OECD-ն և ԱՄՀ-ն կոչ են անում կառավարություններին կրճատել ծախսերը, քանի որ պարտատոմսերի եկամտաբերությունը հասել է 15-ամյա առավելագույնին

Աշխարհի երկու ամենաազդեցիկ տնտեսական հաստատությունները չորեքշաբթի օրը հանդես եկան հաջորդական նախազգուշացումներով՝ կոչ անելով կառավարություններին զսպել ծախսերը, քանի որ զարգացած աշխարհում պարտատոմսերի եկամտաբերությունը բարձրացել է վերջին 15 տարվա ամենաբարձր մակարդակին՝ խորացնելով մտահոգությունները պետական պարտքի կայունության վերաբերյալ։

Երկակի նախազգուշացում Փարիզից և Նյու Յորքից

OECD-ն իր միջանկյալ տնտեսական հեռանկարում, որը հրապարակվել է չորեքշաբթի օրը «Հաջորդական ցնցումների հաղթահարումը» վերնագրով, նշել է, որ պարտատոմսերի աճող եկամտաբերությունը «ավելի քան երբևէ ընդգծում է կառավարական ծախսերի զսպման և վերաբաշխման, պետական հատվածի արդյունավետության բարելավման և եկամուտների ամրապնդման անհրաժեշտությունը՝ երկարաժամկետ պարտքային կայունությունն ապահովելու համար»։ Փարիզում տեղակայված կազմակերպությունը 2026 թվականի համար գլոբալ աճի իր կանխատեսումը վերանայել է մինչև 2.9 տոկոս՝ նշելով, որ Մերձավոր Արևելքի հակամարտությունից բխող էներգակիրների և գյուղատնտեսական ապրանքների գների աճը ճնշում է գործադրում հեռանկարի վրա:kyfreepress+2

Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի շրջանակներում ելույթ ունենալիս ԱՄՀ-ի գործադիր տնօրեն Քրիստալինա Գեորգիևան BBC-ին ասել է, որ գլոբալ տնտեսական ցնցումները «պարտքի մակարդակը բարձրացրել են ինչպես աստիճանը, որը դեպի երկինք չի տանում», սակայն կառավարությունները «ոչ մի քայլ չեն ձեռնարկել այդ սպասարկման ծախսերը զսպելու համար»։ Նա կոչ արեց զարգացած տնտեսություններին «նվազեցնել պարտքի մակարդակը, հարկաբյուջետային համախմբումը դարձնել առաջնահերթություն և համոզվել, որ կենտրոնական բանկերը կատարում են գների կայունության իրենց մանդատը»։ «Անհնար է գերագնահատել, թե որքան կարևոր է քաջություն ունենալ անհրաժեշտ քայլեր ձեռնարկելու համար», — հավելեց նա։ «Սրանք քաղաքականապես դժվար, բայց անհրաժեշտ քայլեր են»:bbc

Ռեկորդային պարտք, աճող ծախսեր

Այս նախազգուշացումները հնչում են մռայլ հարկաբյուջետային ֆոնին։ ԱՄՆ պետական պարտքը օգոստոսին առաջին անգամ գերազանցեց 40 տրիլիոն դոլարը՝ մոտ մեկ տասնամյակում կրկնապատկվելով, ըստ Գանձապետարանի տվյալների։ Մեծ Բրիտանիայում պարտքի տոկոսավճարները օգոստոսին հասել են ամենաբարձր ցուցանիշին 1997 թվականից ի վեր։ Ֆրանսիայի պետական պարտքը կանխատեսվում է, որ կհասնի ՀՆԱ-ի 120 տոկոսին։ Միևնույն ժամանակ, զարգացող շուկաների պետական պարտքը հասել է ՀՆԱ-ի մոտ 78 տոկոսին, ինչը 1880 թվականից ի վեր ամենաբարձր հարաբերակցությունն է, ըստ ԱՄՀ-ի հարկաբյուջետային մոնիտորինգի կանխատեսումների, ինչը 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամի ժամանակվա մոտ 38 տոկոսից ավելի քան կրկնապատկվել է:news.sbs+4

Զարգացած տնտեսությունները ՀՆԱ-ի 100 տոկոսից բարձր մակարդակում են մնացել արդեն մեկ տասնամյակ, և ԱՄՀ-ի տվյալները կանխատեսում են, որ այդ հարաբերակցությունը մինչև 2031 թվականը կաճի մինչև 115 տոկոս։ OECD-ի սեփական «Գլոբալ պարտքի զեկույցը» այս տարվա սկզբին նշել էր, որ պետական և մասնավոր փոխառությունները 2025 թվականին հասել են ռեկորդային մակարդակի:coingabbar+1

AI-ն և էներգետիկան ավելացնում են հակասական գործոններ

Երկու հաստատություններն էլ արհեստական բանականությունը նշել են որպես բարդացնող գործոն։ Գեորգիևան զգուշացրել է, որ AI համակարգերը, որոնք «սեփական կյանքով են ապրում», կարող են ֆինանսական կայունության ռիսկ ներկայացնել, մինչդեռ OECD-ն նշել է, որ տվյալների կենտրոններում AI-ի հետ կապված ներդրումները խթանում են աճը ԱՄՆ-ում, Կանադայում և Ավստրալիայում, նույնիսկ այն դեպքում, երբ Մերձավոր Արևելքի հակամարտությունից բխող էներգիայի ծախսերը ճնշում են այլ տնտեսությունների վրա։ Գեորգիևան էներգետիկ ցնցումը և AI-ի ներդրումային բումը նկարագրել է որպես «երկու ուժ, որոնք հակառակ ուղղություններով են աշխատում» գլոբալ տնտեսության մեջ:kyfreepress+1