ՄԱԿ-ի զեկույց. մաքուր օդի համար ներդրված յուրաքանչյուր 1 դոլարը բերում է 15 դոլարի օգուտ

ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրի և Կլիմայի ու մաքուր օդի կոալիցիայի կողմից երկուշաբթի օրը հրապարակված նոր գնահատականը ցույց է տալիս, որ օդի աղտոտվածության և կլիմայի փոփոխության դեմ համատեղ պայքարը կարող է յուրաքանչյուր ներդրված 1 դոլարի դիմաց մոտ 15 դոլարի տնտեսական օգուտ բերել՝ միաժամանակ կանխելով միլիոնավոր վաղաժամ մահեր և զսպելով գլոբալ տաքացումը:news.un+1

«Թաքնված ակտիվներ. կլիմայի և մաքուր օդի համար գործողությունների տնտեսական և առողջապահական հիմնավորումը» վերնագրով զեկույցը հրապարակվել է Մաքուր օդի և կապույտ երկնքի միջազգային օրվա կապակցությամբ և ներկայացնում է 25 միջոցառում՝ էներգետիկայի, արդյունաբերության, տրանսպորտի, գյուղատնտեսության, բնակելի տարածքների ջեռուցման և սննդի պատրաստման, ինչպես նաև թափոնների կառավարման ոլորտներում:news.un

Տնտեսական հիմնավորումը

Գնահատումների համաձայն՝ այդ միջոցառումների լիարժեք իրականացումը մինչև 2035 թվականը կապահովի համաշխարհային ՀՆԱ-ի 2.8 տոկոսին, 2050 թվականին՝ 4.5 տոկոսին, իսկ 2100 թվականին՝ 11.4 տոկոսին համարժեք տարեկան օգուտներ։ Նույնիսկ առանց հաշվի առնելու ոչ շուկայական բարեկեցության ձեռքբերումները, ինչպիսիք են կյանքի տևողության արժեքը, միջոցառումները կբերեն մոտ 4 դոլարի օգուտ՝ ծախսված յուրաքանչյուր դոլարի դիմաց:europeansting+1

«15-ը 1-ի հարաբերակցությամբ օգուտ-ծախս հարաբերակցությունը ակնթարթորեն կգրավեր կապիտալ գրեթե ցանկացած այլ ոլորտում», — ասել է գնահատման անկախ համանախագահ Էլիոթ Հարիսը։ «Յուրաքանչյուր տարվա հապաղումը աշխարհին արժենում է ավելի քան 1.5 տրիլիոն դոլարի օգուտ, որը մենք այլևս չենք վերադարձնի»:news.un

UNEP-ի գործադիր տնօրեն Ինգեր Անդերսենը բացահայտումները ներկայացրեց որպես հակափաստարկ այն մտքին, թե կլիմայական գործողությունները պարզապես ծախս են։ «Այս զեկույցը հակառակն է ապացուցում. մաքուր օդը զարգացման, առողջության, պարենային և էներգետիկ անվտանգության, ինչպես նաև կլիմայական կայունության հիմնական շարժիչ ուժն է՝ ակտիվ, որում մենք պետք է ներդրումներ կատարենք», — ասել է նա:news.un

Առողջապահական և կլիմայական օգուտները

Զեկույցի գնահատմամբ՝ մարդու գործունեության հետևանքով առաջացած բացօթյա օդի աղտոտվածությունը 2025 թվականին կապված է եղել 6.4 միլիոն վաղաժամ մահվան դեպքերի հետ, իսկ կենցաղային օդի աղտոտվածությունը պատասխանատու է եղել ևս երկու միլիոն մահվան համար, այդ թվում՝ մոտ 300,000 երեխայի։ Մինչև 2050 թվականը լիարժեք իրականացումը կարող է կուտակային կերպով կանխել օդի աղտոտվածության հետ կապված 144 միլիոն վաղաժամ մահ:europeansting+1

Կլիմայի առումով 25 միջոցառումների անհապաղ ընդունումը մինչև 2050 թվականը կկրճատի ածխաթթու գազի համաշխարհային արտանետումները կիսով չափ, մեթանի արտանետումները՝ 60 տոկոսով, իսկ աղտոտիչները, ներառյալ սև ածխածինը, ծծմբի երկօքսիդը և ազոտի օքսիդները՝ մոտ 70 տոկոսով։ Այս փաթեթը թույլ կտա խուսափել մինչև 2050 թվականը մոտ 0.34°C, իսկ մինչև 2100 թվականը՝ 1.4°C տաքացումից:news.un

Գործողությունների խոչընդոտները

Զեկույցը նախազգուշացնում է, որ մասնատված որոշումների կայացումը, սահմանափակ կիրարկման կարողությունները և կառավարության թույլ համակարգումը կարող են գրեթե ութ տարով հետաձգել լիարժեք իրականացումը համաշխարհային մասշտաբով։ Այն կոչ է անում ինտեգրված պլանավորում իրականացնել կլիմայի, օդի որակի, առողջապահության և տնտեսական քաղաքականության ոլորտներում, ինչպես նաև ամրապնդել ինստիտուտները և ավելի լավ համաձայնեցնել պետական և մասնավոր ֆինանսավորումը:europeansting+1

«Երբ մենք դրանք մոդելավորեցինք միասին, օգուտներն ավելի մեծ էին, քան յուրաքանչյուրը կարող էր ցույց տալ առանձին-առանձին», — ասել է գնահատման համանախագահ և Լոնդոնի տնտեսագիտության դպրոցի բնապահպանական քաղաքականության պրոֆեսոր Սայմոն Դիտցը:news.un