Հնագետները օգտագործում են արհեստական բանականությունը Պոմպեյի ժայթքման զոհի վերակառուցման համար

Իտալացի հնագետներն առաջին անգամ օգտագործել են արհեստական բանականություն՝ վերակառուցելու համար մ.թ. 79 թվականին Վեզուվ լեռան ժայթքման հետևանքով զոհված տղամարդու արտաքինը, ինչը վառ պատկերացում է տալիս այն աղետի մասին, որը թաղեց հին հռոմեական Պոմպեյ քաղաքը:

Արհեստական բանականության միջոցով ստեղծված պատկերը, որը երկուշաբթի օրը հրապարակվել է Պոմպեյի հնագիտական այգու կողմից, պատկերում է մի տղամարդու, որը թաքնվում է՝ գլխին պահելով մեծ տերակոտե հավանգ, իսկ ֆոնին երևում է ժայթքող Վեզուվը: Մահվան պահին տղամարդու մոտ եղել են կերամիկական յուղի լամպ և 10 բրոնզե մետաղադրամ:internazionale+3

Դեպի ծով փախչող տղամարդը

Վերակառուցումը հիմնված է Պոմպեյի հարավային դարպասներից մեկի մոտ՝ Պորտա Ստաբիա նեկրոպոլիսում վերջերս հայտնաբերված չափահաս տղամարդու մնացորդների վրա: Հնագետները կարծում են, որ տղամարդը զոհվել է ժայթքման երկրորդ օրվա վաղ ժամերին՝ հրաբխային ապարների տարափից, երբ փորձում էր փախչել դեպի ծով: Նրա մարմնի կողքին հայտնաբերված հավանգը, որի վրա երևում են հարվածների հետքեր, ենթադրաբար օգտագործվել է որպես գլխի ժամանակավոր պաշտպանություն:finestresullarte+2

Նրա հուսահատ իմպրովիզացիան արձագանքում է ժայթքման ականատեսների վկայություններին: Ինչպես նշել է Պոմպեյի հնագիտական այգին, այս ժեստը հիշեցնում է Պլինիոս Կրտսերի նամակում նկարագրվածը. փախչող բնակիչները գլխներին կապում էին իրեր կամ բարձեր՝ հրաբխային նյութերից պաշտպանվելու համար:finestresullarte

Մնացորդները հայտնաբերվել են երկրորդ՝ ավելի երիտասարդ տղամարդու մնացորդների կողքին, որը, հավանաբար, ավելի ուշ է մահացել պիրոկլաստիկ հոսքից՝ մոխրի և թունավոր գազերի այրող ամպից, երբ նույնպես փորձում էր փախչել:finestresullarte

Արհեստական բանականությունը որպես գործիք, ոչ թե փոխարինող

Թվային մոդելը ստեղծվել է Պոմպեյի հնագիտական այգու և Պադովայի համալսարանի թվային մշակութային ժառանգության լաբորատորիայի համագործակցությամբ՝ համատեղելով արհեստական բանականության ծրագրակազմը լուսանկարների խմբագրման տեխնիկայի հետ: Այգու տնօրեն Գաբրիել Ցուխտրիգելը տեխնոլոգիան անհրաժեշտ է անվանել Պոմպեյի հնագիտական տվյալների հսկայական մասշտաբը կառավարելու համար. «Միայն արհեստական բանականության օգնությամբ մենք կկարողանանք պատշաճ կերպով պաշտպանել և բարելավել այն»:finestresullarte

Լուչիանո Ֆլորիդին՝ Եյլի թվային էթիկայի կենտրոնի հիմնադիր տնօրենը, զգուշավոր աջակցություն է հայտնել: «Արհեստական բանականությունը չի փոխարինում հնագետին: Նրա վերահսկողության ներքո այն ընդլայնում և խորացնում է նրա ներուժը», – ասել է նա՝ միաժամանակ զգուշացնելով. «Արհեստական բանականությունը արտադրում է վարկածներ, ոչ թե ճշմարտություն: Վարկածները պետք է վերանայվեն, քննարկվեն, ուղղվեն, լրացվեն և հաստատվեն: Գիտական պատասխանատվությունը չի պատվիրակվում»:finestresullarte

Պադովայի համալսարանի պրոֆեսոր Յակոպո Բոնետոն կրկնել է այս միտքը՝ նախագիծն անվանելով հնագիտության մեջ արհեստական բանականության դերի արտացոլում. «տեխնոլոգիա, որը կարող է նպաստել մեկնաբանական մոդելների ստեղծմանը … բայց որը պահանջում է վերահսկվող և մեթոդաբանորեն հիմնավորված օգտագործում»:finestresullarte