Trump samþykkir til bráðabirgða að leyfa Sádi-Arabíu að auðga úran án hefðbundins eftirlits

Ríkisstjórn Trumps hefur samþykkt til bráðabirgða að leyfa Sádi-Arabíu að auðga úran án þess að krefjast þess að konungsríkið undirgangist alþjóðlegt eftirlit sem ætlað er að koma í veg fyrir þróun kjarnorkuvopna. Þetta kemur fram í frétt CNN sem birt var á föstudag og byggir á heimildarmönnum og skjölum sem miðillinn hefur undir höndum.krdo+1

Drög að kjarnorkusamkomulaginu, sem kveður á um stuðning Bandaríkjanna við kjarnorkuáætlun Sádi-Arabíu í borgaralegum tilgangi, hafa beðið undirskriftar Donalds Trump Bandaríkjaforseta síðan samningaviðræðum lauk í október 2025. Þrátt fyrir að margir mánuðir séu liðnir hefur samkomulagið ekki verið sent til Bandaríkjaþings til lögboðinnar 90 daga rýni, að sögn fjögurra heimildarmanna CNN.krdo

Samkomulag án „gullstaðalsins“

Samkomulagið, svokallaður 123-samningur samkvæmt lögum um kjarnorku, á að þjóna sem lagarammi fyrir bandarísk fyrirtæki eða stjórnvöld til að flytja kjarnorkuefni og tækni til borgaralegrar kjarnorkuáætlunar Sádi-Arabíu. Það krefst þess hins vegar ekki að konungsríkið undirgangist viðbótarbókun IAEA, sem er staðlaður og strangari eftirlitssamningur er veitir eftirlitsmönnum rýmri heimildir til að staðfesta friðsamlega nýtingu kjarnorku. Þetta kemur fram í undanþágu sem lögð var fyrir þingið seint á árinu 2025 og í bréfi utanríkisráðuneytisins til þingmanna í maí 2026.armscontrol+1

Þess í stað yrði eftirlitinu háttað með tvíhliða samningi milli Bandaríkjanna og Sádi-Arabíu sem, „með aðkomu“ IAEA, myndi beita „viðbótareftirliti og sannprófunarráðstöfunum á þeim sviðum samstarfsins sem eru viðkvæmust fyrir útbreiðslu kjarnorkuvopna“, þar á meðal við auðgun, umbreytingu, eldsneytisframleiðslu og endurvinnslu.krdo+1

Sérfræðingar í afvopnunarmálum hafa lýst yfir þungum áhyggjum. Kelsey Davenport hjá Arms Control Association skrifaði að orðalag samningsins benti „sterklega til þess“ að Sádi-Arabía fengi „leið til að auðga úran með einhverjum hætti eða aðgang að þekkingu á auðgun“.ynetnews+1

Þingrýni fram undan

Framhald málsins veltur á því hvort og hvenær Hvíta húsið sendir samkomulagið til þingsins. Reuters greindi fyrst frá því í febrúar 2026 að ríkisstjórnin hefði upplýst þingmenn um að hún stefndi að samkomulaginu án hefðbundinna varna gegn útbreiðslu kjarnorkuvopna. Í nóvember 2025, þegar krónprinsinn Mohammed bin Salman heimsótti Washington, tilkynnti Hvíta húsið að samningaviðræðum væri lokið og lýsti rammanum sem „lagalegum grundvelli fyrir áratugalangt samstarf um kjarnorku upp á marga milljarða dollara“.ans+2

Þegar samkomulagið hefur verið lagt fram hefur þingið 90 daga til að rýna það. Samkomulagið tekur gildi nema báðar deildir þingsins samþykki ályktun þess efnis að hafna því. Þingmenn Demókrataflokksins hafa þegar hvatt ríkisstjórnina til að krefjast „gullstaðalsins“ í öryggismálum, sem myndi banna auðgun og endurvinnslu.responsiblestatecraft+2

Gagnrýnendur samningsins vara við því að ef Sádi-Arabíu verði leyft að auðga úran, á sama tíma og þrýst er á Íran að láta af kjarnorkuáætlun sinni, sendi það misvísandi skilaboð og hætta sé á að það hleypi af stað kjarnorkuvopnakapphlaupi í Miðausturlöndum.ynetnews+1