CSIRO analizi 2019 tarihli M87 kara delik halka görüntüsünü doğruladı

Avustralya'nın ulusal bilim ajansı CSIRO'daki dört kişilik bir ekip, orijinal Event Horizon Telescope (EHT) verilerini sıfırdan işledi ve ilk kez 2019'da gösterilen aynı halka şeklindeki kara delik gölgesini yeniden elde etti. 11 Kasım'da Nature dergisinde yayımlanan sonuç, halkanın görüntü işleme sürecinden kaynaklanan bir hata olduğunu savunan araştırmacılara yanıt veriyor. New Scientist'in haberine göre bu durum, Einstein'ın genel görelilik teorisinin bir kara deliğin etrafındaki uzay-zamanı doğru bir şekilde tanımladığına dair kanıtları da güçlendiriyor.newscientist.com+1

Makalenin yazarları Samuel Lai, Nithyanandan Thyagarajan, O. Ivy Wong ve Foivos Diakogiannis. Yeniden yapılandırmalarının, 42.2 ± 1.5 mikroark saniyelik açısal çapa sahip bir halkayı "tartışmasız" bir şekilde yeniden ürettiğini bildiriyorlar. Çalışmaya göre bu boyut, yaklaşık 6.5 milyar güneş kütlesine sahip, jetine yaklaşık 20 derece açıdan bakılan bir kara deliğe karşılık geliyor.nature.com

Çiftler yerine üçlüler

EHT, dünya çapındaki radyo çanaklarını Dünya büyüklüğünde sanal bir teleskopta birleştiriyor. Ancak sadece birkaç istasyona sahip ve atmosfer, çok kısa dalga boylarındaki sinyalleri bozuyor. Thyagarajan, New Scientist'e verdiği demeçte, "Dünyanın dört bir yanına yayılmış sadece birkaç teleskobu var, bu da ölçümlerinde görüntüleme algoritmasının doldurması gereken büyük boşluklar bırakıyor" dedi.newscientist.com

Standart yöntem, teleskop çiftlerinden gelen ölçümleri birleştiriyor. CSIRO ekibi ise bunun yerine, üç teleskoptan aynı anda oluşturulan ve cihazlardan ve atmosferden kaynaklanan hataları ortadan kaldıran "kapalı değişmezler" (closure invariants) adlı miktarları kullandı. Daha sonra bu verileri, kedi, köpek ve araba gibi günlük nesnelerin resimleriyle eğittikleri GenDIReCT adlı bir makine öğrenimi görüntüleme yöntemine beslediler; böylece sistemin "kara deliğin neye benzediğine dair hiçbir fikri yoktu," diye yazdı Lai ve Thyagarajan, The Conversation'da. Ekip, prosedürünü 4 Aralık 2025'te M87 verileri üzerinde çalıştırmadan önce kilitledi. Geleneksel istatistiklere dayanan ikinci bir yöntem de aynı yapıyı üretti.theconversation.com

Şüphecilere yanıt

2022'den başlayarak, Kobe Üniversitesi astrofizikçisi Junichiro Makino ve meslektaşları, EHT'nin kendi tekniklerinden birini biraz farklı varsayımlarla uyguladılar. Nature'ın haber ekibi, sonuçlarının bir halka yerine radyo emisyonundan oluşan bir leke gösterdiğini belirtti. Yeni görüntüler, çap ve genel yönelim açısından EHT sonuçlarıyla eşleşiyor. Yazarlar, görüntülerin halka genişliği ve halkanın etrafındaki parlaklık değişimi gibi daha ince detaylarda farklılık gösterdiğini ifade etti.nature.com+1

Lai, CSIRO açıklamasında, "Bu, EHT görüntüsünün ilk gerçek bağımsız doğrulamasıdır ve bilimsel süreçte önemli bir adımdır" dedi ve görevin "arka bahçenizde durup aydaki bir çöreğin fotoğrafını çekmeye çalışmak gibi" olduğunu ekledi.phys.org

EHT İşbirliği direktörü Laurent Loinard çalışmayı memnuniyetle karşıladı. Loinard, "Zarif ve tamamen bağımsız bir yöntem olan GenDIReCT'in, M87*'nin halka yapısını birkaç yıl boyunca EHT İşbirliği'nin yayımlanan sonuçlarıyla mükemmel bir uyum içinde kurtardığını görmek son derece memnuniyet verici" dedi.csiro.au