Գլոբալ տաքացումը 2025 թվականին հասել է 1,37°C-ի և ընթանում է 2030 թվականին 1,5°C-ը գերազանցելու ուղղությամբ

Ավելի քան 70 գիտնականներից բաղկացած միջազգային թիմը պարզել է, որ մարդու կողմից առաջացրած գլոբալ տաքացումը 2025 թվականին հասել է 1,37°C-ի և աճում է ռեկորդային տեմպերով, ընդ որում մոլորակի էներգետիկ անհավասարակշռությունը գտնվում է երբևէ դիտարկված ամենաբարձր մակարդակում: 2026 թվականի հունիսի 11-ին Earth System Science Data ամսագրում հրապարակված արդյունքները կանխատեսում են, որ եթե արտանետումները շարունակվեն ներկայիս մակարդակով, տաքացումը 2030 թվականի շրջակայքում կգերազանցի Փարիզյան համաձայնագրի 1,5°C շեմը:

Տաքացումն արագանում է, իսկ արտանետումները հասնում են նոր ռեկորդների

Բոննում հրապարակված «Գլոբալ կլիմայի փոփոխության ցուցանիշներ» զեկույցի չորրորդ հրատարակությունը պարզում է, որ գլոբալ ջերմոցային գազերի արտանետումները 2024 թվականին հասել են պատմական առավելագույնին՝ 56,8 միլիարդ տոննա CO2-ի համարժեքի, ինչը հիմնականում պայմանավորված է հանածո վառելիքի այրմամբ: Մարդու կողմից առաջացրած տաքացման տեմպը 2016–2025 թվականների ընթացքում կազմում է մոտ 0,27°C մեկ տասնամյակում, ինչը բնութագրվում է որպես աննախադեպ:miragenews+1

«Հիմնական ցուցանիշը Երկրի էներգետիկ անհավասարակշռությունն է, որը չափում է, թե որքան արագ է ջերմությունը կուտակվում կլիմայական համակարգում», — ասել է պրոֆեսոր Փիրս Ֆորսթերը՝ Լիդսի համալսարանի Կլիմայի ապագայի Փրիսթլի կենտրոնի տնօրենը և զեկույցի գլխավոր հեղինակը: «Առանց մարդկային ազդեցության, այն պետք է լինի զրոյին մոտ, բայց այն աճում է 1970-ականներից և այժմ գտնվում է ռեկորդային բարձր մակարդակի վրա՝ վերջին տասնամյակներում կրկնապատկվելով»:eurekalert

Զեկույցում նշվում է, որ վերջին տասնամյակում տեղի ունեցած տաքացման գրեթե ամբողջ մասը պայմանավորված է մարդկային գործունեությամբ, ընդ որում մարդու կողմից առաջացրած տաքացումը 2016–2025 թվականներին կազմել է միջինը 1,24°C՝ նույն ժամանակահատվածի համար դիտարկված ընդհանուր 1,26°C տաքացման համեմատ:eurekalert

Ածխածնային բյուջեն սպառվում է

Տաքացումը 1,5°C-ից ցածր պահելու համար մնացած ածխածնային բյուջեն 2026 թվականի սկզբից գնահատվում է ընդամենը 130 գիգատոննա CO2՝ ընթացիկ արտանետումների մոտ երեք տարվա արժեքով: Մթնոլորտում CO2-ի կոնցենտրացիան 2025 թվականին հասել է 425,6 մասնիկ մեկ միլիոնում (ppm), իսկ մեթանը՝ 1 936,3 մասնիկ մեկ միլիարդում (ppb):climatechangetracker+1

Համաշխարհային օդերևութաբանական կազմակերպության «Գլոբալ կլիմայի վիճակի մասին» զեկույցը, որը հրապարակվել է 2026 թվականի մարտին, արդեն հաստատել էր, որ 2015–2025 թվականները եղել են դիտարկումների պատմության մեջ ամենաշոգ 11 տարիները, և որ Երկրի էներգետիկ անհավասարակշռությունը հասել է 65-ամյա դիտարկումների պատմության մեջ ամենաբարձր մակարդակին:icos-cp+1

Ծովի մակարդակը և ծայրահեղ երևույթները

IGCC զեկույցը նաև փաստում է արագացող հետևանքները: Ծովի մակարդակի գլոբալ բարձրացումը 1901 թվականից ի վեր հասել է ռեկորդային 23 սանտիմետրի, մինչդեռ ծովային ջերմային ալիքների օրերի թիվը գլոբալ մասշտաբով 1991-ից 2025 թվականներին ավելի քան եռապատկվել է: Կիրառական համակարգերի վերլուծության միջազգային ինստիտուտից դոկտոր Քրիս Սմիթը զգուշացրել է, որ կլիմայի մոնիտորինգի հիմքում ընկած բազմաթիվ գլոբալ տվյալների բազաներ այժմ վտանգված են ֆինանսավորման որոշումների պատճառով՝ նշելով. «Մեզ անհրաժեշտ են համաձայնեցված միջազգային գործողություններ և համակարգում՝ կլիմայի դիտարկումների շարունակականությունն ապահովելու համար»:eurekalert