ირანის ომის გამო ნავთობზე მოთხოვნა შემცირდა, რაც გლობალურ ემისიებს შეამცირებს

წიაღისეული საწვავიდან მიღებული ნახშირორჟანგის გლობალური ემისიები წელს, 2020 წლის პანდემიის შემდეგ პირველად, კლებას იწყებს. მეცნიერები აცხადებენ, რომ ამის მთავარი მიზეზი ირანის ომით გამოწვეული ნავთობის შოკი და არა სუფთა ენერგიაზე გადასვლაა. 2026 წლის გლობალური ნახშირბადის ბიუჯეტის პროგნოზით, წიაღისეული CO2-ის ემისიები 0.4%-ით, 38.2 მილიარდ ტონამდე შემცირდება. თუმცა, საერთო ემისიები, რომელიც ტყეების გაჩეხვასა და მიწათსარგებლობას მოიცავს, კვლავ რეკორდულ მაჩვენებელს მიაღწევს.livescience.com+1

კვლევა წინასწარი სახით Earth System Science Data-ში გამოქვეყნდა. 2026 წლის წინასწარი შეფასება 1.5%-იან კლებასა და 0.6%-იან ზრდას შორის მერყეობს, ამიტომ მცირე მატება ჯერ კიდევ შესაძლებელია. დასკვნები თურქეთის ქალაქ ანტალიაში COP31-ის კლიმატის სამიტის გახსნის პარალელურად გამოქვეყნდა.carbonbrief.org+2

ნავთობი კლების მთავარი მიზეზია

ნავთობიდან მიღებული ემისიები 1.9%-ით შემცირდება. მკვლევრები ამას ირანის კონფლიქტით გამოწვეულ ენერგეტიკულ შოკსა და ჰორმუზის სრუტის ჩაკეტვას უკავშირებენ. ქვანახშირის ემისიები 0.6%-ით გაიზრდება, ხოლო გაზის ემისიები უცვლელი დარჩება. "ჩვენ 2026 წლის კლების მთავარ მიზეზად ახლო აღმოსავლეთში განვითარებული მოვლენებით გამოწვეულ ენერგომომარაგების შეზღუდვებს მივიჩნევთ", – განუცხადა Gizmodo-ს CICERO-ს კლიმატის კვლევის ცენტრის თანაავტორმა რობი ენდრიუმ. მან ამ კლებას "მოკლევადიანი ეპიზოდი" უწოდა.gizmodo.com+1

სუფთა ენერგიამაც ითამაშა თავისი როლი. ენერგიაზე მოთხოვნის წლევანდელი ზრდის ორი მესამედი მზის, ქარის ენერგიითა და ელექტრომობილებით დაკმაყოფილდა. თანაავტორმა ჯუდიტ ჰაუკმა აღნიშნა, რომ "მხოლოდ ენერგეტიკულ კრიზისთან ერთად" გახდა ემისიების ცვლილება უარყოფითი. იგი კონფლიქტის დასრულების შემდეგ ემისიების ზრდას ელოდება.phys.org+1

ინდოეთი საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობს

წიაღისეული საწვავის ემისიები შემცირდება ჩინეთში (0.9%), აშშ-ში (1.3%), ევროკავშირში (1.5%) და იაპონიაში (1%). ინდოეთში კი 4.4%-იანი ზრდაა მოსალოდნელი. ეს უფრო სწრაფია, ვიდრე ინდოეთის საშუალო წლიური ზრდა (3.5%) გასულ ათწლეულში. ნავთობის ემისიები ყველა დიდ რეგიონში შემცირდება, ყველაზე დიდი კლება კი ჩინეთში (4.6%) იქნება.abc.net.au+1

საერთო ემისიები კვლავ იზრდება

ტორფის ხანძრები, ტყეების გაჩეხვა და მშრალი ელ-ნინიოს პირობებთან დაკავშირებული ხანძრები მიწათსარგებლობის ემისიებს ზრდის. შედეგად, CO2-ის საერთო ემისიები 2025 წლის 42.8 მილიარდი ტონიდან 2026 წელს 43.3 მილიარდ ტონამდე გაიზრდება. ატმოსფეროში CO2-ის კონცენტრაცია 2.2 ppm-ით, 427.7 ppm-მდე გაიზრდება, რაც ინდუსტრიამდელ დონეს 54%-ით აღემატება. მსოფლიოს შეუძლია მხოლოდ 150 მილიარდი ტონა CO2 გამოყოს, სანამ დათბობა 1.5 გრადუს ცელსიუსს გადააჭარბებს. ამჟამინდელი ტემპით, ამას ოთხ წელზე ნაკლები დასჭირდება.essd.copernicus.org+2

"წიაღისეული CO2-ის ემისიების კლება წამახალისებელია, მაგრამ გეოპოლიტიკური შოკებით გამოწვეული შემცირება კლიმატის მდგრადი გადაწყვეტა არ არის", – განაცხადა კვლევის ხელმძღვანელმა, ექსეტერის უნივერსიტეტის პროფესორმა პიერ ფრიდლინგშტეინმა.phys.org