CSIRO-ს ხელახალმა ანალიზმა 2019 წლის M87 შავი ხვრელის რგოლისებრი გამოსახულება დაადასტურა

ავსტრალიის ეროვნული სამეცნიერო სააგენტოს, CSIRO-ს ოთხკაციანმა ჯგუფმა Event Horizon Telescope-ის (EHT) ორიგინალური მონაცემები თავიდან დაამუშავა და აღადგინა იგივე რგოლისებრი შავი ხვრელის ჩრდილი, რომელიც პირველად 2019 წელს გამოჩნდა. 11 ნოემბერს ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნებული შედეგი პასუხობს იმ მკვლევარებს, რომლებიც ამტკიცებდნენ, რომ რგოლი გამოსახულების დამუშავების არტეფაქტი იყო. როგორც New Scientist-ი იტყობინება, ეს ასევე ამყარებს მტკიცებულებებს იმისა, რომ აინშტაინის ფარდობითობის ზოგადი თეორია ზუსტად აღწერს შავი ხვრელის გარშემო არსებულ სივრცე-დროს.newscientist.com+1

ნაშრომის ავტორები არიან სამუელ ლაი, ნიტიანანდან ტიაგარაჯანი, ო. აივი ვონგი და ფოივოს დიაკოგიანისი. ისინი იუწყებიან, რომ მათმა რეკონსტრუქციამ "ცალსახად" აღადგინა რგოლი, რომლის კუთხური დიამეტრი 42.2 ± 1.5 მიკროკუთხური წამია. კვლევის თანახმად, ეს ზომა შეესაბამება დაახლოებით 6.5 მილიარდი მზის მასის მქონე შავ ხვრელს, რომელიც დაახლოებით 20 გრადუსით არის დახრილი მისი ჭავლის მიმართულებიდან.nature.com

წყვილების ნაცვლად სამეულები

EHT აერთიანებს რადიოტელესკოპებს მთელი მსოფლიოს მასშტაბით დედამიწის ზომის ვირტუალურ ტელესკოპად. თუმცა, მას მხოლოდ რამდენიმე სადგური აქვს და ატმოსფერო ამახინჯებს სიგნალებს ძალიან მოკლე ტალღის სიგრძეზე. "მას აქვს მხოლოდ რამდენიმე ტელესკოპი, რომლებიც გაფანტულია მთელ მსოფლიოში, რაც ზომვებში დიდ ხარვეზებს ტოვებს, რომელთა შევსებაც გამოსახულების ალგორითმს უწევს," განუცხადა ტიაგარაჯანმა New Scientist-ს.newscientist.com

სტანდარტული მეთოდი აერთიანებს ტელესკოპების წყვილების გაზომვებს. CSIRO-ს გუნდმა ამის ნაცვლად გამოიყენა სიდიდეები, რომლებსაც "დახურულ ინვარიანტებს" უწოდებენ, რომლებიც სამი ტელესკოპის მონაცემებზეა დაფუძნებული და ანეიტრალებს ხელსაწყოებისა და ატმოსფეროს შეცდომებს. შემდეგ მათ ეს მონაცემები მიაწოდეს მანქანური სწავლების მეთოდს, სახელად GenDIReCT, რომელიც გაწვრთნეს კატების, ძაღლებისა და მანქანების ყოველდღიურ ფოტოებზე, რათა მას "წარმოდგენა არ ჰქონოდა, როგორ გამოიყურებოდა შავი ხვრელი," წერენ ლაი და ტიაგარაჯანი The Conversation-ში. გუნდმა პროცედურა დააფიქსირა 2025 წლის 4 დეკემბერს M87-ის მონაცემებზე გაშვებამდე. ტრადიციულ სტატისტიკაზე დაფუძნებულმა მეორე მეთოდმა იგივე სტრუქტურა აჩვენა.theconversation.com

პასუხი სკეპტიკოსებს

2022 წლიდან კობეს უნივერსიტეტის ასტროფიზიკოსმა ჯუნიჩირო მაკინომ და მისმა კოლეგებმა გამოიყენეს EHT-ის ერთ-ერთი ტექნიკა ოდნავ განსხვავებული დაშვებებით. Nature-ის ახალი ამბების გუნდის ცნობით, მათმა შედეგმა რგოლის ნაცვლად რადიოემისიის ლაქა აჩვენა. ახალი გამოსახულებები დიამეტრითა და საერთო ორიენტაციით ემთხვევა EHT-ის შედეგებს. ავტორების თქმით, ისინი განსხვავდებიან უფრო წვრილმანი დეტალებით, როგორიცაა რგოლის სიგანე და სიკაშკაშის ცვალებადობა რგოლის გარშემო.nature.com+1

"ეს არის EHT-ის გამოსახულების პირველი ჭეშმარიტად დამოუკიდებელი ვალიდაცია, რაც სამეცნიერო პროცესში მნიშვნელოვანი ნაბიჯია," განაცხადა ლაიმ CSIRO-ს განცხადებაში და დასძინა, რომ ეს დავალება "ჰგავდა საკუთარ ეზოში დგომას და მთვარეზე არსებული დონატის ფოტოს გადაღების მცდელობას."phys.org

EHT-ის თანამშრომლობის დირექტორმა ლორან ლუინარმა მიესალმა კვლევას. "უკიდურესად სასიამოვნოა იმის დანახვა, რომ GenDIReCT, ელეგანტური და სრულიად დამოუკიდებელი მეთოდი, აღადგენს M87*-ის რგოლის სტრუქტურას რამდენიმე წლის განმავლობაში, რაც შესანიშნავად ემთხვევა EHT-ის თანამშრომლობის გამოქვეყნებულ შედეგებს," თქვა მან.csiro.au