Newsletter Subscribe
Enter your email address below and subscribe to our newsletter
[forminator_form id="25163"]

nature.com:theconversation.com:nature.com+1:Ավստրալիայի ազգային գիտական գործակալության՝ CSIRO-ի չորս հոգանոց թիմը զրոյից վերամշակել է Event Horizon Telescope-ի (EHT) սկզբնական տվյալները և վերականգնել նույն օղակաձև սև խոռոչի ստվերը, որն առաջին անգամ ցուցադրվել էր 2019 թվականին։ Նոյեմբերի 11-ին Nature ամսագրում հրապարակված արդյունքը պատասխանում է այն հետազոտողներին, ովքեր պնդում էին, որ օղակը պատկերի մշակման արտեֆակտ է։ Ինչպես հայտնում է New Scientist-ը, սա նաև ամրապնդում է այն ապացույցները, որ Այնշտայնի ընդհանուր հարաբերականության տեսությունը ճշգրիտ նկարագրում է սև խոռոչի շուրջ տարածություն-ժամանակը։newscientist.com+1
Հոդվածի հեղինակներն են Սամուել Լայը, Նիթյանանդան Թյագարաջանը, Օ. Այվի Վոնգը և Ֆոյվոս Դիակոգիանիսը։ Նրանք հայտնում են, որ իրենց վերակառուցումը «միանշանակ» վերարտադրում է մի օղակ, որի անկյունային տրամագիծը կազմում է 42.2 ± 1.5 միկրոանկյունային վայրկյան։ Հետազոտության համաձայն՝ այդ չափը համապատասխանում է մոտ 6.5 միլիարդ արեգակնային զանգված ունեցող սև խոռոչին, որը դիտվում է իր շիթի ուղղությունից մոտ 20 աստիճան շեղումով։nature.com
EHT-ը միավորում է ռադիոաստղադիտակները ամբողջ աշխարհում՝ ստեղծելով Երկրի չափի վիրտուալ աստղադիտակ։ Սակայն այն ունի ընդամենը մի քանի կայան, և մթնոլորտը խեղաթյուրում է ազդանշանները շատ կարճ ալիքների երկարության վրա։ «Այն ունի ընդամենը մի քանի աստղադիտակ, որոնք ցրված են ամբողջ աշխարհում, ինչը չափումների մեջ մեծ բացեր է թողնում, որոնք պատկերման ալգորիթմը պետք է լրացնի», — ասել է Թյագարաջանը New Scientist-ին։newscientist.com
Ստանդարտ մեթոդը համատեղում է աստղադիտակների զույգերի չափումները։ CSIRO-ի թիմը փոխարենը օգտագործել է «փակ ինվարիանտներ» կոչվող մեծություններ, որոնք կառուցված են միանգամից երեք աստղադիտակների հիման վրա և չեզոքացնում են սարքավորումների ու մթնոլորտի սխալները։ Այնուհետև նրանք այս տվյալները մուտքագրել են GenDIReCT կոչվող մեքենայական ուսուցման պատկերման մեթոդի մեջ, որը վարժեցրել են կատուների, շների և մեքենաների առօրյա նկարների վրա, որպեսզի այն «գաղափար չունենա, թե ինչպիսին է սև խոռոչը», գրել են Լայը և Թյագարաջանը The Conversation-ում։ Թիմը կողպել է իր ընթացակարգը 2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ին M87-ի տվյալների վրա գործարկելուց առաջ։ Ավանդական վիճակագրության վրա հիմնված երկրորդ մեթոդը նույն կառուցվածքն է տվել։theconversation.com
2022 թվականից սկսած՝ Կոբեի համալսարանի աստղաֆիզիկոս Ջունիչիրո Մակինոն և նրա գործընկերները կիրառել են EHT-ի սեփական տեխնիկաներից մեկը՝ մի փոքր այլ ենթադրություններով։ Nature-ի նորությունների թիմը նշել է, որ նրանց արդյունքը ցույց է տվել ռադիոճառագայթման բիծ, այլ ոչ թե օղակ։ Նոր պատկերները տրամագծով և ընդհանուր կողմնորոշմամբ համընկնում են EHT-ի արդյունքներին։ Հեղինակների խոսքով՝ դրանք տարբերվում են ավելի մանր դետալներով, ինչպիսիք են օղակի լայնությունը և օղակի շուրջ պայծառության տատանումները։nature.com+1
«Սա EHT պատկերի առաջին իսկապես անկախ վավերացումն է, որը կարևոր քայլ է գիտական գործընթացում», — ասել է Լայը CSIRO-ի հայտարարության մեջ՝ հավելելով, որ առաջադրանքը «նման էր ձեր բակում կանգնելուն և լուսնի վրա գտնվող դոնաթի լուսանկարը անելու փորձին»։phys.org
EHT համագործակցության տնօրեն Լորան Լուինարը ողջունել է հետազոտությունը։ «Չափազանց գոհացուցիչ է տեսնել, որ GenDIReCT-ը՝ էլեգանտ և լիովին անկախ մեթոդը, վերականգնում է M87*-ի օղակաձև կառուցվածքը մի քանի տարվա ընթացքում, ինչը հիանալի համընկնում է EHT համագործակցության հրապարակված արդյունքների հետ», — ասել է նա։csiro.au