İran savaşı petrolü vurdu, küresel emisyonlar düşüşe geçiyor

Fosil yakıtlardan kaynaklanan küresel karbondioksit emisyonları, 2020 pandemisinden bu yana ilk kez bu yıl düşüş yolunda. Bilim insanları, temel nedenin temiz enerjiye kalıcı bir geçiş değil, İran savaşının yarattığı petrol şoku olduğunu söylüyor. 2026 Küresel Karbon Bütçesi, fosil CO2 emisyonlarının %0.4 düşüşle 38.2 milyar tona gerileyeceğini öngörüyor. Ormansızlaşma ve diğer arazi kullanımlarını içeren toplam emisyonların ise rekor kırması bekleniyor.livescience.com+1

Çalışma, Earth System Science Data'da ön baskı olarak yayımlandı. 2026 için yapılan ön tahminler %1.5 düşüş ile %0.6 artış arasında değişiyor, bu nedenle küçük bir artış hala mümkün. Bulgular, Türkiye'nin Antalya şehrinde başlayan COP31 iklim zirvesiyle eş zamanlı olarak açıklandı.carbonbrief.org+2

Düşüşün arkasında petrol var

Petrol kaynaklı emisyonların %1.9 düşmesi öngörülüyor. Araştırmacılar bunu, İran çatışması ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının neden olduğu enerji şokuna bağlıyor. Kömür emisyonlarının %0.6 artması, gaz emisyonlarının ise yatay seyretmesi bekleniyor. CICERO iklim araştırma merkezinden ortak yazar Robbie Andrew, Gizmodo'ya verdiği demeçte, "2026'daki düşüşün ana itici gücünün Orta Doğu'daki olayların getirdiği enerji arz kısıtlamaları olduğunu görüyoruz" dedi ve düşüşü "kısa vadeli bir sapma" olarak nitelendirdi.gizmodo.com+1

Temiz enerji de rol oynadı. Bu yılki enerji talebi artışının üçte ikisi güneş, rüzgar ve elektrikli araçlarla karşılanıyor. Ortak yazar Judith Hauck, "sadece enerji kriziyle birlikte" emisyon değişiminin negatife döndüğünü belirtti. Çatışma sona erdiğinde bir toparlanma bekliyor.phys.org+1

Hindistan ters yönde ilerliyor

Fosil emisyonların Çin'de %0.9, ABD'de %1.3, Avrupa Birliği'nde %1.5 ve Japonya'da %1 düşmesi öngörülüyor. Hindistan'da ise %4.4'lük bir artış bekleniyor. Bu, Hindistan'ın son on yıldaki yıllık ortalama %3.5'lik büyüme hızından daha yüksek. Petrol emisyonlarının tüm büyük bölgelerde düşmesi beklenirken, en büyük düşüşün %4.6 ile Çin'de olması öngörülüyor.abc.net.au+1

Toplam emisyonlar hala artıyor

Turba yangınları, ormansızlaşma ve kurak El Niño koşullarıyla bağlantılı orman yangınları, arazi kullanımından kaynaklanan emisyonları yukarı çekiyor. Sonuç olarak, toplam CO2 emisyonlarının 2025'teki 42.8 milyar tondan 2026'da 43.3 milyar tona çıkması bekleniyor. Atmosferik CO2'nin 2.2 ppm artışla 427.7 ppm'e ulaşması öngörülüyor ki bu, sanayi öncesi seviyelerin %54 üzerinde. Dünyanın ısınmanın 1.5 dereceyi geçmemesi için sadece 150 milyar ton daha emisyon hakkı kaldı. Mevcut hızla bu, dört yıldan kısa sürede tükenecek.essd.copernicus.org+2

Çalışmayı yöneten Exeter Üniversitesi'nden Pierre Friedlingstein, "Fosil CO2 emisyonlarındaki düşüş cesaret verici, ancak kısmen jeopolitik şoklarla tetiklenen bir azalma sürdürülebilir bir iklim çözümü değildir" dedi.phys.org