2025 թվականին ջերմոցային գազերի և ծովի մակարդակի ռեկորդային ցուցանիշներ են գրանցվել

Ամերիկյան օդերևութաբանական ընկերությունը երկուշաբթի հրապարակեց իր 36-րդ ամենամյա «Կլիմայի վիճակի մասին» զեկույցը՝ հաստատելով, որ 2025 թվականին ջերմոցային գազերի կոնցենտրացիան, համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակը և ջերմային պարունակությունը հասել են ռեկորդային բարձր մակարդակի։ Գրախոսվող այս զեկույցը, որը պատրաստվել է 60 երկրների 625 գիտնականների մասնակցությամբ, մոլորակի կլիմայական ցուցանիշների ամենաընդգրկուն տարեկան գնահատականն է:eurekalert+1

Ածխաթթու գազի մակարդակը 2025 թվականին գլոբալ միջին հաշվարկով հասել է միլիոնից 425.6 մասի, ինչը 53%-ով ավելի է նախաարդյունաբերական շրջանի մոտավորապես 278 մասից։ Հանածո վառելիքի արտանետումները նույնպես հասել են ռեկորդային մակարդակի՝ տարեկան գնահատվելով 10.3 պետագրամ ածխածին, ինչը երեք անգամ գերազանցում է 1960-ականների ցուցանիշները:eurekalert

Տաքացում և օվկիանոսային ռեկորդներ

2025 թվականի գլոբալ միջին ջերմաստիճանը դասվել է պատմության երեք ամենատաք տարիների շարքին՝ 1800-ականների կեսերից սկսած տվյալների հիման վրա։ Զեկույցում օգտագործված հինգ հիմնական գլոբալ ջերմաստիճանային տվյալների բազաները համակարծիք են, որ վերջին 11 տարիները՝ 2015-ից 2025 թվականները, եղել են ամենատաքը պատմության մեջ։ Հատկանշական է, որ 2025 թվականը ամենատաք տարին էր, երբ Էլ Նինյոյի պայմաններ չեն եղել:eurekalert

Օվկիանոսները շարունակել են կլանել ջերմոցային գազերի կողմից պահպանվող ավելցուկային ջերմության հիմնական մասը։ Օվկիանոսի ջերմային պարունակությունը՝ չափված մակերևույթից մինչև 2000 մետր խորություն, հասել է նոր ռեկորդի։ Համաշխարհային օվկիանոսի միջին մակարդակը 14-րդ տարին անընդմեջ ռեկորդային բարձր է եղել՝ հասնելով 1993 թվականի միջինից մոտ 111.2 միլիմետր բարձրության, երբ սկսվել են արբանյակային չափումները։ Օդերևութաբանության համաշխարհային կազմակերպության կլիմայական զեկույցը նույնպես նշում է, որ վերջին երկու տասնամյակում օվկիանոսը ամեն տարի կլանում է մարդկության տարեկան էներգիայի սպառմանը համարժեք մոտ 18 անգամ ավելի էներգիա:wmo+1

Սառույցի հալոցք և ծայրահեղ եղանակային պայմաններ

Արկտիկայում գրանցվել է 126-ամյա պատմության մեջ երկրորդ ամենատաք տարին, ընդ որում՝ մակերևութային օդի ջերմաստիճանը բարձրացել է գլոբալ միջինից մոտ երեք անգամ արագ։ 2025 թվականին Արկտիկայի ծովային սառույցի առավելագույն տարածքը եղել է ամենացածրը 47-ամյա դիտարկումների ընթացքում, իսկ չորս տարեկանից ավելի հին սառույցը գրեթե անհետացել է. 2025 թվականի սեպտեմբերին մնացել էր ընդամենը 95,000 քառակուսի կիլոմետր՝ 1980-ականների 1.5 միլիոն քառակուսի կիլոմետրի համեմատ:eurekalert

Անտարկտիդայում 1979 թվականից ի վեր գրանցվել է ամենատաք տարին, իսկ ցամաքային սառցադաշտերը սառույց են կորցրել 38-րդ տարին անընդմեջ, ընդ որում՝ 1976 թվականից ի վեր սառցադաշտերի ընդհանուր կորստի մոտ 41%-ը տեղի է ունեցել միայն վերջին տասնամյակում:eurekalert

Արևադարձային ցիկլոնների ակտիվությունը միջինից բարձր է եղել. գրանցվել է 97 անվանակոչված փոթորիկ՝ 1991-2020 թվականների 87-ի միջին ցուցանիշի համեմատ։ «Մելիսա» փոթորիկը դարձավ Ատլանտյան օվկիանոսի ամենաուժեղ փոթորիկներից մեկը՝ Ջամայկայում ցամաք դուրս գալով որպես 5-րդ կատեգորիայի փոթորիկ՝ ժամում 190 մղոն առավելագույն կայուն քամիներով, ինչը պատճառեց 95 մարդու մահ և առնվազն 12.2 միլիարդ դոլարի վնաս:eurekalert

«Սա կարելի է համեմատել բժշկի կողմից ձեր տարեկան առողջական զննման հետ», — ասել է AMS-ի նախագահ Ալան Սիլսը։ «Կլիմայի վիճակի մասին զեկույցը կապված է բոլոր էկոհամակարգերի առողջության հետ»:eurekalert