Դիզվառելիքի համաշխարհային դեֆիցիտը խորանում է. նավթավերամշակման գործարանների աշխատանքի խափանումները սպառնում են ձմեռային շրջանին

Նավթամթերքի համաշխարհային շուկաները ձմռանը ընդառաջ հայտնվել են ծանր վիճակում, քանի որ Իրանում և Ուկրաինայում ընթացող պատերազմների հետևանքով նավթավերամշակման գործարանների աշխատանքի խափանումները համընկել են սեզոնային պահանջարկի աճի և պաշարների նվազման հետ։ Միջազգային էներգետիկ գործակալությունը (ՄԷԳ) իր սեպտեմբերյան զեկույցում նախազգուշացրել է, որ օգոստոսին նավթավերամշակման համաշխարհային ծավալները նախորդ տարվա համեմատ նվազել են օրական 4.2 միլիոն բարելով, և կանխատեսել է, որ 2026 թվականին այդ ցուցանիշը կկազմի օրական ընդամենը 81.5 միլիոն բարել, ինչը 2.6 միլիոնով պակաս է 2025 թվականի մակարդակից:aa+2

Այս ճգնաժամն արդեն ազդում է սպառողական շուկաների վրա։ Ֆրանսիայում սեպտեմբերի 18-ի դրությամբ բենզալցակայանների 11%-ում բենզին կամ դիզվառելիք չի եղել, ինչը նախորդ օրերի 9%-ի համեմատ աճ է գրանցել և նախագահ Էմանուել Մակրոնին ստիպել է արտահերթ հանդիպում անցկացնել։ Մեն նահանգում ջեռուցման նավթի գները նախորդ տարվա համեմատ աճել են 74%-ով՝ հասնելով մեկ գալոնի դիմաց 5.77 դոլարի, ինչը մոտ է նահանգի պատմական առավելագույնին։ ԱՄՆ խոշոր ավիաընկերությունները՝ ներառյալ United-ը ↗ 0.99%, American-ը ↗ 0.15% և Southwest-ը ↗ 1.59%, այս շաբաթ ներդրողներին հայտնել են, որ տարվա վերջին ամիսներին ավիավառելիքի թանկացման պատճառով նախատեսում են կրճատել ավելի էժան և քիչ շահութաբեր չվերթները:connexionfrance+4

Դիզվառելիքի ճգնաժամը խորանում է

Դիզվառելիքի և ավիավառելիքի շուկաները ամենաշատն են տուժում։ Rystad Energy-ի նավթային շուկաների վերլուծության գծով փոխնախագահ Ջանիվ Շահը նշել է, որ եվրոպական դիզվառելիքի մարժաները հասել են պատմական միջինի չորս-հինգապատիկին և վերջերս գրանցել են ռեկորդային մակարդակներ, ինչը պայմանավորված է «մատչելի նավթամթերքի համաշխարհային պակասով»։ Anadolu Agency-ի վկայակոչած ՄԷԳ-ի տվյալների համաձայն՝ փետրվարից օգոստոս ընկած ժամանակահատվածում Պարսից ծոցի երկրներից և Ռուսաստանից դիզվառելիքի և գազօյլի զուտ արտահանումը նվազել է օրական 1.6 միլիոն բարելով:aa

Ռուսաստանում նավթավերամշակման ակտիվությունը երրորդ եռամսյակում նախորդ տարվա համեմատ նվազել է օրական մոտ 1.2 միլիոն բարելով՝ էներգետիկ ենթակառուցվածքների վրա ուկրաինական հարձակումների պատճառով, մինչդեռ Մերձավոր Արևելքում արտադրությունը տարածաշրջանային հակամարտության պատճառով նվազել է օրական մոտ 1.7 միլիոն բարելով։ Reuters Thomson Reuters Corporation-ը ↘ 5.12% հայտնել է, որ ՄԷԳ-ն այժմ կանխատեսում է նավթի համաշխարհային մատակարարումների նվազում օրական 5.7 միլիոն բարելով այս տարի, իսկ Պարսից ծոցից մատակարարումների լիարժեք վերականգնումը հետաձգվել է մինչև 2027 թվականը:reuters+1

Սպառողներն ու արդյունաբերությունը զգում են ճնշումը

Խնդիրները դուրս են գալիս վառելիքի լցակայանների սահմաններից։ ԱՄՆ էներգետիկ օգնության տնօրենների ազգային ասոցիացիան գնահատում է, որ ԱՄՆ հյուսիսարևելյան տնային տնտեսությունները այս ձմռանը ջեռուցման նավթի վրա կծախսեն մոտ 2300 դոլար, ինչը 31%-ով ավելի է անցյալ տարվա համեմատ։ CNN-ի տվյալներով՝ ԱՄՆ չորս խոշոր ավիաընկերությունները ապրիլից հունիս ընկած ժամանակահատվածում վառելիքի համար վճարել են գրեթե 80%-ով ավելի, քան մեկ տարի առաջ:cnn+2

Montel-ի աշխարհաքաղաքական էներգետիկ վերլուծաբան Անդրես Կալան նախազգուշացրել է, որ դիզվառելիքը «հավանաբար կմնա ամենախոցելի շուկան ձմռան ընթացքում՝ սեզոնային պահանջարկի, ցածր պաշարների և նավթավերամշակման սահմանափակ հզորությունների պատճառով»։ Նրա խոսքով՝ եթե խափանումները շարունակվեն, էներգակիրների բարձր գների և աշխարհաքաղաքական անկայունության համադրությունը «կարող է մեծացնել անկայունությունը և մրցակցությունը համաշխարհային մակարդակով առկա նավթամթերքի համար»:aa