til lækkunar.portugalglobal+1

Georgieva viðurkenndi möguleika gervigreindar til að auka framleiðni en varaði við því að hún gæti einnig ógnað fjármálastöðugleika ef kerfin „fara úr böndunum“. Á fjárhagsárinu sem skýrslan nær yfir lauk IMF 138 ráðgjöfum við aðildarríki, veitti 40 milljarða dollara í fjármögnun til 18 ríkja og skuldbatt sig til að veita 400 milljónum dollara í tækniaðstoð og þjálfun.freedomonline+2

Horft fram á veginn

Þar sem þróuð hagkerfi búa við þröng fjárlög hélt Georgieva því fram að stjórnvöld verði að reiða sig á skipulagsbreytingar til að laða að einkafjárfestingar frekar en að treysta á opinber útgjöld til að knýja fram vöxt. „Hvert nýtt áfall sýnir enn skýrar hversu samtengd við erum,“ sagði hún, „og hversu mikið aðildarríki okkar geta hagnast á því að sameina krafta sína.“freedomonline