ES og Kanada stofna bandalag, fella út hugtakið „aukameðlimur“

Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, og Mark Carney, forsætisráðherra Kanada, nýttu 21. leiðtogafund ESB og Kanada í Montreal til að stofna „Framtíðarbandalag“. Samstarfið nær yfir viðskipti, varnarmál, mikilvæg hráefni og tækni, og báðir aðilar kynna það sem svar við efnahagslegum þvingunum í viðskiptastríði Donalds Trumps, Bandaríkjaforseta. Tveggja daga fundurinn hófst fimmtudaginn 29. október og lýkur föstudaginn 30. október. Ein óleyst spurning hvílir yfir fundinum: hvað eigi að kalla sambandið.abc27.com+1

Deilur um heitið

Von der Leyen hefur ekki dregið tillögu sína til baka um að gera Kanada að fyrsta „aukameðlim“ ESB. Í Montreal kallaði hún það „samstarf án aðildar“ og sagði: „Við getum byggt upp samstarf sem kemst nær aðild en nokkuð sem við höfum gert áður“. Aðildarríkin hafa sett sig upp á móti þessu. Þýskaland leiddi hóp ríkja sem fjarlægði hugtakið úr sameiginlegu yfirlýsingunni þar sem staðan hefur enga lagalega stoð. Grikkland og Frakkland gerðu einnig athugasemdir.politico.eu+2

Endurskoðaður texti skuldbindur nú báða aðila til að „skilgreina fyrir leiðtogafund ESB og Kanada árið 2027 hugmyndina um sífellt nánara samstarf Kanada við ESB, án þess að um fulla aðild sé að ræða“. Embættismenn hyggjast birta yfirlýsinguna á föstudag. Carney gerði lítið úr deilunni. „Þetta nýja bandalag er ekki markaðsverkefni. Nafnið skiptir ekki máli,“ sagði hann, þó hann hafi síðar notað hugtakið „aukameðlimur“ sjálfur á viðskiptafundi.kentucky.com+2

Hvað bandalagið nær yfir

Von der Leyen tilkynnti um sameiginlegt rými fyrir stefnumótandi aðfangakeðjur, stutt af sameiginlegri fjárfestingu sem felur í sér einkafjármagn. Hún sagði einnig að innflutningur ESB á mikilvægum hráefnum frá Kanada hefði aukist um 62% í 3,3 milljarða evra. Brussel áformar að auka hlut Kanada í Erasmus+ og næstu Horizon Europe rannsóknaráætlun. Gert er ráð fyrir að viðskiptasamningur á stafrænu sviði sem bætir við CETA fríverslunarsamninginn, og samningur sem veitir Kanada aðgang að evrópskum ofurtölvum, verði frágengnir á föstudag. Yfirlýsingin nær einnig yfir nýja sæstrengi sem tengja Evrópu, Kanada og Asíu, auk hagkvæmniathugunar á útflutningi á fljótandi jarðgasi frá Kanada til Evrópu.eunews.it+1

Kanada er nú þegar eina landið utan Evrópu í 150 milljarða evra SAFE varnarmálaáætlun ESB. Carney tilkynnti einnig um allt að 1,6 milljarða kanadískra dollara fjárfestingu í kanadíska gervigreindarfyrirtækinu Cohere.abc27.com

Washington í bakgrunni

Trump hefur gefið til kynna að fyrirkomulagið gæti verið „fjandsamleg aðgerð“. Háttsettur kanadískur embættismaður sagði að nánari tengslin beindust ekki gegn Bandaríkjunum. Tobias Gehrke hjá Evrópsku utanríkismálastofnuninni sagði að það væri „engin töfralausn“ til að draga úr ósjálfstæði á Bandaríkjunum, „en pólitíski glugginn er nú opinn fyrir því að stíga mun stærra skref en áður var talið mögulegt“.abc27.com