ԱՀԿ-ի զեկույցը բացահայտում է կրծքագեղձի քաղցկեղից փրկվելու հնարավորությունների հսկայական անհավասարությունը

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը հուլիսի 8-ին հրապարակեց կրծքագեղձի քաղցկեղից փրկվելու առաջին գլոբալ գնահատականները, որոնք ցույց են տալիս, որ հիվանդությունից փրկվելու կնոջ հնարավորությունը մեծապես կախված է նրանից, թե որտեղ է նա ապրում և որքան է նրա երկրի եկամուտը: Տվյալները, որոնք հրապարակվել են «ԱՀԿ-ի քաղցկեղի գլոբալ կարգավիճակի զեկույց 2026»-ի հետ միասին, ցույց են տվել, որ հնգամյա գոյատևման ցուցանիշները տատանվում են ԱՀԿ-ի Աֆրիկյան տարածաշրջանում միջինը 39,1%-ից մինչև ԱՀԿ-ի Ամերիկյան տարածաշրջանում 88,5%-ը:iarc.who+1

Քաղցկեղի հետազոտությունների միջազգային գործակալության հետազոտողների կողմից պատրաստված և Nature Medicine-ում հրապարակված արդյունքները գնահատել են բնակչության գոյատևումը այն կանանց համար, որոնց մոտ կրծքագեղձի քաղցկեղ է ախտորոշվել 2017-2021 թվականներին ԱՀԿ-ի 194 անդամ երկրներում: Ըստ ԱՀԿ-ի՝ մինչ բարձր եկամուտ ունեցող երկրներում կրծքագեղձի քաղցկեղով կանանց 87%-ը ապրում է առնվազն հինգ տարի, ցածր եկամուտ ունեցող երկրներում այդ ցուցանիշը կազմում է ընդամենը մոտ 42%:who+2

Աճող գլոբալ բեռ

2024 թվականին կրծքագեղձի քաղցկեղը գլոբալ մասշտաբով առաջացրել է մոտ 694,000 մահվան դեպք, որոնց մոտ 70%-ը տեղի է ունեցել ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրներում: Գոյատևման գնահատականները հրապարակվել են ԱՀԿ-ի ավելի լայն գնահատման շրջանակներում, որը նախազգուշացնում է, որ առանց հրատապ գործողությունների՝ քաղցկեղի տարեկան դեպքերը ամբողջ աշխարհում մինչև 2050 թվականը կարող են հասնել գրեթե 35 միլիոնի:news.un+2

«Այն, թե արդյոք մարդը կփրկվի քաղցկեղից, երբեք չպետք է կախված լինի նրանից, թե որտեղ է նա ծնվել կամ ինչ եկամուտ ունի», — ասել է ԱՀԿ-ի գլխավոր տնօրեն դոկտոր Թեդրոս Ադհանոմ Գեբրեյեսուսը: «Այս զեկույցում փաստագրված անհավասարությունները անխուսափելի չեն. դրանք ընտրության հետևանք են, և դրանք կարող են վերացվել ավելի ուժեղ և միասնական գործողությունների միջոցով»:who

Խնամքի խոչընդոտները

Զեկույցը բացահայտել է քաղցկեղի դեմ անհրաժեշտ դեղամիջոցների հասանելիության հարցում առկա կտրուկ բացերը. քաղցկեղի դեմ առաջնահերթ 20 դեղամիջոցների հասանելիությունը ցածր և միջինից ցածր եկամուտ ունեցող երկրներում տատանվում է ընդամենը 9%-ից 54%-ի սահմաններում՝ բարձր եկամուտ ունեցող երկրների 68%-ից 94%-ի համեմատ: Երկրների մեկ երրորդից պակասն է ներկայումս ներառում քաղցկեղի բուժումը իրենց համընդհանուր առողջապահական փաթեթներում:who

Գոյատևման տվյալներն այժմ հիմք են ծառայում ԱՀԿ-ի «Կրծքագեղձի քաղցկեղի դեմ պայքարի գլոբալ նախաձեռնության» համար, որը նպատակ է դրել մինչև 2040 թվականը ախտորոշել ինվազիվ կրծքագեղձի քաղցկեղի առնվազն 60%-ը I կամ II փուլում, ավարտել ախտորոշիչ գնահատումը 60 օրվա ընթացքում և ապահովել, որ հիվանդների առնվազն 80%-ը ավարտի բուժումը:iarc.who

Կանխարգելում և առաջընթացի ուղին

Ամբողջ աշխարհում քաղցկեղի դեպքերի գրեթե տասից չորսը կապված են կանխարգելելի ռիսկի գործոնների հետ, ներառյալ վարակները, ծխախոտի օգտագործումը, ալկոհոլի օգտագործումը և մարմնի զանգվածի բարձր ինդեքսը: 2010 թվականից ի վեր ծխախոտի օգտագործումը նվազել է 27%-ով, և երկրների 82%-ն այժմ ունի քաղցկեղի վերահսկման ազգային պլաններ՝ 2010 թվականի 50%-ի համեմատ: Սակայն ԱՀԿ-ն նախազգուշացրել է, որ առաջընթացը բավական արագ չի վերածվում գործողությունների, հատկապես ցածր եկամուտ ունեցող միջավայրերում, որտեղ քաղցկեղից մահացությունը մնում է անհամաչափ բարձր:healthpolicy-watch+1